الآجرومیة

● الآجرومیة = مقدمة الآجرومیة / نحو / عربی al-ājurrūmīyya = muqaddamat-ul ājurrūmīyya ابن آجروم، محمد بن محمد، 672 - 723 ق ebn-e ājarrūm, mohammad e-bn-e mohammad (1273-1323) محل تألیف: مکه کتاب مختصر و معروفی است در نحو به مذهب کوفیین که در مکه تألیف و بر آن شروح بسیار زیادی از ناحیه علمای مختلف نوشته شده است. این رساله جزء کتب درسی مبتدیان از طلاب بوده است و به زبان‌های فرانسه و انگلیس ترجمه شده است. آغاز: الکلام هو اللفظ المرکب المفید بالوضع واقسامه ثلاثه اسم وفعل وحرف ... فالاسم یعرف بالخفض والتنوین ودخول الالف واللام ... انجام: ... فاما الذی یتقدر باللام نحو غلام زید وکتاب عمرو واما مایقدر من نحو قولک ثوب خز وصاع تمر وخاتم حدید و باب ساج، تمت. چاپ: با ترجمه انگلیسی و فرانسوی در کامبریج 1832م و 1852م و در الجزائر 1283 چاپ شده. در بولاق 1239 و 1252 و 1293؛ در مصر مکرر سنگی و حروفی در بیروت و در اکثر کشورهای عربی چاپ شده. رک: معجم المطبوعات 26/1؛ المعجم الشامل جلد 1 ص 4 (نشانی 16 چاپ محقق و غیر محقق)؛ مشار عربی، ص2، مصر، سنگی، 1281ق، رقعی، 10ص (صص 81-90) [کشف الظنون 1796/2-1798؛ معجم سرکیس 25/1؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی 2/1؛ معجم المؤلفین 215/11؛ اعلام زرکلی 33/7؛ ذریعه 63/13-64؛ سرکیس معجم المطبوعات العربیة و المعربه 25/1] شرح و حواشی: آنچه در ایران دارای نسخه است: 1- شرح الآجرومیة؛ مکودی، عبدالرحمن بن علی (-807) 2- شرح الآجرومیة؛ شاغوری، ابراهیم بن محمد (855-916) 3- الرسالة المیمونیة فی التوحید؛ فاسی، علی بن میمون (917-854) 4- شرح الآجرومیة؛ منوفی، علی بن محمد (857-939) 5- متممة الاجرومیة؛ حطاب، محمد بن محمد (902-954) 6- نظم مقدمه ابن آجروم = منظومة فی النحو؛ شرفی عمریطی (-1049) 7- الهدية البدوية لمن يرغب فى بسط اعراب الاجرومية؛ ميهنی، علی بن عمر (-1204) 8- الرسالة الدمشقية فى ترجيز الاجرومية ( رسالة الاعراب )؛ انطاکی، داود بن حسن 9- التحفة الوفية بحل الفاظ الآجرومية؛ بلخی، عبدالله بن محمد قلی 10- شرح المقدمة الاجرومية فى النحو؛ زین الدین جبریل