جنگ

98. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9707 قرن یازدهم برای میرزا محمد فیاض برادر محقق محمد باقر سبزواری درگذشته 1090، در تاریخ‌های 1048 تا 1076 که در دنبال خطوط بیش از 37 دانشمند بنام آن روزگار آمده است. با فهرستی کهن با اشاره به شماره برگ‌ها، با تاریخ 12 ربیع الاول 1241 دیباچه فیاض بر جنگ خاتون آبادی (فیلمها 258: 2) با تاریخ‌های 1045 تا 1110، گویا از همین فیاض باشد. دو جنگ میرزا محمد مقیم گنجور و کتابدار (ش 929 و 5838 سپهسالار یاد شده در فهرست 79: 4 و 88) و جنگ محمد صفی کتابدار سرکار نوشته 1069 (سپه 4: 80 ش 3931) نیز مانند جنگ ما است (فیلم 5528 و 5529 و 5530 دانشگاه) همچنین جنگ حاجی میرزا عبدالکریم قزوینی اصفهانی (ذیل فهرست ریو شماره 400). چندین دانشمند در این جنگ با خط خود برای همان فیاض و به درخواست او چیزی نوشته‌اند (نک مجله کتابداری دانشگاه 77-69: 7). چنین است نام آن‌ها و بندهایی که در آن نوشته شده است: 1. خط تملک سید عبدالله شبر حسینی (ص 4)؛ 2. محمد باقر س محمد تقی (ص ع)؛ 3. دیباچه در آغاز، در 4ص؛ 4. محمد کاظم اصفهانی که شعر فارسی در آن نوشته است (5پ)؛ 5. حیدر بن علی «عهد عهد لنفسه الشيخ الرئيس» (6ر) همچنین خط مورخ 1063 در 46ر هست؛ 6. ولی دشت بیاضی: شعر فارسی (9پ)؛ 7. محمد جعفر بن عبدالله شریف در 1063 (7ر)؛ 8. عبدالرشید بن نورالدین شوشتری (7پ-9ر)؛ 9. فرج الله قزوینی یا شوشتری در حیدرآباد در 1054 «تفسیر سوره ص» از خواجه طوسی به عربی و تفسیر سوره توحید به فارسی از همو و خبر شیعی و سخنان بزرگان نوشته است (10ر- و 37پ تا 38ر)؛ 10. شعرهای عطار و دیگری که کسی به فرموده میرزا فیاض در خدمت مولانا فرج الله در 15 محرم 1060 نوشته است (10پ-11ر هامش)؛ 11. شعر مسیحا (11ر متن)؛ 12. محمد باقر حسینی وزیر قوشچی در 1067 (33پ)؛ 13. میرزا ابراهیم فرزند صدرای شیرازی برای همان میرزا فیاض (34پ)؛ 14. آقا جمال خوانساری برای همان میرزا فیاض (36ر)؛ 15. رفیع الدین محمد یزدی خادم که معمائی به نام «نواب میرزا باقر متولی دام ظله» در 1066 نوشته است (37ر)، او در 1066/10/1 خبری به عربی نوشته است (337پ-338ر)؛ 16. محمد باقر رضوی در 5 شوال 1066 (38پ)؛ 17. رفیع الدین محمد حسینی (39پ)؛ 18. محمد شهیر به شمسا جیلانی که حدیثی را شرح نوشته است به عربی (41ر)؛ 19. محمد کاظم نایینی تبریزی مخدوم میرزا محمد فیاض در 1064 (41ر-42پ)؛ 20. عبدالمحسن بن فتح الله برای «صاحب کتاب» (46پ)؛ 21. مرتضی بن محمد مؤمن برای برادر خود (همان فیاض کاشانی) در 1062 (47پ)؛ 22. عبدالرزاق بن محمد یوسف رضوی (48ر)؛ 23. فیض محمد بن مرتضی (48پ)؛ 24. عبدالصغور بن مرتضی (49ر)؛ 25. گزیده‌ای از دیوان میرداماد استرابادی (57ب)؛ 26. حاجی حسن مکی نیشابوری در 1063 (58پ)؛ 27. محمد تقی مجلسی یکم (61ر)؛ 28. زین العابدین بن ابی الحسن موسوی حسینی (62ر)؛ 29. محمد صالح بن احمد مازندرانی برای میرزا فیاض (63ر)؛ 30. نورالدین بن ابی الحسن حسینی موسوی عالی (63پ)؛ 31. مولانا کلب علی تبریزی (65پ): تنباکو را قضا چو پرداخت مثال ×× کردند فرنگیاش اول اعمال، یعنی که بر آتش درون گفتار ×× آن دود بود براعة الاستهلال؛ 32. شیخ علی بن محمد عاملی محشی شرح لمعه در 1063 (69پ)؛ 33. محمد مهدی تبریزی با خطی مورخ شعبان 1242 (71ر)؛ 34. محمد حسین اصفهانی در رمضان 1066در مشهد (80ر)؛ 35. نعمة الله بغدادی (81ر)؛ 36. نامه ظهوری به فیضی (83پ-85ر)؛ 37. محمد تقی اصفهانی غلام صاحب سفینه میرزا محمد فیاض که نامه شاه عباس به جهانگیر پادشاه فرستاده همراه محمد رضا بیک مشعل دار دیوان را در 1061 نوشته است (85پ-86پ)؛ 38. شعر نور علی شاه نونویس (93ر)؛ 39. سالک یزدی که شعر فارسی خود را با عنوان «لمحرره» به دستور میرزا محمد فیاض در حیدرآباد در 1055 نوشته است (93ر-99ر)؛ 40. محمد محسن بن محمد علی شوشتری (101ر)؛ 41. محمد باقر بن محمد تقی گویا مجلسی دوم (102ر)؛ 42. شعرهای طالب و اوجی و میر محمد یوسف گلپایگانی و طالبای کلیم (مثنوی تعریف کشمیر) (102پ-110ر)؛ 43. محمد اشرف حسینی (111ر)؛ 44. نامه شاه جهان به شاه عباس دوم همراه جان نثارخان انشاء سعدالله خان نوشته زین العابدین حسینی شیرازی برای فیاض (111پ-112پ)؛ 45. سعدالدین محمد راقم که شعر خودش را نوشته است (113پ-114ر)؛ 46. علی رازی که رسالة في ماهية الحزن شیخ رئیس را در 1065 نوشته است (114پ)؛ 47. محمد باقر بن محمد حسین یزدی که برای محمد فیاض نامه غزالی به شیخ زاهد احمد بن سلام را نوشته است (115ر-116ر)؛ 48. عبدالحی در ذیحجه 1065 بندی از غرر و درآمدی را نوشته است (116پ-117ر)؛ 49. جوهری برای میرزا محمد فیاض در بندر مچلی پتن در 1057 شعر خود را نوشته است (143پ)؛ 50. رشید که در 1060 پندی نوشته است (144ر-145ر)؛ 51. شعر میرکلان فانی نجفی (145ر-146ر)؛ 52. شعر آقا حسین خوانساری (146پ)؛ 53. محمد قاسم بن شجاع الدین نجفی در ذیقعده 1068 (148پ)؛ 54. «المقالة الاولى من كتاب النواميس لافلاطون. قال افلاطون انه لما كانت اسباب الارادة مختلفة ... و لاینكر شیئا منه. تمت المقالة الاولى» (149ر-150ر) (برابر ص 204-195 چاپ بدوی در افلاطون فی الاسلام). 55. شعر رشیدای زرگر (151پ)؛ 56. حسن گیلانی بندی از فردوس الحكمة على بن ربن طبری را برای میرزا محمد فیاض نوشته است (153پ) 57. محمد باقر برای میرزا محمد فیاض در 1059 «رسالة فی ان المربع يتالف من المربعات ام لا؟» نوشته است (154پ-158ر)؛ 58. محمد تقی تفرشی پاسخی را آورده است که میرزا علی اکبر در برابر بازداشتن و سرزنش کردن فقیهان وی را از نوشیدن باده بدانان نوشته است، او می‌گوید که این نامه گر چه مخالفه شرع است از نکته‌های حکیمانه خالی نیست، سپس سواد مکتوبی است که آقا محمد آورده و پاسخ آن (158پ-162ر)؛ 59. شعرهای صائب تبریزی (1010-1081) (13پ-14ر) که برخی از آنها نوشته خود او است به فرموده میرزا محمد فیاض در 1059، 1060 در بندر سورت (161پ-165ر و 202پ و 206پ و 337ر) سفینه صائب تبریزی دارای غزل قصیده و رباعی و مثنوی است از سرایندگان ایرانی و هندی و ورارودی که گویا به 496 تن از قرن 4 تا 11 می‌رسد و از آنها است نظامی و کافی ظفر همدانی و درویش دهکی. از خاورشناس روس آکیمو - شکین مقاله‌ای درباره آن دیده‌ام که شعر نظامی را از آن درآورده بود (ص 7-26 نشریه 1969 فرهنگستان علوم شوروی بنیاد خاورشناسی) نسخه آن در کتابخانه بنیاد خاورشناسی لنینگراد هست به شماره A688 (ص 313 فهرست ش 2251) این یکی جز سفینه صائب نسخه کتابخانه شاهنشاهی است (فهرست بیانی ش 635 ص 410 فهرست آتابای ش 286 ص 698) که گزیده خود اوست از دیوانش؛ 60. شعر میرزا طاهر وحید (165پ)؛ 61. شعر میرزا جلال امیر (168پ-169ر)؛ 62. بندی به خط محمد مؤمن شیرازی (169ر-170ر)؛ 63. محمد باقر سبزواری در روز شنبه 27 ذیحجه 1059 (170پ)؛ 64. شعر فارسی مسیح (171پ-176پ)؛ 65. محمد صادق تبریزی در ذیقعده 1062 (171 ر و 179پ)؛ 66. شعر میرزا حسین خان (177پ-179ر)؛ 67. شعر میرزا فصیحی که به فرسوده نوشته است (196پ)؛ 68. میرزا جلال اردستانی که دیباچه دیوان حاجی محمدخان قدسی را نوشته‌اند (198پ-201پ)؛ 69. رباعیات میرزا سید ابراهیم اردوبادی داماد محمد باقر یزدی ریاضی دان (207پ)؛ 70. بندی فلسفی نوشته آقا حسین خوانساری برای میرزا فیاض (208پ-211ر)؛ 71. نامه افلاطون به عیسی و پاسخ او (212پ)؛ 72. ابراهیم شیرازی که نامه «عجزه دارالمتحیرین جمال به عشق بهادرخان» را نوشته است (213پ-215پ)؛ 73. نسخه‌ای طبی از حاوی محمد زکریای رازی نوشته 1061 (216پ) تاریخ روز چهارشنبه 12 ربیع الاول 1241 در 217ر دیده می‌شود؛ 74. فی بیان حروف العجمية و الهندی (217ر)؛ 75. محمد تقی که بندی فلسفی به فارسی تسوید کرده است (217پ-219ر)؛ 76. عبدالله تونی (223ر)؛ 77. اعتقادات الاثنی عشریة از شیخ بهائی (223ر-224پ)؛ 78. رساله در حل حدیث «انا قاسم الجنة و النار» از محمد زمان مشهدی، نوشته 1048 (219ر-221ر)؛ 79. شعر رحیم حسینی نوشته خود او (225پ)؛ 80 میرزا ابراهیم ادهم (225پ)؛ 81. شعر شهیدای زرگر (226پ-227ر)؛ 82 شعر سعدالدین محمد مشهدی راقم و زیر هرات نوشته خود او در 22 محرم 1060 (227ر)؛ 83 نامه میرزا فصیح از اصفهان به دوستان در 28 صفر 1066 (228ر)؛ 84 شعر عربی عبدعلی (228پ-229پ)؛ 85. محمد محسن برادر میرزا محمد فیاض در 1060 (229پ)؛ 86. میرزا محمد ابراهیم اردوبادی داماد محمد باقر سبزواری ریاضی‌دان برای میرزا محمد فیاض در 1062 بندی به عربی در فلسفه و خبر (231پ-232ر)؛ 87 گزیده رباعیات آخوندی مولانا مومن حسین یزدی نوشته فوق الدین احمد فوقی یزدی در شعبان 1054 (233پ-238ر)؛ 88. محمد شفیع بن محمود گونابادی که بندهایی از کشکول را در روز پنج‌شنبه 29 شوال 1062 نوشته است (238پ-240ر)؛ 89. بنده صاحب سفینه میرزاخان در بندرعباس به دستور او در 1 جمادی الاول 1063 انشایی نوشته است (240پ-241ر)؛ 90. محمد صادق تبریزی در 1056 مثنوی محمد قلی سلیم در تعریف کشمیر را نوشته است (241پ-247پ)؛ 91. محمد علی تفرشی در 1062 خبری به عربی (248 ر و پ)؛ 92. محمد شفیع بن محمد صالح یزدی برای همان فیاض در 1060 بندی در فلسفه به عربی (249ر)؛ 93. حسین بن حسن گلپایگانی در 1063 برای او بندی در ادب و تاریخ به عربی (249پ)؛ 94. شعر فارسی (250پ-258پ)؛ 95. انشاء فارسی (258پ-259پ)؛ 96. نامه شیخ بهائی به میرزا ابراهیم همدانی (259پ-261پ)؛ 97. شعر فارسی شیخ بهائی در مناجات (261پ-263ر)؛ 98. محمد صادق بن حسن سمنانی خاتون آبادی برای همان فیاض در 1062 خبری با شرح آن به عربی (263پ-266ر)؛ 99. نامه فارسی (266پ-267ر)؛ 100. محمد حسین بن کمال الدین علی فسوی در 1 شعبان 1065 برای همشیره به عربی (267پ-268ر)؛ 101. محمد باقر سبزواری برای برادرش در 1067 شرح خبری از کافی کلینی به عربی را که نمونه‌وار پیشینها برای برخی از دانشمندان حجاز نوشته بوده است در اینجا آورده (269ر-272پ)؛ 102. ابوالحسن بن محمد هادی قاینی برای کسی جواز حج به فارسی ساخته است در اصفهان در 1063 و آن به خط او در اینجا آمده است (276پ-280پ)؛ 103. محمد صادق خاتون آبادی برای همان فیاض در 1067 خبری به عربی نوشته است (280پ-282ر)؛ 104. «فی بیان اسرار التسمیة» به عربی (282ر و پ)؛ 105. کلمات طریفه فیض نوشته محمد رضای مشهدی (283پ-301ر)؛ 106. محمد ابراهیم حسنی حسینی برای صاحب سفینه هنگامی که می‌خواسته است به هند برود در شب 19 ربیع الثانی 1067 (302ر)؛ 107. محمد صادق حسینی، خبری به عربی (303پ-304ر)؛ 108. شعر فارسی (304پ-305ر)؛ 109. محمد هاشم بهجت که شعر فارسی خود را نوشته است (305پ-306ر)؛ 110. میرزا محمد رضای چلبی عنوان تبریزی که شعر فارسی خود را نوشته است (306پ-307ر)؛ 111. حاجی عبدالواسع اقدس پسر حاجی محمدجان قدسی مشهد که شعر فارسی خود را در 1066 نوشته است (307پ)؛ 112. عبدالعظیم حسینی مدنی در 1066 خبر و بندی عرفانی به عربی (308پ-310ر)؛ 113. سواد فرمان شاه عباس دوم به استمالت دولت خان (310ر-311ر)؛ 114. محمد فاضل گیلانی در 1067 انشائی به فارسی نوشته است (315ر-321پ)؛ 115. ابوالولی بن تقی الدین محمد حسنی حسینی بندی فلسفی به عربی (321پ-322ر)؛ 116. محمد مؤمن بن شاه قاسم سبزواری در مشهد رضوی برای میرزا محمد فیاض در 1066 داستان جزیره خضراء را نوشته است (322پ-325پ)؛ 117. عبدالرشید مشهدی برای همو در 1076 خبری به عربی (326ر و پ)؛ 118. حسین بن عبدالصمد خادم در مشهد در 1066 برای میرزا محمد فیاض صاحب البیاض برادر محمد باقر درباره سرگذشت شهید دوم (327پ) با داستانی از شیخ بهائی عم او در هرات در 1066 (328ر)؛ 119. شعر فارسی با عنوان «هو الفیاض برای میرزا فیاض (329پ-330ر)؛ 120. خبر السحابة به عربی برای همان فیاض که نام نویسنده پاره شده است (332پ-334پ)؛ 121. محمد بن محمود طبسی بندی از شهید دوم به عربی نوشته است (336پ)؛ 122. محمد یوسف الموتی برای میرزا فیاض انشائی به فارسی (338پ-339پ)؛ 123. عزیزالله (341ر)؛ 124. عبدالعلی از امالی بندی نوشته است (340پ)؛ 125. حاجی محمد مؤمن به فرموده میرزا صفی الدین محمد شاه تقی الدین محمد نسابه برای «تذکره» میرزا محمد فیاض در 5 شوال 1066 دو حدیث به عربی نوشته است (342ر)؛ 126. محمد تقی بن محمد رحیم در 1247 برای امیر اسداله خان (343ر)؛ 127. فریدون حسینی خبری به عربی (343پ)؛ 128. محمد محسن بن عبدالرشید شوشتری حکیم در رمضان 1066 در مشهد برای میرزا محمد فیاضا خبری به عربی (345ر)؛ 129. محمد نامی که عنوان او درست خوانده نمی‌شود خبری به عربی برای میرزا فیاض نوشته است (345پ)؛ 130. سواد رقم اشرف که میرزا طاهر واقعه نویس انشاء فرموده‌اند (345پ)؛ 131. محمد رضا خاک روب آستانه مقدسه تفسیر سوره عصر به فارسی نوشته است (346پ)؛ 132. میرزا محمد شیروانی برای صاحب بیاض دو بند ادبی و فلسفی (347ر-350ر) دیباچه فیاض بر جنگ یا مرقع یا سفینه یا بیاض خاتون آبادی (فهرست انوار 42: 6 ش 2803- فهرست فیلمها 258: 2-بررسی‌های تاریخی 251: 75) با تاریخ‌های 1045 تا 1110 چنان که گفته‌ام گویا از همین میرزا محمد فیاض باشد که جنگ ما در تاریخ‌های 1048-تا 1076 فراهم آورده است. در این جنگ آقای امیری فیروزکوهی از سروده‌ها خویش هم به خط خود نوشته است (194ر و 216ر در 1325 خ و 231ر و 232پ و 233ر و 274ر در 1320 خ و 350پ تا 352ر) همچنین نثری از او برای سید جلال الدین آشتیانی در 12 دی 1366 در تهران (314پ)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی‌کا، تا: با تاریخ 1047ق؛ مجدول، با یک سرلوح زرین؛ تملک: عبدالله شبر حسینی، امیر اسدالله خان، فرهاد میرزا، آقای امیری فیروز کوهی؛ کاغذ: سبز سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، 352گ، سطور راسته و چلیپا (8×17)، اندازه: 11×20سم [ف: 17 - 456]