نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت:
- محتملاً قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 52 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق، نسخ (حمایلی)
- تعداد برگ و سطر:
- 101 برگ • 22 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 15×25سم
- کاغذ و جلد:
- ترمه اصفهانی • چرمی زرد
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
در برگ 2 در وسط صفحه آمده «صحیفه الثانی در معنی ارکان وضو بیان حکمت» این قسمت نیز باقیمانده رساله دیگر است؛ رساله نفیسه = مرآة النفوس، محمد بن محمود جرجانی (گ3-22)؛ قصیده‌ای درباره حضرت پیغمبر (23)؛ رساله خواص حروف جلال الدین محمد بن اسعد دوانی (24-28)؛ رساله حروف صائن الدین (29-30)؛ ؛ شرح قصیده‌ای به مطلع: بانگ رحیل از قافله برخاست خیزای سالکان ×× رحل بند بر راحله آهنگ رفتن کن روان (گ39-64)، این قصیده که عبدالرحمان جامی سروده به‌وسیله خود او شرح گردیده پس از مقدمه مطولی یکایک ابیات آن شرح می‌شود متأسفانه بی سوادی کاتب اغلاط فاحشی را در متن همراه آورده است؛ ؛ قطعه‌ای عرفانی در این که شناخت الهی غیر شناخت ماسوای الهی است متأسفانه عمر در منطق علوم رسمی گذشت از سلوک شناخت واقعی واپس ماند (82)؛ قطعه‌ای به مطلع: اندر طلب دوست چو مردانه شدیم ×× اول قدم از وجود بیگانه شدیم (83)؛ قولی صوفیانه که در آن از مرتبه کمال صوفی از مراتب اولی تا اعلی به زبان عربی صحبت می‌کند از قول علامه جمال الدین قولی نقل شده در وسط این حاشیه تاریخ 1007ق؛ نقل قولی از شیخ بهائی؛ ابیاتی از شاعران زیر: شیخ بهائی، نظام استرآبادی، مولانا سپهری، سید ابوالقاسم، مولانا علینقی؛ قصیده‌ای به قافیه «باء»؛ ؛ قصه معراج پیغمبر به نقل از کتب دینی (85)؛ ابیاتی عارفانه (85)؛ داستان زردشت (86)؛ ابیاتی پراکنده؛ ابیات پراکنده ابیاتی از مثنوی مولوی (87)؛ ابیاتی در مدح علی (ع) (88)؛ کتاب اخلاق الاشراف زاکانی در هفت باب می‌آید هر باب آن مشتمل بر دو فصل (یا دو ) است یکی منسوخ دیگر مختار (از 89)؛ پندهای متعدد همراه با ابیاتی نصیحتی اشعار دیگری (93)؛ ابیات پراکنده قصیده‌ای که قسمت اول آن افتاده آنچه در این صفحه می‌باشد با این شروع می‌شود: جواب گفتمش ای آفتاب کشور حسن ×× گرم تو یار شوی من جوان شوم دیگر (93)؛ قصیده از سوزنی؛ تعریف حکمت تقسیم آن (95)؛ مطالبی درباره روح انسانی در ظهر آن فساد بنی اسرائیل جزای آن فساد به نقل از مفسران (96)؛ ؛ ابیات پراکنده (98-99)؛ قصه کاووس؛ شرح حال بایزید بسطامی (100)؛ اشعاری در صرف نحو زبان عربی (101)
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
•
رساله‌ای عرفانی (65-81) که قسمت اول آن افتاده و از باب اول شروع می‌شود و در باب‌های بعد پس از کلمه «باب» عبارت «در بیان مصباح الارواح و احکام اخبار الاصول» می‌آید اگر این عبارت رساننده آن باشد که نام کتاب «مصباح الارواح» است شاید این رساله همان مصباح الارواح عامی شروی یزدی باشد که به‌سال 821ق تحریر یافته (باب بیست و سوم آن کتاب) متأسفانه نسخه در هم و چنان پریشان است که باب بیست و سوم آن به دست نیامد ولی از خطاب‌های «ای درویش» مندرج آن و مطابقت با «ای درویش» در مصباح الارواح مستبعد نیست که همان مصباح الارواح یزدی باشد آخر نسخه نیز افتاده است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 10 • صفحه 661 • ردیف 52
متن فنخا:
52. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2840
شامل: مطالبی در باب صلاة و اقامه آن و وضو (گ1-3)، ظاهراً باید این مطالب از رساله‌ای فراهم آمده باشد زیرا در برگ یک در ذیل صفحه آمده «باب اول» در طهارت و این می‌رساند که آن جزوی از رساله‌ای است؛ در برگ 2 در وسط صفحه آمده «صحیفه الثانی در معنی ارکان وضو و بیان حکمت» این قسمت نیز باقیمانده رساله دیگر است؛ رساله نفیسه = مرآة النفوس، محمد بن محمود جرجانی (گ3-22)؛ قصیده‌ای درباره حضرت پیغمبر (23)؛ رساله خواص حروف جلال الدین محمد بن اسعد دوانی (24-28)؛ رساله حروف صائن الدین (29-30)؛ رساله‌ای در معنی حدیث «کنت کنزاً مخفیاً» (31-38) و در آن معنی ظهور و خلق محمد آمده و سپس از رساله عبادت خدا و این که محمد مرحمت الهی برای عالمیان است سخن رفته و به آخر «مسأله عشق» مورد گفتگو قرار می‌گیرد؛ شرح قصیده‌ای به مطلع: بانگ رحیل از قافله برخاست خیزای سالکان ×× رحل بند بر راحله آهنگ رفتن کن روان (گ39-64)، این قصیده که عبدالرحمان جامی سروده به‌وسیله خود او شرح گردیده پس از مقدمه مطولی یکایک ابیات آن شرح می‌شود متأسفانه بی سوادی کاتب اغلاط فاحشی را در متن همراه آورده است؛ رساله‌ای عرفانی (65-81) که قسمت اول آن افتاده و از باب اول شروع می‌شود و در باب‌های بعد پس از کلمه «باب» عبارت «در بیان مصباح الارواح و احکام اخبار الاصول» می‌آید اگر این عبارت رساننده آن باشد که نام کتاب «مصباح الارواح» است شاید این رساله همان مصباح الارواح عامی شروی یزدی باشد که به‌سال 821ق تحریر یافته (باب بیست و سوم آن کتاب) متأسفانه نسخه در هم و چنان پریشان است که باب بیست و سوم آن به دست نیامد ولی از خطاب‌های «ای درویش» مندرج آن و مطابقت با «ای درویش» در مصباح الارواح مستبعد نیست که همان مصباح الارواح یزدی باشد آخر نسخه نیز افتاده است؛ قطعه‌ای عرفانی در این که شناخت الهی غیر شناخت ماسوای الهی است متأسفانه عمر در منطق و علوم رسمی گذشت و از سلوک و شناخت واقعی واپس ماند (82)؛ قطعه‌ای به مطلع: اندر طلب دوست چو مردانه شدیم ×× اول قدم از وجود بیگانه شدیم (83)؛ قولی صوفیانه که در آن از مرتبه کمال صوفی از مراتب اولی تا اعلی به زبان عربی صحبت می‌کند در حاشیه از قول علامه جمال الدین قولی نقل شده و در وسط این حاشیه تاریخ 1007ق؛ نقل قولی از شیخ بهائی؛ ابیاتی از شاعران زیر: شیخ بهائی، نظام استرآبادی، مولانا سپهری، سید ابوالقاسم، مولانا علینقی؛ قصیده‌ای به قافیه «باء»؛ حمایلی چند پند و نصیحت؛ قصه معراج پیغمبر به نقل از کتب دینی (85)؛ ابیاتی عارفانه (85)؛ داستان زردشت (86)؛ ابیاتی پراکنده؛ ابیات پراکنده و ابیاتی از مثنوی مولوی (87)؛ ابیاتی در مدح علی (ع) (88)؛ کتاب اخلاق الاشراف زاکانی در هفت باب می‌آید و هر باب آن مشتمل بر دو فصل (یا دو مذهب) است یکی مذهب منسوخ و دیگر مذهب مختار (از 89)؛ پندهای متعدد همراه با ابیاتی و نصیحتی و اشعار دیگری (93)؛ ابیات پراکنده و قصیده‌ای که قسمت اول آن افتاده و آنچه در این صفحه می‌باشد با این شروع می‌شود: جواب گفتمش ای آفتاب کشور حسن ×× گرم تو یار شوی من جوان شوم دیگر (93)؛ قصیده از سوزنی؛ تعریف حکمت و تقسیم آن (95)؛ مطالبی درباره روح انسانی و در ظهر آن فساد بنی اسرائیل و جزای آن فساد به نقل از مفسران (96)؛ قسمتی از تاریخ معجم درباره منوچهری و اعقاب او (97)؛ ابیات پراکنده (98-99)؛ قصه کاووس؛ شرح حال بایزید بسطامی (100)؛ اشعاری در صرف و نحو زبان عربی (101)؛ خط: نسخ و نستعلیق، بی‌کا، تا: محتملاً قرن 11؛ کاغذ: ترمه اصفهانی، جلد: چرمی زرد، 101گ، 22 سطر (8×18)، اندازه: 15×25سم [ف: 6-486]