نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
✓
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- تاریخ کتابت:
- 866ق (866 هـ.ق)
- محل کتابت:
- بغداد
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 10 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 105 برگ • 15 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 16×26سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • مقوا رویه کاغذ ابر و باد
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر ریز در کام ×× بنما بشب آفتاب از جام. در اخر ترجیع مذکور رقم کاتب «فخرالدین احمد» آمده است
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
ص 19-23: ترجیع بندی از سلمان ساوجی: ماییم کشیده داغ شاهی ×× مستان شراب صبحگاهی؛ ص 24-32: ترجیع بند دیگری از همو: ما مریدان کوی خماریم ×× سر بمسجد فرو نمی آریم. تا اینجا به خط شرف الدین حسین مشهدی است رقم او را دارد؛ ص 35-40: ترجیع بندی از سید فضل الله نعیمی تبریزی (796) از بزرگان حروفیه: داریم نشان بی نشانی ×× دانیم زبان بی زبانی. این بخش در مقاله «نسخه شناسی آثار حروفیان در کتابخانه مجلس» منتشره در پیام بهارستان، دوره دوم، ش 3، ص 213-214 به دقت توصیف شده است؛ ص 41-50: ترجیع بند نسیمی: ما مظهر ذات کبریائیم ×× ما جام جم جهان نمائیم؛ ص 51-54: ترجیع مولانا محمد مغربی: ای هستی ذلت تو نه از کی ×× در جنب تو کائنات لاشی؛ ص 55-77: ترجیع بند دیگری از مغربی: آفتاب وجود کرد اشراق ×× نور او سر بسر گرفت آفاق. در پایان این شعر رقم عبدالرحمن خوارزمی در 18 ذیقعده 866 در بغداد دیده میشود؛ ص 79-83: ترجیع امیر مخدوم: ای زمین زمان ز تو روشن ×× آستان تو وادی ایمن؛ ص 84-94: ترجیع مولانا همام الدین گلناری (یا گلباری؟): غیر یک بی نشان نمی بینم ×× وز جهان غیر جان نمی بینم. در پایان ترجیع آمده: فی سابع شهر ذی الحجة الحرام سنة ست ستین ثمانمائة حرره العبد محمود الکاتب تجاوز الله عن سیئاته بمحمد آله؛ ص 95-99: ترجیع خواجه عماد فقیه کرمانی: ای رخت آشوب دل عاشقان ×× چون تو شهی نیست در اقلیم جان؛ ص 99-103: ترجیع مولانا عبید زاکانی: وقت آن شد که کار دریابیم ×× در شتابست عمر بشتابیم؛ ص 103-109: ترجیع مولانا اشرف: ای فلک همچو گرد در کویت ×× گشته ره نیافته سویت. در پایان این بخش رقم سلطان محمد مشهدی در 7 محرم 866 دیده میشود؛ ص 110-114: ترجیع عبدالرحمان جامی: ای روی تو ماه عالم آرای ×× چون ماه زپرده روی بنمای؛ ص 114-121: ترجیع بند دوم جامی: صبحدم باده شبانه زدیم ×× ساغر عیش جاودانه زدیم؛ ص 121-127: ترجیع بند سوم از جامی: ای به روی تو چشم جان روشن ×× وز فروغ رخت جهان روشن. در پایان این قسمت رقم کاتب «محمود بن محمد خماری» دیده میشود؛ ص 129-144: ترجیع بند اوحدی مراغه ای: در خرابات عاشقان کوییست ×× اندرو خانه پری روییست؛ ص 145-152: ترجیع بند دیگر از اوحدی: تا کنون پرده نشین بود یار ×× هیچ در آن پرده نمی داد بار؛ ص 153-159: ترجیع شیخ عراقی: کوس تلالات بمدام ×× ام شموس تهللت بغمام؛ ص 159-168: ترجیع بند دیگری از عراقی: در جام جهان نمای اول ×× شد نقش همه جهان ممثل؛ ص 168-175: ترجیع بند دیگری از عراقی: ساقی می ؛ ص 177-184: ترجیع بند مولانا خواجوی کرمانی: الهی غمت مرغ آشیانه دل ×× زلف خال تو دام دانه دل؛ 184-191: ترجیع دیگری از خواجو: وقت سحرست نوبت بام ×× آمد گه عیش موسم جام؛ ص 191-197: ترجیع بند ناصر بخاری: ای رخت آفتاب کشور دل ×× تاب مهرت مه منور دل؛ ص 197-203: ترجیع دیگری از بخاری: ای روی تو آفتاب انور ×× ذرات جهان ز تو منور؛ ؛ ؛ ، با ، دارای تصویر درخت چند سیمرغ
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 10 • صفحه 647 • ردیف 10
متن فنخا:
10. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 9970
جنگ شعری بسیار مهمی است از قرن 9 شامل ترجیعات از شعرای مختلف که برخی از اشعار آن تازهیاب و چاپ نشده است و چون به خط چند خوشنویس بزرگ در بغداد کتابت شده از ارزش بالای برخوردار است. گزارش مندرجات جنگ: ص 1-18: ترجیع بند معروف سعدی با عنوان «ترجیع شیخ سعدی» به سرآغاز: ای زلف تو هر خمی کمندی ×× چشمت بکرشمه چشم بندی؛ ص 19-23: ترجیع بندی از سلمان ساوجی: ماییم کشیده داغ شاهی ×× مستان شراب صبحگاهی؛ ص 24-32: ترجیع بند دیگری از همو: ما مریدان کوی خماریم ×× سر بمسجد فرو نمی آریم. تا اینجا به خط شرف الدین حسین مشهدی است و رقم او را دارد؛ ص 35-40: ترجیع بندی از سید فضل الله نعیمی تبریزی (796) از بزرگان حروفیه: داریم نشان بی نشانی ×× دانیم زبان بی زبانی. این بخش در مقاله «نسخه شناسی آثار حروفیان در کتابخانه مجلس» منتشره در پیام بهارستان، دوره دوم، ش 3، ص 213-214 به دقت توصیف شده است؛ ص 41-50: ترجیع بند نسیمی: ما مظهر ذات کبریائیم ×× ما جام جم جهان نمائیم؛ ص 51-54: ترجیع مولانا محمد مغربی: ای هستی ذلت تو نه از کی ×× در جنب تو کائنات لاشی؛ ص 55-77: ترجیع بند دیگری از مغربی: آفتاب وجود کرد اشراق ×× نور او سر بسر گرفت آفاق. در پایان این شعر رقم عبدالرحمن خوارزمی در 18 ذیقعده 866 در بغداد دیده میشود؛ ص 79-83: ترجیع امیر مخدوم: ای زمین و زمان ز تو روشن ×× آستان تو وادی ایمن؛ ص 84-94: ترجیع مولانا همام الدین گلناری (یا گلباری؟): غیر یک بی نشان نمی بینم ×× وز جهان غیر جان نمی بینم. در پایان ترجیع آمده: فی سابع شهر ذی الحجة الحرام سنة ست و ستین و ثمانمائة حرره العبد محمود الکاتب تجاوز الله عن سیئاته بمحمد و آله؛ ص 95-99: ترجیع خواجه عماد فقیه کرمانی: ای رخت آشوب دل عاشقان ×× چون تو شهی نیست در اقلیم جان؛ ص 99-103: ترجیع مولانا عبید زاکانی: وقت آن شد که کار دریابیم ×× در شتابست عمر بشتابیم؛ ص 103-109: ترجیع مولانا اشرف: ای فلک همچو گرد در کویت ×× گشته و ره نیافته سویت. در پایان این بخش رقم سلطان محمد مشهدی در 7 محرم 866 دیده میشود؛ ص 110-114: ترجیع عبدالرحمان جامی: ای روی تو ماه عالم آرای ×× چون ماه زپرده روی بنمای؛ ص 114-121: ترجیع بند دوم جامی: صبحدم باده شبانه زدیم ×× ساغر عیش جاودانه زدیم؛ ص 121-127: ترجیع بند سوم از جامی: ای به روی تو چشم جان روشن ×× وز فروغ رخت جهان روشن. در پایان این قسمت رقم کاتب «محمود بن محمد خماری» دیده میشود؛ ص 129-144: ترجیع بند اوحدی مراغه ای: در خرابات عاشقان کوییست ×× و اندرو خانه پری روییست؛ ص 145-152: ترجیع بند دیگر از اوحدی: تا کنون پرده نشین بود یار ×× هیچ در آن پرده نمی داد بار؛ ص 153-159: ترجیع شیخ عراقی: کوس تلالات بمدام ×× ام شموس تهللت بغمام؛ ص 159-168: ترجیع بند دیگری از عراقی: در جام جهان نمای اول ×× شد نقش همه جهان ممثل؛ ص 168-175: ترجیع بند دیگری از عراقی: ساقی می مهر ریز در کام ×× بنما بشب آفتاب از جام. در اخر ترجیع مذکور رقم کاتب «فخرالدین احمد» آمده است؛ ص 177-184: ترجیع بند مولانا خواجوی کرمانی: الهی غمت مرغ آشیانه دل ×× زلف و خال تو دام و دانه دل؛ 184-191: ترجیع دیگری از خواجو: وقت سحرست و نوبت بام ×× آمد گه عیش و موسم جام؛ ص 191-197: ترجیع بند ناصر بخاری: ای رخت آفتاب کشور دل ×× تاب مهرت مه منور دل؛ ص 197-203: ترجیع دیگری از بخاری: ای روی تو آفتاب انور ×× ذرات جهان ز تو منور؛ ص 203-211: ترجیع سوم از بخاری: ای باد چو یافتی تو بویش ×× برخیز شبی بجست و جویش. در پایان این قسمت رقم کاتب «میرک شیرازی» درج شده است؛ خط: نستعلیق، کا: خط چند خوشنویس بزرگ: شرف الدین حسین مشهدی، عبدالرحمان خوارزمی، محمود کاتب، سلطان محمدمشهدی، محمود بن محمد خماری، فخرالدین احمد و میرک شیرازی، تا: 866ق، جا: بغداد؛ مجدول، با کتیبه مذهب، دارای تصویر درخت و چند سیمرغ، رکابهدار؛ جلد: مقوا رویه کاغذ ابر و باد، 105گ، 15 سطر، اندازه: 16×26سم [ف: 31 - 157]