نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
✓
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 7
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 120 برگ • 17 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 8×15/5سم
- کاغذ و جلد:
- شرقی • جلد نامشخص
آغاز نسخه
« که از آن خطاب مفروز باشم و از آن عقاب مسلم مانم، اتفاق را آن ستوران سر طویله بر عقوبت مرا ساختند و آن بی عقلان بچست عقال محنت بر پای من نهادند، با خویشتن گفتم: خود کرده را درمان نیست »
انجام نسخه
« کاشکی جز اشک و <!-- page: 646 --> خون دل پناهی دارمی ×× کاشکی جز ناله و زاری سپاهی دارمی با چنین دردی که دارم با چنین سوزی که هست ×× کردمی آهی اگر پروای آهی دارمی
مجموعهای که از چند رساله پراکنده منظوم از تعداد بسیاری از اشعار شاعران مشهور و برخی گمنام، گردآوری گردیده، مطالب جنگ پراکنده شده و به علت نداشتن رکابه، ترتیب آن میسر نشده است. چنین به نظر میرسد که نخست بخش نثر نگاشته شده، سپس اشعاری نیز بر آن افزوده گردیده است و اشعار پراکندهای نیز در حواشی گنجانده شده، گزارشی از این جنگ از سوی استاد ایرج افشار فراهم و در فصلنامه «میراث شهاب» چاپ شده است، خلاصه بخشی از مندرجات آن این گونه بیان گردیده است: 1. رسالهای به نثر در حکایت وعظ و خاطرات با استفاده از آیات قرآن و اشعار فارسی و عربی (گ 1- 13) که آغاز و انجامش افتاده است؛ 2. رساله نثر و نظم در مناظره میان ماه و آفتاب به نظر میرسد مؤلف این رساله همان نویسنده قبلی باشد که مثل آن رساله به آیات و اشعار تمسک جسته است (گ 13- 19)؛ 3. رساله نثر ممزوج به اشعار شامل مناظره بین نوعروس بهشت و خواجه کاینات (گ 19-22)؛ 4. حکایت شیخ ابوایوب سختیانی (22)؛ 5. المجلس من كلام السيد الامام ظهير الدين الجرجانی که در مواعظ اخلاقی و دینی است (گ 22- 27)؛ 6. روایتی به عربی از «شیخ الانصاری» (27)؛ 7. رسالهای به نثر ادبی (27)؛ 8. رسالهای به نثر از مناظره مرغان در حضور حضرت سلیمان نبی با عناوین «لطیفه، نکته و عزیز من» (28-46)؛ 9. مطالب، اشعار و حکایاتی از خواری، ابوسعید ابی الخیر، بایزید، خواجه ابوعلی فارمندی، شیخ ابوالقاسم کرکان، ابوعلی رباطی، و علی دقاق، رابعه عدویه، شیخ محمد نقاش، شیخ علی لالاجوینی، عبدالرزاق کاشانی و سید حسن غزنوی که به صورت پراکنده آمده و شامل مجلسی است در وعظ و نثر، و بسیاری مطالب دیگر که در این گزارش نمیگنجد »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 10 • صفحه 645 • ردیف 1
متن فنخا:
1. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 13100
آغاز: که از آن خطاب مفروز باشم و از آن عقاب مسلم مانم، اتفاق را آن ستوران سر طویله بر عقوبت مرا ساختند و آن بی عقلان بچست عقال محنت بر پای من نهادند، با خویشتن گفتم: خود کرده را درمان نیست؛ انجام: کاشکی جز اشک و خون دل پناهی دارمی ×× کاشکی جز ناله و زاری سپاهی دارمی با چنین دردی که دارم با چنین سوزی که هست ×× کردمی آهی اگر پروای آهی دارمی
مجموعهای که از چند رساله پراکنده منظوم از تعداد بسیاری از اشعار شاعران مشهور و برخی گمنام، گردآوری گردیده، مطالب جنگ پراکنده شده و به علت نداشتن رکابه، ترتیب آن میسر نشده است. چنین به نظر میرسد که نخست بخش نثر نگاشته شده، سپس اشعاری نیز بر آن افزوده گردیده است و اشعار پراکندهای نیز در حواشی گنجانده شده، گزارشی از این جنگ از سوی استاد ایرج افشار فراهم و در فصلنامه «میراث شهاب» چاپ شده است، خلاصه بخشی از مندرجات آن این گونه بیان گردیده است: 1. رسالهای به نثر در حکایت وعظ و خاطرات با استفاده از آیات قرآن و اشعار فارسی و عربی (گ 1- 13) که آغاز و انجامش افتاده است؛ 2. رساله نثر و نظم در مناظره میان ماه و آفتاب به نظر میرسد مؤلف این رساله همان نویسنده قبلی باشد که مثل آن رساله به آیات و اشعار تمسک جسته است (گ 13- 19)؛ 3. رساله نثر ممزوج به اشعار شامل مناظره بین نوعروس بهشت و خواجه کاینات (گ 19-22)؛ 4. حکایت شیخ ابوایوب سختیانی (22)؛ 5. المجلس من كلام السيد الامام ظهير الدين الجرجانی که در مواعظ اخلاقی و دینی است (گ 22- 27)؛ 6. روایتی به عربی از «شیخ الانصاری» (27)؛ 7. رسالهای به نثر ادبی (27)؛ 8. رسالهای به نثر از مناظره مرغان در حضور حضرت سلیمان نبی با عناوین «لطیفه، نکته و عزیز من» (28-46)؛ 9. مطالب، اشعار و حکایاتی از خواری، ابوسعید ابی الخیر، بایزید، خواجه ابوعلی فارمندی، شیخ ابوالقاسم کرکان، ابوعلی رباطی، و علی دقاق، رابعه عدویه، شیخ محمد نقاش، شیخ علی لالاجوینی، عبدالرزاق کاشانی و سید حسن غزنوی که به صورت پراکنده آمده و شامل مجلسی است در وعظ و نثر، و بسیاری مطالب دیگر که در این گزارش نمیگنجد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ کاغذ: شرقی، 120گ، 17- 19 سطر، اندازه: 8×15/5سم [ف: 33 - 200]