نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- بیتاریخ
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 364 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق، نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 92 برگ • 18 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 18×27سم
- کاغذ و جلد:
- نخودی و حنایی آهار مهره • پارچهای طوسی
آغاز نسخه
آغاز 1
« بسمله. باب الحماسه. قال رجل من بلعنبر ابن تميم و اسمه قريط »
آغاز 2
« بسمله. باب الحماسه. قال رجل من بلعنبر ابن تميم و اسمه قریط». »
آغاز 3
« بسمله. الحمدلله الطاهر بآياته الباطن بداية القريب رحمته البعيد بعزته الكريم بآلائه العظيم». انجام موجود: «خلال الرفث اليها و خر الى الأرض عن صدرها ميتاً و اخفى خبر وفاته الى ان»؛ 3. سومین بخش این مجموعه چند برگی از شرح دیوان متنبی است به عربی برگرفته از دو شرح چنان که در آغاز دیده میشود و آغاز و <!-- page: 634 --> انجام آن ناقص است. آغاز موجود: «لطيفتين على شرح معانى هذا الديوان سمى احد هما التجنى على ابن جنى و الآخر الفتح على ابى الفتح افاد على الكثير منها». انجام موجود: «له اياد إلى سالفة / اعد منها و لا اعددها»؛ 4. در پایان یادداشتهای متفرقه است از اشعار متنبی و ابوالعلاء معری و سخنان حضرت علی علیه السلام »
آغاز 4
« انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس »
انجام نسخه
انجام 1
« و انصرفت و قد زالت عنى المطالبه »
انجام 2
« وانمیگذارند روزی همسایه خودمان را تا این که بلغزد و قطع شود بند نعلین از پای آن ها که کنایه از روز مرگ است»؛ 2. مطالبی تاریخی به عربی در مورد شاهان سامانی و سیمجوریان، این بخش ناقص است و از آخر کسر دارد »
انجام 3
« و انصرفت و قد زالت عنى المطالبه »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
2. مطال ریخی به عربی در مورد شاهان سامانی سیمجوریان
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 10 • صفحه 633 • ردیف 364
متن فنخا:
364. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9745
آغاز: بسمله. باب الحماسه. قال رجل من بلعنبر ابن تميم و اسمه قريط؛ انجام: و انصرفت و قد زالت عنى المطالبه
شامل: 1. مجموعه اشعاری حماسی از شعرای عرب با ترجمه فارسی آنها. جامع ابتدا از قول بعضی از اشخاص علت وقوع جنگ و قتال بین قبایل عرب و یا امرا را ذکر کرده است و همان قول را به فارسی روان ترجمه کرده و بعد قصیده ای که شعرای عرب در این مورد سرودهاند میآورد و هر بیت را جداگانه ترجمه میکند. بعضی از مندرجات آن بدین ترتیب میباشد: جنگ بنی شیبان با بنی مازن و اشعار قریط در این مورد، حرب البسوس و اشعار شهل بن شیبان الزمانی (الفند)، منازعه جساس و کلیب و کشته شدن کلیب و شعر جساس در این باره، قصه یوم الوقبا، قصه یوم سحبل و اشعار جعفر بن علبه و ابو عطا السندی مولی بنی اسد و بلعاء بن قيس الكناني، ربيعة بن مقروم الضبي و سعد بن ناشب المازنی، عبدالملک بن عبدالرحيم الحارثي، شمیذ الحارثی و ودال ابن اسيل المازنی، سوار بن مضرب السعدی سعد بنی تمیم، شعر ابو عبیده در مورد کشته شدن شرجیل ابن حارث و شعر القطرى الفجأة المازنی در همان مورد، فتح مکه، یوم حنین و ...، آغاز: «بسمله. باب الحماسه. قال رجل من بلعنبر ابن تميم و اسمه قریط». انجام: «وانمیگذارند روزی همسایه خودمان را تا این که بلغزد و قطع شود بند نعلین از پای آن ها که کنایه از روز مرگ است»؛ 2. مطالبی تاریخی به عربی در مورد شاهان سامانی و سیمجوریان، این بخش ناقص است و از آخر کسر دارد، آغاز: «بسمله. الحمدلله الطاهر بآياته الباطن بداية القريب رحمته البعيد بعزته الكريم بآلائه العظيم». انجام موجود: «خلال الرفث اليها و خر الى الأرض عن صدرها ميتاً و اخفى خبر وفاته الى ان»؛ 3. سومین بخش این مجموعه چند برگی از شرح دیوان متنبی است به عربی برگرفته از دو شرح چنان که در آغاز دیده میشود و آغاز و انجام آن ناقص است. آغاز موجود: «لطيفتين على شرح معانى هذا الديوان سمى احد هما التجنى على ابن جنى و الآخر الفتح على ابى الفتح افاد على الكثير منها». انجام موجود: «له اياد إلى سالفة / اعد منها و لا اعددها»؛ 4. در پایان یادداشتهای متفرقه است از اشعار متنبی و ابوالعلاء معری و سخنان حضرت علی علیه السلام، آغاز: «انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس»، انجام: «و انصرفت و قد زالت عنى المطالبه»؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ کاغذ: نخودی و حنایی آهار مهره، جلد: پارچهای طوسی، 92گ، 18-19 سطر، اندازه: 18×27سم [ف: 9- 103]