نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
✓
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- سلیمان قورچی مرزاق
- تاریخ کتابت:
- قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 22 برگ • 12 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 17×22/5سم
- کاغذ و جلد:
- سپاهانی • تیماج حنایی مقوایی
آغاز نسخه
« دوری چوبین بهمان اندازه که مذکور شد »
انجام نسخه
« و باز میل را باحتیاط بپیچند تا ته آن گشاد شود. (کمترین بندگان درگاه سلیمان قورچی مرزاق). پس از این دو صفحه تصویر است و دو صفحه نوشته متن کتاب که باید از میانه آن باشد بدینگونه: «آن بگذارنند ... اگر نشانها غلط.
در این رساله طرز ساختن توپ آمده و تصویرهای و پیکره‌های چندی (از افزارهای توپسازی و کوره آهنگری و طرز ساختن آن) در آن دیده می‌شود. فهرست مطالب این نسخه: فصل دوم در طریق ساختن تنوره، فصل پنجم در ساختن سه پایه‌های آهن جهت پایین تنوره ها، فصل ششم در ساختن قالب سندان و سندان، فصل هفتم در طریق قرار دادن بازو بر توپ، فصل هشتم در باب انداختن حلقه به توپ، فصل نهم در ساختن کله سم، فصل دهم در ساختن ناودان جهت ریختن مصالح توپ بتنوره، باب 2. در کندن چاه و چیدن تنورها در چاه و قرار دادن میل در میان آن مشتمل بر چند فصل است: 1) طریق کندن چاه جهت تنوره و جهت ریختن توپ، 2) سه پره و بردن تنوره‌ها و سندان به چاه و چیدن در چاه بر بالای یکدیگر، 3) ساختن کوره و گداختن مصالح توپ و ریختن بتنوره مشتمل بر شش «فصل»: 1) ساختن کوره، 2) وزن مصالح و اجناس آن، 3) هیمه کوره، 4) گذاشتن ناودان، 5) گداختن و ریختن مصالح بتنوره، 6) ساختن کوره دیگر جهت احتیاط؛ باب 4. بیرون آوردن توپ از چاه و بیرون آوردن میل میان از درون آن مشتمل بر دو «فصل»: 1) بیرون آوردن توپ از چاه، 2) بیرون آوردن میل از درون توپ، باب 3. در باب ساختن سه تیره یعنی هیئتی که از گل سازند به شکل مدور به جهت آنکه ته توپ در مرکز آن قرار یابد، فصل چهارم در طریق ساختن میل میان و تنوره مذکوره. چاپ شده در مجله بررسی‌های تاریخی »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
تصویرها به زر رنگارنگ
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 9 • صفحه 406 • ردیف 1
متن فنخا:
1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 2085 و 3891-ف
آغاز: دوری چوبین بهمان اندازه که مذکور شد؛ انجام: و باز میل را باحتیاط بپیچند تا ته آن گشاد شود. (کمترین بندگان درگاه سلیمان قورچی مرزاق). پس از این دو صفحه تصویر است و دو صفحه نوشته متن کتاب که باید از میانه آن باشد بدینگونه: «آن بگذارنند ... اگر نشانها غلط.
در این رساله طرز ساختن توپ آمده و تصویرهای و پیکره‌های چندی (از افزارهای توپسازی و کوره آهنگری و طرز ساختن آن) در آن دیده می‌شود. فهرست مطالب این نسخه: فصل دوم در طریق ساختن تنوره، فصل پنجم در ساختن سه پایه‌های آهن جهت پایین تنوره ها، فصل ششم در ساختن قالب سندان و سندان، فصل هفتم در طریق قرار دادن بازو بر توپ، فصل هشتم در باب انداختن حلقه به توپ، فصل نهم در ساختن کله سم، فصل دهم در ساختن ناودان جهت ریختن مصالح توپ بتنوره، باب 2. در کندن چاه و چیدن تنورها در چاه و قرار دادن میل در میان آن مشتمل بر چند فصل است: 1) طریق کندن چاه جهت تنوره و جهت ریختن توپ، 2) سه پره و بردن تنوره‌ها و سندان به چاه و چیدن در چاه بر بالای یکدیگر، 3) ساختن کوره و گداختن مصالح توپ و ریختن بتنوره مشتمل بر شش «فصل»: 1) ساختن کوره، 2) وزن مصالح و اجناس آن، 3) هیمه کوره، 4) گذاشتن ناودان، 5) گداختن و ریختن مصالح بتنوره، 6) ساختن کوره دیگر جهت احتیاط؛ باب 4. بیرون آوردن توپ از چاه و بیرون آوردن میل میان از درون آن مشتمل بر دو «فصل»: 1) بیرون آوردن توپ از چاه، 2) بیرون آوردن میل از درون توپ، باب 3. در باب ساختن سه تیره یعنی هیئتی که از گل سازند به شکل مدور به جهت آنکه ته توپ در مرکز آن قرار یابد، فصل چهارم در طریق ساختن میل میان و تنوره مذکوره. چاپ شده در مجله بررسی‌های تاریخی؛ خط: نسخ، کا: سلیمان قورچی مرزاق، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول، تصویرها به زر و رنگارنگ؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج حنایی مقوایی، 22گ، 12 سطر (8/5×15/5)، اندازه: 17×22/5سم [ف: 8 - 709] و [فیلمها ف: 2 - 276]