تذكرة الاولياء

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 337 و 1918-ف آغاز: آغاز نسخه دانشگاه افتاده و آغاز گزارش اویس قرنی چنین است: ذکر اویس القرنی رحمة الله علیه هو اسوة التابعین و قدوة الاربعین الموصوف بالعرفان المخصوص بما قاله صلی الله علیه و سلم: انی لاجد نفس الرحمان، العبد الیمنی اویس القرنی رضوان الله علیه قال النبی علیه السلام اویس القرنی خیر التابعین و روی انه صلی الله علیه و سلم کان یتوجه الى جانب الیمن و يقول انی لاجد؛ انجام: ور آه فضل فی المنام بعد مدة من وفاته فقال الشيخ انتم تأكلون خبز الفقراء و لا تعلمون باعمالهم. اسئل الله الكريم الوهاب الحكيم ... ان يفيض على روح الشيخ ابی سعید و علی ارواح ... و سجال رحمته و رضوانه و يرزقنا ببركتهم شمة من محبته ... و حسبنا الله و نعم الوکیل و الحمدلله وحده و صلى الله علی سیدنا محمد و آله اجمعین تم الكتاب بعون الله و حسن ... خط: نسخ، کا: محمود پسر شیخ اسماعیل پسر ابراهیم، تا: ذیحجه 869ق؛ افتادگی: آغاز؛ دارای یادداشتی از قزوینی در سال 1322 پیش از آغاز نسخه که آن را چنین شناسانده‌اند: «در صفحه اول این کتاب سطر پنجم اسم سراج الدین عمر بن علی بن عمر قزوینی برده شده است و سراج الدین عمر مذکور بقول سیوطی در ذیل طبقات الحافظ ذهبی (چاپ دمشق ص358) در سنه 775 وفات نموده است و همچنین است نیز در اعلام خیر الدین زرکلی ص 720 ولی به قول محشی کتاب اول در ذیل همان صفحه 358 در سنه 748 وفات یافته، پس این کتاب به طور قطع و یقین بعد از سنه 748 یا 775 تألیف شده است و از مقایسه اجمالی این کتاب با تذکرة الاولیاء شیخ عطار قطع و یقین حاصل می‌شود که این کتاب ترجمه‌ای است ملخص مانند از تذکرة الاولیاء به عربی با حذف هشت ترجمه حال از تذکره الاولیاء که از جمله ترجمه حسین بن منصور حلاج است. مجموع تراجم احوال تذکرة الاولیاء با ضمیمه‌اش که بعدها عطار افزوده است 99 [این اشتباه از قزوینی است چه عطار 72 تن را در تذکرة الاولیاء و 25 تن را در دنباله‌اش آورده و همه آنها 97 کس هستند و گرداننده به عربی فقط پنج کس را انداخته است] ترجمه حال است و در کتاب حاضر فقط 91 (نود و یک) ترجمه حال موجود است (و بقیه ترجمه حال حضرت امام جعفر صادق (ع) که در صفحه اول این کتاب باقی مانده و قسمت اولش از اول کتاب افتاده است. جزو این 91 ترجمه احوال است) تذکرة الاولیاء از امام جعفر صادق (ع) شروع کرده و سپس اویس قرنی و به ابو سعید ابوالخیر ختم نموده است. و نسخه حاضر نیز به عینه همین کار را کرده است بی کم و زیاد و علاوه بر این بسیاری از مواضع دو کتاب را (یعنی کتاب حاضر را با تذکرة الاولیاء عطار) که با هم مقایسه کردم هر دو کتاب از جمیع جزئیات و دقایق با هم یکی هستند جز اینکه در ترجمه عربی بعضی اقوال و کلمات مشایخ را انداخته است و تا اندازه متمایل به اختصار است گفتیم که هشت ترجمه حال را هم مترجم عربی حذف کرده که از جمله ترجمه حلاج است، و از مقایسه دقیق دو کتاب با یکدیگر که در سر فرصت باید بشود معلوم خواهد شد که آن هشت ترجمه دیگر که انداخته کدام‌ها هستند. و کتبه محمد بن عبدالوهاب القزوینی فی 2 دی 1322 شمسیه بطهران»؛ مصحح، در بالای صفحه ها نام گزارش‌ها به خامه شیخ بهائی (-1031ق) دیده می‌شود، در پایان کتاب در ص 325 نیز امضای بزرگ و معروف ابن شیخ دیده می‌شود؛ تملک: ابراهیم لیث حسینی نجفی در 22 رجب 975ق؛ کاغذ: سمرقندی نخودی، جلد: مقوایی ته تیماج سیاه، 325ص، 29 و 30 سطر (15×22)، اندازه: 18×27سم [ف: 2-538] و [فیلمها ف: 1-299]