نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

تدارك السموم

پدیدآور اثر: غیاث الدین طبیب
/m/71281
کتابخانه و مخزن نگهداری: مجلس
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 2739/1

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
بی‌تاریخ
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 4 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق
تعداد برگ و سطر:
44 برگ • 15 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
13/5×22سم
کاغذ و جلد:
اصفهانی • مقوایی عطف تیماج تریاکی

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسم الله الرحمن الرحیم ×× نیست جز این اسم فسون سمیم / خلق جهانرا بطریق عموم ×× یافته زین اسم تدارک سموم / احمده حمدا فی کل حال ×× صل علی افضل خلقه و آل. بدان که بدن انسان که ترکیبش از اعضاء وارواح است همیشه بواسطه ریاضات که عبارت از حرکات اعضا است و بسبب اعراض که کنایت از حرکات ارواح است در تحلیل و کاهش است و نیز محللات خارجیه چون هوا و غذا ممد این معنیست. اما بعد این رساله‌ایست در معالجه زهرها و ادویه گزندها این رساله را مشتمل بر دو قسم ساختم و در اول هر قسمی قاعده چند کلی آوردم که ناچار هر که خواهد که در آن قسم شروع کند آن قاعده‌ها را باید دانست و در خاتمه رساله از گریزاندن گزنده‌ها سخن رانده خواهد شد تا از ین باب هیچ چیز نامعلوم نماند و بدانکه در این رساله که بتدارک سموم موسوم است سمومی را آورده‌ام که معروف و مشهور است و در اکثر مواضع موجود، نه آنرا که متروک و مهجور است و از میان مفقود ... »

انجام نسخه

منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« پیه بز یا روغن گاو بر آتش افکنند و یا آب انکوزه در خانه پاشند کژدم بگریزد اگر کسی فندق بخود دارد کژدمش نگزد و از دود درخت انار جمیع حشرات گریزانند گفته‌اند که کرباسه از زعفران بگریزد و زنبور از نجاست و گوگرد بلکه از مطلق دود بگریزد و چون زبان را بدندان گیرند زنبوران نگزند زنبور زرد نتواند گزید یکی از ظرفا روزی به بنده نوشته بود که میگفتی که زبان چون زیر دندان گیرند زنبور نگزد گویا سهو لسان بوده زیرا که چنین کردم و زنبور سرخ بر دست نشاندم گزید حالا علاج چیست بنده نوشتم که ان قاعده در شان زنبور زردست اما زنبور سرخ را جگر زیر دندان باید گرفت. »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 7 • صفحه 748 • ردیف 4
متن فنخا:
4. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 2739/1 آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی عطف تیماج تریاکی، 44ص (2-45)، 15 سطر، اندازه: 13/5×22سم [ف: 9-83]