التحصیل

12. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1715 آغاز و انجام: برابر کامل؛ بی‌کا، بی‌تا؛ نسخه‌ای است کامل و به نظر می‌رسد که اقدم از نسخه ب (نسخه مصحح شیخ بهائی، شماره 812 ط مجلس) است. اضافاتی که در نسخه مزبور شده همه در این نسخه موجود است و باز آن نسخه نسبت به این نسخه نقص فراوان دارد. باب 2 از طبیعیات (مقاله دوم از کتاب سوم) در این نسخه چند برابر بزرگتر و مبسوط‌تر از نسخه طباطبائی است. در پایان کتاب سوم (پایان علم النفس) این دو نسخه تفاوت فاحش دارند و نسخه حاضر یک صفحه و نیم بیش از نسخه طباطبائی دارد. سطور آخر در نسخه طباطبائی چنین است: «و ان النفوس المعرضه عنه ليس لها نصيب من ذلك النعيم يعتد به ثم بين الطرفين عرض لا يتناهى فهذا القدر من الحكمة ...» و در نسخه جای گفتگو چنین است: «فقد عرفنا حال النفوس العالمة فی معادها بالبرهان و اما ساير النفوس فلا سبيل الى معرفة احوالها بالبرهان و هذا القدر من الحكمة ...»، مقاله 5 و 6 از کتاب دوم را کاتب سهواً با عنوان فصل شروع کرده و در نتیجه در این نسخه مقاله 6 و 5 عنوان ندارند. همچنین کتاب سوم را مانند کتابی مستقل آغاز کرده و به ارتباط آن با قسمت‌های پیش اشاره نکرده و عنوان مخصوص خود آن را ننوشته و شگفت آورتر آنکه مقاله دوم کتاب سوم را نیز که آغاز طبیعیات است چنان آغاز کرده که بیننده ناآگاه آن را بخشی از شفا می‌پندارد. آغاز مقاله دوم: «بسمله-الفن الثالث من الكتاب الثالث و فيه معانى كتاب السماع الطبيعى ...» و چنانکه می‌دانیم در «تحصیل» عنوان «فن» وجود ندارد؛ کاغذ: آهار مهره‌دار ضخیم و شکری، جلد: تیماج قرمز، 529ص، 23 سطر، اندازه: 12×25سم [ف: 5-59]