تاریخ قاجاریه

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1039/2-طباطبائی آغاز: آغاز تاریخ قاجاریه: بسمله قاعده کلیه و قانون عمومیه چنین است سخن صدق و حق در روی احدی نتوان گفت ... بنابراین اعتماد کلی بر قول تاریخ نگاران نتوان داشت ... و قیاس در عصری که در او زندگی میکنیم باید کرد ... پس بنا بر تحقیق ... احوالات دنیاکان قاجاریه را که از تاریخ نویسان این عهد نوشته‌اند ... اغراق و تملق است؛ انجام: بزرگ کاری کرد این بزرگ شاه ولی ×× چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار تاریخ مختصری است از سلسله قاجاریه با اشارت «به کیفیت سلطنت سلاطین صفویه» به عنوان مقدمه و درج مختصری از تاریخ عضدی درباره زنان دربار فتحعلی شاه قاجار. مؤلف از نام خویش یاد نمی‌کند اما از اشارات او چنین پیداست که از نزدیکان ناصرالدین شاه بوده و در مراسم و سلامهای خاص شرکت میکرده است [در ص 189 آمده: این بنده نگارنده در موارد سلامهای خاص که بعد از سلام عام منعقد میگردد حالتی ... دیده ام که گفتنی نیست]. از سپهر با عنوان «سپهر کجرفتار» و از ناسخ التواریخ و روضة الصفای ناصری یاد می‌کند و مؤلفان آنها را گزافه‌گو و اغراق‌نویس می‌خواند [در ص 102 میگوید: چون غالب مردم منتهای میل را به دانستن تاریخ صحیح قاجاریه دارند و اطلاعات ایشان منحصر است به خواندن روضة الصفای ناصری و ناسخ التواریخ که آن دو مورخ یا از عدم علم از اصل مسئله یا از راه تملق و اضطرار ... نوشته اند از صحت دور و به اغراق نزدیک است. هر چند اطلاع این احقر هم سطحی است و آنچه میدانم از مأخذ نگارش مورخین ... همین عصر است ولی از تتبع ... مرا از این تتبع ... و حصول اطلاعات خارجی می‌توان چیزی نوشت که صحیح تر از نگارش دیگران باشد ... مرا از این تحریر جلب منفعتی در نظر نیست ... به تصدیق و تکذیب هیچ کس کاری ندارم و نگارش خود را قابل ملاحظه اهل فضل و ادب نمیشمارم ...» در آغاز این قسمت چنین آرد: «اگر چه مقصود این گمنام از نگارش این منتخب بعضی دقائق و نکات بود که شاهزاده عضدالدوله در تاریخ نسوان خاقان ... نوشته بود ... لکن اختیار قلم با من نیست ...» در جای دیگر که به رفتار غیر انسانی آغا محمد خان با لطفعلی زند اشارت می‌کند، می‌گوید: «من مدعی درست نویسی هستم والا روضة الصفا و ناسخ ... مسجع و مقفاتر از این رساله است». مؤلف در اول این تاریخ مختصر درباره سپهر آرد: «سپهر کج رفتار میرزا تقی خان لسان الملک به اعتقاد عموم ... مورخ آگاه این دوره است و به قول خودش سطری به کذب نرانده ... منصفان دانند ... و عاقل از اوراق تألیفات وی چه خواند ... این بی دیانت ... منتهای خیانت ورزیده و زحمت خود را به هدر داده».] و خود ادعاء درست نویسی دارد و نویسنده مدعی است کوشش می‌کند از مآخذ معتبرتر نقل کند؛ بی‌کا، تا: قرن 13؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، 62گ (10پ-19 و 44پ-95ر)، اندازه: 13/5×21/5سم [ف: 23-339]