بیاض

4. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10557 آغاز: ازگیل قابضتر و لذیذتر از کویج [كذا، كریج] است و درجه دویم سرد و خشک است و به جهت اقسام اسهال خصوصاً اسهال صفراوی نافع و بطی الهضم و نفاخ و بعد از هضم شدن مقوی معده». آغاز یکی از فصول: «فصل در ادویه مفرده مشهوره مستعمله. آبار. سرب سوخته است و طریق احراق آن آن است که آن را بزده کرده به آب نمک دو سه مرتبه بجوشانند و در کفچه آهنین بر آتش بگذارند؛ انجام: در درجه اول گرم و خشک و آن چه از درخت بلوط به هم رسد سرد و خشک و مجموع با قوت قابضه و محلله و ملینه و مفتح سده رحم و مدر حیض و مثوم قوی خصوصاً با شراب و مقوی باه و مفرح از: میرزا معز. کتاب مختصری است در فواید پزشکی خوردنی‌ها و دواها. با این فصول: [فصل در میوه ها]، فصل در بقول و حبوب (23ر)، فصل در منافع و امزجه و خواص گوشتها (50پ)، فصل در امزجه و خواص شیرها (51ر)، فصل در ادویه مفرده مشهوره مستعمله (54ر). آن چه به عنوان نام کتاب و مؤلف آمد برگرفته از یادداشت ابتدای نسخه در گوشه بالای سمت چپ صفحه عنوان است که نوشته اند: «بیاضی کتاب میرزا معز»، و همچنین در عطف آمده است: «کتاب میرزا معز در طب». ولی به یقین نمی‌توان آن را درست دانست چه در مطالعه کتاب از نام و نشان مؤلف اطلاعی به دست نیامد. فقط می‌دانیم که خود طبابت می‌کرده و برخی از تجربیاتش را جا به جا ذکر کرده است (برای نمونه 59پ) از کتاب تذکره (14پ) ابن رضوان (18پ) و بغدادی (69ر) نام برده و در 44ر هم نام «بستانی» را به ترکی و اصفهانی نوشته است: «بستانی صعب‌تر است و کوهی او را به ترکی ککلیک و در اصفهان اویشم گویند»؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 12؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ اهدایی: دکتر حافظ فرمانفرمائیان، دی 1369؛ جلد: تیماج سرخ با ترنج و لچکی ضربی مجدول زرین، 105گ، 12 سطر (12/5×21)، اندازه: 18×27سم [ف: 20-18]