الایضاح

1. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2042 آغاز و انجام: برابر «للجلدکی و فواید متفرقه منقولة من مطالع البدور و التقريب و دقايق الميزان و شرح المكتسب و الرياض لجابر و غیره»، این عنوان بر پشت جلد مجموعه 12 برگی در کیمیا نوشته شده است که جمع کننده آن ناشناخته است لیکن بیشتر آن از رساله‌های جلدکی گزیده شده است. این اثر در این نسخه «ایضاح الحجر» نامیده شده و به جلدکی نسبت داده شده است، اما با توجه به آغاز و انجام آن مشخص شد که الایضاح جابر بن حیان است؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: 1131ق؛ سطرها چلیپا، سپس بخشی از کتاب مطالع البدور فی شرح صدور الشذور آمده که در حرف میم کشف الظنون یاد شده و اسماعیل پاشا آن را بیست و یکمین اثر جلدکی نهاد و آغاز آن چنین است: «و قال ایضاً فی کتاب مطالع البدور فی شرح صدر الشذور: اعلم أن المريخ اطلق بالحقيقة و الوضع اللغوى على الكواكب المشهور اطلق مجازاً على جوهر من اجزاء حجر الصنعة ... (گ4پ) ... ثم قال بعد كلام و اما المادة (5پ) ... و قال المصنف فی شرحه الاسود و المبيض القذال. ... و قال الفاضل الجلدکی فی شرحه ... قال مهراریس ... و قال الاستاذ جابر (6پ) ... قال الجلدکی فی شرح المكتسب ... و قال ایضاً فی التقريب (7پ) ... قال المؤلف فی دقايق الميزان (8پ) قال الفاضل الجلدکی فی شرح المكتسب (گ9ر) ... قال صاحب النواميس (9پ) ... قال الاستاذ جابر فی کتاب الخالص المبارک (9پ) ... فائدة جليلة قال الطغرائي فی کتاب جامع الاسرار (گ10) ... قال جابر فی کتاب الراحة (گ10) ... قال الاستاذ جابر فی کتاب الرياض (10پ) ... قال اسطونس (10پ) ... قال بلیناس ان الزيبق (گ11) ... قال الفاضل الجلدکی فی غاية السرور ... و انظر الى كلام الاستاذ العارف ذوالنون فی الارجوزة: من الحمار ينتج الحمار ×× و الخیل يبد و نجلها المضار/ و الشيء لا يشبه غير اصله ×× من سنخه و نوعه و فصله (گ11) ... و قال فی شرح هذا البيت (گ12) ...»؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوایی، رویه ابری، ته پارچه مشکی، 12گ، 25-27 سطر (9×21)، اندازه: 12×25/5سم [ف: 11-145]