الامامة

3. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 8309/2-56/159 آغاز: اقرا و ربک الاکرم الذی علم بالقلم علم الانسان ما لم یعلم ثم كلف و وضع التكليف عن المستبهم لعدم العقل و التمییز و لما وضع الاسماء فانه تعالى اختار لنفسه الاسماء الحسنى فسمى نفسه الملك القدوس السلام المومن المهيمن العزيز الجبار المتکبر و غیر ذلك فکل اسم يسمى به فلعلة ما؛ انجام: فلم یؤل بهم الاجتهاد الا الى حال الضلالة و الانتقال من حال الى حال فای دین ابدع و ای قول اشنع من هذه المقالة او ابین عجزاً ممن یظن انه من اهل الاسلام و هو على مثل الحال نعوذ بالله من الضلالة بعد الهدى و اتباع الهوى و اياه نستعین على ما يقرب منه انه سمیع مجيب تم الکتاب ... مؤلف در این رساله امامت ائمه را بنا بر مذهب شیعه و با استناد به آیات قرآن کریم بیان نموده است. او از آوردن نام و اقوال سایر دانشمندان خودداری کرده و استنادش فقط به آیات است و در اندک مواردی نیز احادیثی در موضوع شأن نزول آیات می‌آورد. ترتیب رساله بدون باب یا فصلی است و مباحث با کلمه «و اما ...» پشت سرهم درج شده‌اند. مؤلف این رساله را در رد اعتراضات دانشمندی نگاشته و در مواردی از وی با عنوان قال المعترض نام می‌برد. او ابتدا از اسمای الهی و اقتضا و تفسیر آنها بحث کرده و از صفت قدرت نتیجه گرفته که خداوند بدون مباشرة و نیاز به چیزی، موجودات را آفریده و برای اتمام دعائم ملک و نهایت آن که اقتضای اسم ملک است امر و نهی را قرار داده که اقتضای ثواب و عقاب برای مخلوقین و بهاء و هیبت برای خالق است و در اینجا از اشکال معترض که امر و نهی را لازمه بقای انسانها نمی‌داند و در این موضوع به حیوانات مثال می‌زد، جواب داده است. مؤلف پس از اثبات وجوب امر و نهی لازمه آن را ارسال رسل می‌داند و گوید: «لما ثبت لنا ان قوام الامة بالامر و النهى الوارد عن الله عزوجل صح لنا انه لابد للناس من رسول الله من عندالله فيه صفات يتميز بها من جميع الخلق منها العصمة من ساير الذنوب و اظهار المعجزات و بيان الدلالات لنفى الشبهات طاهر مطهر يتصل بملكوت الله سبحانه غير منفصل لانه لا يودى عن الله عزوجل الى خلقه الامن كانت هذه صفته، فصح موضع المومنين الذين لا عصمة لهم الا امام عادل معصوم يقيم حدود الله تعالى و اوامره فيهم». بعد از آن اظهار می‌دارد که امام باید شرایط نبی را مانند عصمت داشته باشد از ایراد مستشکل که آن شرایط را در امام شرط نمی‌داند پاسخ می‌دهد. و گوید: «و ثبت انه لابد من امام عارف بجميع ما جاء به محمد النبى (ص) ... يكون فيه ثمان خصال يتميز بها عن المأمومين. اربع منها فى نعت نفسه و نسبه و اربع في صفات ذاته و حالاته». بعد آن هشت شرط را چنین ذکر می‌کند: 1. ان يكون معروف البيت، 2. معروف النسب، 3. منصوصاً عليه من النبى (ص)، 4. بامر من الله سبحانه، 5. ان يكون ازهد الناس، 6. اعلم الناس، 7. اشجع الناس، 8. اكرم الناس. او طبق همین شروط خلافت خلفا را جایز و روا نمی‌داند و ادله آنان را ذکر و رد می‌کند. مؤلف بعد از آن به ذکر وجوه کفر و شرک و ظلم در قرآن می‌پردازد و بعد از آن در ادامه مطالب زیر را می‌آورد: الرد على من انكر زيادة الكفر، شرط ولی مسلمانان، رد من انكر البدا، رد من انكر المعراج، الرد على مجبرة، الرد على من انكر الرجعة، رد من انكر فضل رسول الله (ص)، الرد على المشبهة، رد من انكر حدث العالم، الرد على من قال بالراى و القياس و الاستحسان و الاجتهاد. سبک تألیف کتاب به آثار شیخ مفید و ابن طاوس شباهت دارد؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 10؛ افتادگی: آغاز؛ 88گ (37-124)، 10 سطر، اندازه: 12×18سم [ف: 1-492]