اعراب و تفسیر قرآن کریم

اصفهان؛ کتابخانه‌های اصفهان؛ شماره نسخه: 32 آغاز: بسم ... و بعد؛ فیقول الفقیر الی الله الغنی اضعف المضعفین و تراب اقدام المؤمنین زین العابدین بن محمد علی بن محمد ابراهیم بن مرتضی بن عبدالمطلب ابن محمد رحیم بن محمد جعفر بن مولانا آخوند ملا محمد باقر بن محمد مومن الشریف السبزواری- اعلى الله مقامه و رفع الله درجته و برد الله مضجعه -: لما سألنی بعض الأحباء أن اعرب سورة بنى اسرائيل و يس و الرحمن و الجمعة و آية النور و سورة الملک و الدهر و خاتمة فی فضيلة القرآن، فأجبتهم و شرعت متوکلاً على الله تعالى. بسم الله الرحمن الرحيم. الباء: حرف جر للاستعانة او المصاحبة؛ انجام: و لم يفارقه آن حتى ينزل به من الكرامه أفضل ما يتمنى. تمت. (سپس در حاشیه نوشته است:) قد فرغت من تصنیفه فی یوم الأربعاء فی اول یوم الصفر المضفر «كذا» سنة 1265. اعراب و تفسیر سوره‌هایی از القرآن الکریم؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: 1265ق؛ در روی برگ اول مطالب متفرقی به‌خط مؤلف، و روی برگ 2 تقریظی از عالم جلیل سید محمد مهدی نایب الصدر و تقریظی از عالم دیگری است، در ظهر برگ 1 شرح مبسوطی درباره شمار وجوهی که در قرائت بسمله متصور است نگاشته با این عنوان: «قولنا «بسم الله الرحمن الرحیم» الکلام فیه من وجوه متعددة تبلغ الجمیع أربعمائة و ستین ألفاً و ثمانمائة ! لأن الباء منه یحتمل بحسب اللفظ ثلاثه: الکسر و الفتح و الضم، و بحسب المعنى أيضاً کذلک: الاستعانة و ...». در پایان این شرح می‌گوید: «... یحصل أربعمائة و ستون ألفاً و ثمامائة، کما قلناه اولاً. قاله استادی العالم الفاضل الکامل المدقق المحقق، أعنی میرزائی میرا عبدالعلی الهرندی، وفقه الله و أیانا بحق محمد و آله. کتبه فی یوم السبت من شهر ربیع الاول سنة 1268. و ذلک إجمال الکلام فی المقام، و التفضیل فی الکتب المبسوطة منا و من غیرنا بتوفیق الله العزيز العلام»، روی برگ 2 تقریظ مرحوم نایب الصدر چنین است: «بسم ... الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی أفضل من بعث لكشف المعضلات و أشرف من ظهر لتفسير الآيات في الافاق و الأنفس، و علی آله الطاهرين الذين هم آیات بینات، أما بعد، فالعلم نور يقذفه الله فی قلب من يشاء، و العمر الحبیب ! انه رب شيخ صرف دهره کله فی العلم و ماله في حق العلم و حقيقته من نصيب ! و رب شاب آتاه الله سبحانه حقايق المعانی و دقايق التبيان في برهة يسيرة من الزمان و الغالب الوقوع فی هذا الفن أهل بيت العلم و الشرف «كذا» و منه يكون ولد الفقيه؛ لأنه اللؤلؤ الخارج من ذلك الصدف. ثم إنی وجدت الأخ الفاضل الشريف الجليل و المحبوب الحسيب النبيل صاحب هذه الأجزاء و الأوراق-جعله الله تعالى مناراً في العلم و مداراً في الآفاق بحداثة سنه من هذا القبيل، منذ كان يتردد إلى و يقرأ بعض الصحف أحياناً على أعانه الله بيمينه و جعله متن ينصر به لدينه. و حرره بيمناه الأقل الأحقر». سجع مهر: «محمد مهدی الحسینی»، روی همین برگ تقریظ دیگری نیز دیده می‌شود باین عبارت: «اللهم وفقه الطلب العلم خالصاً لوجهك الكريم. قرء علی ما فی هذه الوريقة قرة عینی و مهجة كبدى علماً و جسماً، و كانت في غاية الرشاقة، فبرد قلبی بعد مارق من فوت والده-أعلى الله مقامه و حشره مع الأئمة المعصومين، صلوات الله عليهم أجمعين-من وصوله خليفة له من المرتبة العلمية بل استعداده و اهتمامه أكثر منه، و المرجو من الرحمن أن يجعله من العلماء البارعين و الفقهاء الخالصين في طلب العلم لله رب العالمين ...»، مهر: «محمد علی بن ... الحسینی»، در روی برگ 161 مطلب مفصلی مؤلف به‌خط خود نوشته که به‌این جمله شروع می‌شود: «بسم ... شنیدم از جدم-زاد الله عزه و طول الله عمره-باینکه شخص عالمی از شیعه سؤال کرد از افندی که دلیل شماها بر اینکه عمر و عثمان و ابابکر امام اند چیست ؟ ...»، و در آخر این شرح نوشته است: «تمت لمحـرره زین العابدین بن محمد علی، اللهم اغفرله، کتبه فی یوم الخميس السابع من شهر ج 2 سنة 1265»، در متن کتاب ذیل آیه «و قل لهما قولاً کریماً» به‌پدر و مادرش چنین دعا کرده «... و طول عمرها» که معلوم می‌شود در آن تاریخ زنده بوده اند؛ جلد: تیماج مشکی، 162گ، 15 سطر (8×14/5)، اندازه: 15/5×22سم [فهرست روضاتی: -107]