نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- بیتاریخ
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1813 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- شکسته
- تعداد برگ و سطر:
- 26 برگ • -
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 12×19سم
- کاغذ و جلد:
- اصفهانی • تیماج قرمز
آغاز نسخه
« قطعه: عزیزی در وصف گناباد فرموده: ای خوشا سرزمین قصبه جنابذ که تا در ارکان اربعه اقالیم سبعه عالم کون و فساد بسائط عناصر هیئت تکاسر پذیرفته به این استقامت صورت نبسته آبش از عزیزی آب حیوان »
انجام نسخه
« ما احسن هذه الارض و ما احسن کنیها بلدة طیبه و رب غفور
بخش نخستین این مجموعه اشعاری است غالباً از شاعران قرن 11 و اوائل 12 با قلمهای مختلف: عرفان متطبب و جد او (گرد آورندگان جنگ). اینک نام شاعران: کلیم و صائب (این اشعار در صفحه اول مجموعه به خط شکسته نستعلیق استادانه نصیر بن خداویردی اردبیلی است با تاریخ 1098)، ظهیر فاریابی، سید علی خوارزمی (قصیدهای است بلند از او در مدح امیرالمؤمنین علی (ع))، حافظ، طبیب، عطائی (قطعه ای است به خط او)، وحشی، (بخشی از خلد برین اوست به قلم نستعلیق)، عامی بروجردی (چند قصیده از او در مدح حضرت علی (ع) و قصیده «بابای غریب» در مدح امام علی الرضا (ع)، فائض، میرزا ارشد، شوکتا، انوری، محوی، میرزا محمد کاظم موسوی، کاظمی مشهدی، ظهیر شیرازی، (قسمتی از قصیده او، در مدح آصف که بیت آخر آن ماده تاریخ انتصاب اوست به این منصب به سال 1098)؛ در چند برگ بعد (ص 29) آمده است فائض هروی هداه الله (قصیده ای است از او در منقبت با التزام «از سنگ» در آخر هر بیت)، قطعه ای در مدح میرزا محمد اخلف میرزا هاشما و ماده تاریخ انتصاب او به وزارت هرات (در 1098) گویا از همان ظهیر شیرازی، نظیری (قطعه ای است از شاعری که در بیت پایان از خویشتن چنین یاد میکند: آخر ترحمی کن بر زاری نظیری ×× شهرت شفای دلها مهرت طبیب حاذق)، میرزا تقی دولت آبادی (با همان نستعلیق استادانه صفحه نخست)، عرفان گنابادی (که این دفتر را <!-- page: 903 --> از جد خویشتن به ارث برده و نیز به خط نستعلیق آمیخته به شکسته چیزهایی از خویش و دیگران بر آن افزوده)، و در اینجا (ص 38-39) قطعهای در تاریخ درگذشت پدرش کتاب الله و نیز قطعه ای در تاریخ فوت حاج شرف الدین (هر دو به سال 1097) آورده، و در ذیل قطعه تاریخ فوت پدر میگوید «در اول پنجشنبه 6 شهر ذی الحجه ... 1097 فجأة داغ مفارقت بر دل اهل مصیبت گذاشت و در 15 محرم این خبر جانسوز به گوش غریبان به اصفهان رسیده و این تاریخ گفته شد و 3 شهر ذی الحجه خانه اخوی ام ملا معروفا فوت شد ...»)، در آغاز قطعه اول آمده: «تاریخ وفات والد ... کتاب الله طاب ثراه لمحرره عرفان»، و عنوان قطعه دوم چنین است: «تاریخ وفات مرحوم حاج شرف الدین لمحرره عرفان الجنابذی»، و در ذیل این قطعه آمده: «بعد از ساختن آب انبار در بیکند در گذشت»، سید علی مهری عاملی (دو غزل ملمع مرکب از عربی و فارسی)، در ذیل اشعار مهری چنین نوشته: «اشعار سید علی متخلص به مهری است و وجه تخلص این که بر مهر علی بیک مشهور عاشق شده بود»، انوری، بیخودی (مثنوی است که در عنوان آن آمده: من اقوال جدی بیخودی رحمه الله تعالی)، میر صیدی، طالب آملی، محمد قلی سلیم، میرزا باقر وزیر قورچی، میرزا طاهر و نصر آبادی (این اشعار اخیر نیز در ص 46-47 به خط استادانه شکسته نستعلیق نصیر بن خداویردی اردبیلی با رقم او و تاریخ 1098)، مولانا جانی گنابادی (قصیدهای است در مذمت ده)، کرامی (دو قطعه است به خط نستعلیق خود او با این عنوان: «لمحرره کرامی به مطالعه نواب سیاست و نجابت دستگاه میرزائی صاحبی معز الانامی خواهد رسید»)، میرزا طاهر وحید (از او دو قطعه است درباره بناء بقعه آقا امان وزیر «نواب علیه والده نواب کامیاب اشرف ارفع»، و یکی از آن دو قطعه ماده تاریخ بناء را (به سال 1093) دارد و در عنوان آن چنین آمده است که: «بر کتیبه مسجد و ایوانهای مدرسه نقش است» بنابراین میرزا طاهر وحید آقا امان را به مناسبت بناء مدرسه ای مدح گفته است و از برخی از این اشعار استفاده میشود وزارت آقا امان در زما شاه سلیمان بوده است)، در صفحه 43 یک قطعه ادبی است به نثر متکلفانه در وصف گناباد »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر علی بیک مشهور عاشق شده بود»، انوری، بیخودی (مثنوی است که در عنوان آن آمده: من اقوال جدی بیخودی رحمه الله تعالی)، میر صیدی، طالب آملی، محمد قلی سلیم، میرزا باقر وزیر قورچی، میرزا طاهر و نصر آبادی (این اشعار اخیر نیز در ص 46-47 به خط استادانه شکسته نستعلیق نصیر بن خداویردی اردبیلی با رقم او و تاریخ 1098)، مولانا جانی گنابادی (قصیدهای است در مذمت ده)، کرامی (دو قطعه است به خط نستعلیق خود او با این عنوان: «لمحرره کرامی به مطالعه نواب سیاست و نجابت دستگاه میرزائی صاحبی معز الانامی خواهد رسید»)، میرزا طاهر وحید (از او دو قطعه است درباره بناء بقعه آقا امان وزیر «نواب علیه والده نواب کامیاب اشرف ارفع»، و یکی از آن دو قطعه ماده تاریخ بناء را (به سال 1093) دارد و در عنوان آن چنین آمده است که: «بر کتیبه مسجد و ایوانهای مدرسه نقش است» بنابراین میرزا طاهر وحید آقا امان را به مناسبت بناء مدرسه ای مدح گفته است و از برخی از این اشعار استفاده میشود وزارت آقا امان در زما شاه سلیمان بوده است)، در صفحه 43 یک قطعه ادبی است به نثر متکلفانه در وصف گناباد
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 3 • صفحه 902 • ردیف 1813
متن فنخا:
1813. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 111/1-طباطبائی
آغاز: قطعه: عزیزی در وصف گناباد فرموده: ای خوشا سرزمین قصبه جنابذ که تا در ارکان اربعه اقالیم سبعه عالم کون و فساد بسائط عناصر هیئت تکاسر پذیرفته به این استقامت صورت نبسته آبش از عزیزی آب حیوان؛ انجام: ما احسن هذه الارض و ما احسن کنیها بلدة طیبه و رب غفور
بخش نخستین این مجموعه اشعاری است غالباً از شاعران قرن 11 و اوائل 12 با قلمهای مختلف: عرفان متطبب و جد او (گرد آورندگان جنگ). اینک نام شاعران: کلیم و صائب (این اشعار در صفحه اول مجموعه به خط شکسته نستعلیق استادانه نصیر بن خداویردی اردبیلی است با تاریخ 1098)، ظهیر فاریابی، سید علی خوارزمی (قصیدهای است بلند از او در مدح امیرالمؤمنین علی (ع))، حافظ، طبیب، عطائی (قطعه ای است به خط او)، وحشی، (بخشی از خلد برین اوست به قلم نستعلیق)، عامی بروجردی (چند قصیده از او در مدح حضرت علی (ع) و قصیده «بابای غریب» در مدح امام علی الرضا (ع)، فائض، میرزا ارشد، شوکتا، انوری، محوی، میرزا محمد کاظم موسوی، کاظمی مشهدی، ظهیر شیرازی، (قسمتی از قصیده او، در مدح آصف که بیت آخر آن ماده تاریخ انتصاب اوست به این منصب به سال 1098)؛ در چند برگ بعد (ص 29) آمده است فائض هروی هداه الله (قصیده ای است از او در منقبت با التزام «از سنگ» در آخر هر بیت)، قطعه ای در مدح میرزا محمد اخلف میرزا هاشما و ماده تاریخ انتصاب او به وزارت هرات (در 1098) گویا از همان ظهیر شیرازی، نظیری (قطعه ای است از شاعری که در بیت پایان از خویشتن چنین یاد میکند: آخر ترحمی کن بر زاری نظیری ×× شهرت شفای دلها مهرت طبیب حاذق)، میرزا تقی دولت آبادی (با همان نستعلیق استادانه صفحه نخست)، عرفان گنابادی (که این دفتر را از جد خویشتن به ارث برده و نیز به خط نستعلیق آمیخته به شکسته چیزهایی از خویش و دیگران بر آن افزوده)، و در اینجا (ص 38-39) قطعهای در تاریخ درگذشت پدرش کتاب الله و نیز قطعه ای در تاریخ فوت حاج شرف الدین (هر دو به سال 1097) آورده، و در ذیل قطعه تاریخ فوت پدر میگوید «در اول پنجشنبه 6 شهر ذی الحجه ... 1097 فجأة داغ مفارقت بر دل اهل مصیبت گذاشت و در 15 محرم این خبر جانسوز به گوش غریبان به اصفهان رسیده و این تاریخ گفته شد و 3 شهر ذی الحجه خانه اخوی ام ملا معروفا فوت شد ...»)، در آغاز قطعه اول آمده: «تاریخ وفات والد ... کتاب الله طاب ثراه لمحرره عرفان»، و عنوان قطعه دوم چنین است: «تاریخ وفات مرحوم حاج شرف الدین لمحرره عرفان الجنابذی»، و در ذیل این قطعه آمده: «بعد از ساختن آب انبار در بیکند در گذشت»، سید علی مهری عاملی (دو غزل ملمع مرکب از عربی و فارسی)، در ذیل اشعار مهری چنین نوشته: «اشعار سید علی متخلص به مهری است و وجه تخلص این که بر مهر علی بیک مشهور عاشق شده بود»، انوری، بیخودی (مثنوی است که در عنوان آن آمده: من اقوال جدی بیخودی رحمه الله تعالی)، میر صیدی، طالب آملی، محمد قلی سلیم، میرزا باقر وزیر قورچی، میرزا طاهر و نصر آبادی (این اشعار اخیر نیز در ص 46-47 به خط استادانه شکسته نستعلیق نصیر بن خداویردی اردبیلی با رقم او و تاریخ 1098)، مولانا جانی گنابادی (قصیدهای است در مذمت ده)، کرامی (دو قطعه است به خط نستعلیق خود او با این عنوان: «لمحرره کرامی به مطالعه نواب سیاست و نجابت دستگاه میرزائی صاحبی معز الانامی خواهد رسید»)، میرزا طاهر وحید (از او دو قطعه است درباره بناء بقعه آقا امان وزیر «نواب علیه والده نواب کامیاب اشرف ارفع»، و یکی از آن دو قطعه ماده تاریخ بناء را (به سال 1093) دارد و در عنوان آن چنین آمده است که: «بر کتیبه مسجد و ایوانهای مدرسه نقش است» بنابراین میرزا طاهر وحید آقا امان را به مناسبت بناء مدرسه ای مدح گفته است و از برخی از این اشعار استفاده میشود وزارت آقا امان در زما شاه سلیمان بوده است)، در صفحه 43 یک قطعه ادبی است به نثر متکلفانه در وصف گناباد؛ بیکا، بیتا؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، 26گ (1-26ر)، قطع: رقعی، اندازه: 12×19سم [ف: 22 - 24]