نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- حکیم محمد حسین ریاضی متخلص بهاشراق
- تاریخ کتابت:
- 1315ق (1315 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1592 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- شکسته نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 62 برگ • 16 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 13×23/7سم
- کاغذ و جلد:
- ترمه • تیماج دولائی لاکی رنگ سجاف تیماج سورمهای منگنهای، اندرون تیماج سورمهای
آغاز نسخه
« بسم الله الرحمن الرحیم و به ثقتی و رجائی. اسرار محرم حاجی ملا هادی سبزواری. بر خویش گشت عاشق و آئینه خانه ساخت ×× تا بنگرد در آئینه دیدار خویش »
انجام نسخه
« گفت شعر تو <!-- page: 880 --> ریاضی بود از بس شیرین ×× گوئی از گفته لعل لب شیرین من است
در این نسخه تقریبا نام و آثار 819 شاعر و 13 شاعره ذکر شده است و در پایان صفحه 55 که آغاز اشعار مؤلف مجموعه است چنین رقم رفته است: «المحرره هذا الاوراق و مؤلف هذه الافكار الابكار العبد الغافر محمد حسین ابن محمد باقر الرياضي المتخلص باشراق»، منتخباتی از اشعار شعرای متاخر در زمان قاجاریه از جمله اشعار خود را جمعآوری و تدوین و به محمد علی میرزا ولیعهد هدیه کرده است: حاج ملا هادی سبزواری، میرزا جعفر اسیر، میرزا صادق آرام یزدی، احمد بیک اختر، میرزا عبدالوهاب افسر یزدی، آتش، میرزا محمد علی ادیب طهرانی، آزاد، انیس اصفهانی، بیدل، اشراق قزوینی، میرزا احمد شیرازی، بهار شیروانی، آقا زین العابدین بیدل، پرتو، تاراج، بقاء الله محمد کاظم، انجم نواب، بسملی، بقا، تمنا، شرف بافقی، ثابت، جلوه یزدی، حالی، جامد شیرازی، حجاب، جرکس، حامد، حشمت همایون میرزا، حکیم، حیران یزدی، خاموش، دانا، خجسته یزدی، خالص یزدی، رئیس اصفهانی، رشحه اصفهانی، ذبیحی، دانشی، روشن، رایج، میرزا جعفر ریاض، ایمن کرمانی، زیور، سودائی رکنی، حسنعلی بیک شرر، زرگر، سالک، سرور، پرتو، حبیب شیرازی، مرحوم قائم مقام، شهلا، شیخی نوائی، شیدا، صادق شیرازی، صاحب علی آبادی، فتحعلی خان صبا، محمود خان صبا، صحبت لاری، صفی الدین، صفائی، صفی علی بیک، ضعیفی، میرزا حسینخان طایر، طراز یزدی، میرزا محمد طغرا، ظفر هندی، علی آقا، عطارد تبریزی، علی یزدی، عیش، غبار، غریبی، فروغی، عالی، فتح الله خان، فدائی، عبدالغفار قریب، فصیح، سید شاهد، محمد سعید فیرا، آقا سید ابوالقاسم، قضائی یزدی، آشنا، حسنعلی میرزا شکسته، کافی، صحبت لاری، کامل، مایل، مجذوب، مجد الدوله، مجمر، مجنون شاه هندی، مخزن، مخلص، کافی، صفی الدین، صفائی، صفی علی بیک، ضعیفی، مخلص، مدرس، حبیب مسکر، میرزا احمد شفق، میرزا محمد ادیب، منعم، منیر، مجذوب، نائب الصدر، مجروح، نثار، مدهوش، محمود خان ملک الشعرا، مومن، ناطق، نجار اصفهانی، نشاطی، نوا، سام میرزا رضوان، نور علی شاه، نیاز، واسق، وصال، وصاف، وقار، یغمای جندقی، همای اصفهانی و چند تن دیگر ... .و چند تن شاعره از جمله: آمنه، جمیله، رایحه، زیبا، زینب، گلچهره، محبوبه، محزونه، مستوره، والیه، وجیهه، مرشده ... »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 3 • صفحه 880 • ردیف 1592
متن فنخا:
1592. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 543
آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم و به ثقتی و رجائی. اسرار محرم حاجی ملا هادی سبزواری. بر خویش گشت عاشق و آئینه خانه ساخت ×× تا بنگرد در آئینه دیدار خویش؛ انجام: گفت شعر تو ریاضی بود از بس شیرین ×× گوئی از گفته لعل لب شیرین من است
در این نسخه تقریبا نام و آثار 819 شاعر و 13 شاعره ذکر شده است و در پایان صفحه 55 که آغاز اشعار مؤلف مجموعه است چنین رقم رفته است: «المحرره هذا الاوراق و مؤلف هذه الافكار الابكار العبد الغافر محمد حسین ابن محمد باقر الرياضي المتخلص باشراق»، منتخباتی از اشعار شعرای متاخر در زمان قاجاریه از جمله اشعار خود را جمعآوری و تدوین و به محمد علی میرزا ولیعهد هدیه کرده است: حاج ملا هادی سبزواری، میرزا جعفر اسیر، میرزا صادق آرام یزدی، احمد بیک اختر، میرزا عبدالوهاب افسر یزدی، آتش، میرزا محمد علی ادیب طهرانی، آزاد، انیس اصفهانی، بیدل، اشراق قزوینی، میرزا احمد شیرازی، بهار شیروانی، آقا زین العابدین بیدل، پرتو، تاراج، بقاء الله محمد کاظم، انجم نواب، بسملی، بقا، تمنا، شرف بافقی، ثابت، جلوه یزدی، حالی، جامد شیرازی، حجاب، جرکس، حامد، حشمت همایون میرزا، حکیم، حیران یزدی، خاموش، دانا، خجسته یزدی، خالص یزدی، رئیس اصفهانی، رشحه اصفهانی، ذبیحی، دانشی، روشن، رایج، میرزا جعفر ریاض، ایمن کرمانی، زیور، سودائی رکنی، حسنعلی بیک شرر، زرگر، سالک، سرور، پرتو، حبیب شیرازی، مرحوم قائم مقام، شهلا، شیخی نوائی، شیدا، صادق شیرازی، صاحب علی آبادی، فتحعلی خان صبا، محمود خان صبا، صحبت لاری، صفی الدین، صفائی، صفی علی بیک، ضعیفی، میرزا حسینخان طایر، طراز یزدی، میرزا محمد طغرا، ظفر هندی، علی آقا، عطارد تبریزی، علی یزدی، عیش، غبار، غریبی، فروغی، عالی، فتح الله خان، فدائی، عبدالغفار قریب، فصیح، سید شاهد، محمد سعید فیرا، آقا سید ابوالقاسم، قضائی یزدی، آشنا، حسنعلی میرزا شکسته، کافی، صحبت لاری، کامل، مایل، مجذوب، مجد الدوله، مجمر، مجنون شاه هندی، مخزن، مخلص، کافی، صفی الدین، صفائی، صفی علی بیک، ضعیفی، مخلص، مدرس، حبیب مسکر، میرزا احمد شفق، میرزا محمد ادیب، منعم، منیر، مجذوب، نائب الصدر، مجروح، نثار، مدهوش، محمود خان ملک الشعرا، مومن، ناطق، نجار اصفهانی، نشاطی، نوا، سام میرزا رضوان، نور علی شاه، نیاز، واسق، وصال، وصاف، وقار، یغمای جندقی، همای اصفهانی و چند تن دیگر ... .و چند تن شاعره از جمله: آمنه، جمیله، رایحه، زیبا، زینب، گلچهره، محبوبه، محزونه، مستوره، والیه، وجیهه، مرشده ...؛ خط: شکسته نستعلیق، کا: حکیم محمد حسین ریاضی متخلص بهاشراق، تا: 1315ق؛ پشت صفحه اول: بهخط محمد علی شاه قاجار «هو المالک پنجشنبه 11 شهر محرم الحرام 1315 تخاقوی ئیل این کتاب را در طهران حکیم ریاضی بمن تقدیم کرد. محمد علی ولیعهد دولت علیه ایران.»، همچنین در ظهر صفحه آخر بهخط محمد علی میرزا اشعاری یادداشت شده: «مراد از باده گر مستی است چشم یار هم دارد ×× ز گل گر مدعا رنگ است آن رخسار هم دارد / نمی دانم چرا گردون نمی گردد بکام من ×× اگر جرمم پریشانی است زلف یار هم دارد / نمی جویم پرستاری نمی گویم به غمخواری ×× به بیماری خوشم آری دو چشم یار هم دارد. ... روا باشد انا الحق از درختی ×× چرا نبود روا از نیکبختی»، مجدول، یک سرلوح مذهب مرصع مزدوج؛ کاغذ: ترمه، جلد: تیماج دولائی لاکی رنگ سجاف تیماج سورمهای منگنهای، اندرون تیماج سورمهای، 62ص، 16-24 سطر، قطع: رقعی، اندازه: 13×23/7سم [ف: 4 - 1044]