نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 13
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 137 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 101 برگ • 450 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 11×21/5سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی • تیماج قرمز تکلا
آغاز نسخه
« آغاز مقدمه قصیده: بسمله للعبد الضعيف السيد الشريف بن فلاح الكاظمى مادحا جناب سيد الوصيين ... اعلم ايها الناظر في هذه القصيده ... انك اذا نظرت اليها بعين الانصاف علمت انها وحيدة عصرها و فريدة دهرها لم يات بنظيرها المتقدمون ... ذكرت فيها ما ورد في مدحه في الكتاب العزيز و النصوص النبويه مما اتفق على حقيته الفريقان ... آغاز قصیده: نظرت فازت بالغزال الاحور ×× وسطت فاردت كل ليث قسور/ و تمايلت عجبا فنكس راسه ×× غصن النقا يبدى اعتذار مقصر »
انجام نسخه
« پایان قصیده: صلى عليك الله ما اهدى لنا ×× منك النسيم اريج مسك اذفر
قصائد و قطعات از گویندگان مختلف عرب است برخی از معاصران و برخی از متقدمان. نام گویندگان غالباً در صدر قطعه نوشته شده است، نام گویندگان اشعار و قصاید ثبت شده در صفحات 1-25 نیز نامعلوم است به دلیل افتادگی اوراق اول بیاض. نام دیگر شاعران یاد شده در جنگ: عبدالصمد، عبدالله بن دمینه، ابو فراس بن حمدان، مهیار الدیلمی، محمد بن جابر الاندلسی فی مدح النبی (ص)، فرزدق، الاموی، و قال معارض قصيدة السيد الجلیل ... السيد محمد حیدر العاملی المکی الحسینی من المعاصرین، الشیخ البهائی، ظهیر اربلی، ابوتـمام حسام الدین الحاجری، ابوالعلاء المعری، سید رضی، ابن عفیف، ابن هانی، ابن مقرب، ابن الفارض، ابوالقاسم بن الحسن الکاتبی، ابو تمام مسکین الدارمی، قصیدهای از شاعری شیعی، عبدالله بن یدین الخراهی، قصیده همزیه در مدح صاحب بن عباد، حمید بن نصار، فتح الله بن نخاس محک الادب (در کنار نام او نوشته: نزیل المدینه الملقب بمحک الادب الحائیه المشهوره یمدح الامیر امیرخان محمد بن فروخ)، المصیصی، ابن المعتز العباسی، عروة بن خزام، رابعه عدویه، الشریف الرضی الموسوی (ص107-122) الظاهر، للرضی، ابن رزیق البغدادی، ابن الفاضل المرهبی، سید حسین بن میر رشید (از او است چند مسمط بلند و نیز اشعاری با تصدیر و تعجیز ابیاتی از بحتری و نیز اشعاری با تصدیر و تعجیز. ابیاتی از علم الدین سخاوی به پیشنهاد برخی از بزرگان). در ص 134 گرد آورنده جنگ حاضر (که نام او دیده نمیشود) برخی از ابیات علم الدین سخاوی را بنا به پیشنهاد سید استاد خود (گویا همان سید حسین بن میر رشید) نیز تضمین (تصدیر و تعجیز) کرده، پس از آن ابیاتی دارد در مدح استاد و برادران او – تخمیس قصیده معروف با مطلع: «ته دلالا فانت اهل لذاکا ×× و تحکم فالحسن قد اعطاکا / و لک الامر فاقض ما انت قاض»؛ مطلع مسمط مزبور: «عبق الکون و الوجود شذاکا ×× و ملا عالم الظلام سناکا / و شذا معلنا لسان هواکا ×× ته دلالا فانت اهل لذاکا- و تحکم فالحسن قد اعطاکا (ص135-142)، ذوالرمه (قصیده بائیه ص 161-167)، ابیوردی – محمد بن اسحاق بن الحسن بن منصور بن معویه الاصغر الاموی (167-170)، یزید بن معاویه (میمیه و دالیه و لامیه ص 170-176)، ابن الازری مدح سلیمان بن عبدالله بیک (عینیه ص 176-181)، زکریا فی مدح النبی (ص) (لامیه ص 181-198)، در اواخر بخش اول بیاض (در ص 185-200)، قصیده رائیه کراریه در مدح حیدر کرار از محمد شریف بن فلاح کاظمی نجفی با یکی از تقریظهای آن که از سید نصرالله مدرس حائری است و در اصل تقریظ دیوان اوست آورده شده است، در ذیل قصده 4 بیت است در وزن و قافیه دیگر خطاب به امام (ع) از همان سراینده، مشتمل بر ماده تاریخ سرودن قصیده کراریه (=ختامه مسک =1266). در پایان قصیده نوشتهای است با همان خط قصیده و دیگر قصاید که ظاهراً از کاتب و گرد آورنده جنگ حاضر است، نوشته مزبور چنین است: «قد وقع الفراغ من هذه القصیده الفریده مع ما تقدمها من مقاطیع الغزل السامية المحل الرفيعة المنزل فی لیلة عشرین من جمادی الاخير سنة 1204 ... علی ید الاقل ... محمد بن عبدالمولا بن علی بن زامل بن هملان <!-- page: 661 --> بن محمد بن خضير بن حسين قوام مقام علی بن موسی الرضا من شمائل جهة الشرف من بدر الرماحية و نسئل الله الرضا»، قصیده کراریه که در نسخه حاضر دارای 258 بیت است و بنا برنوشته ذریعه (126/17) 450 بیت دارد، در مدح امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (ع) است و بنا بر نوشته سراینده در مقدمه منثور قصیده، وی در این قصیده تنها به مدایحی اشارت میکند که در قرآن و حدیث نبوی آمده و مورد اتفاق فریقین است، نسخه کراریه با تقاریظ آن را صاحب الذریعه در نجف در مدرسه بخارائیان و در کتابخانه حاجی نوری دیدهاند و نسخه دیوان کاظمی را در کتابخانه سماوی در نجف (ذریعه 363/4 و 126/17 طبقات اعلام الشيعه، قرن 12: 340)، آغاز تقریظ: «بسمله: صورة ما كتبه ابوالفتح السيد نصرالله بن الحسین الحسيني الحائری علی دیوان الاديب ذی النسب الشريف السيد ... محمد بن فلاح الکاظمی». (متن تقریظ از اینجا شروع میشود): «بلبل روضة الادب الساجع بكل عجيب و نشوة سلاقة الصرافه اللاعبه بقلب کل لبیب و ريحانة الالباء التي بها ينشر الاموات ... فمن نظمه الانيق الذي يخجل الرحيق هذه الفريده المنظمه لمدح سيد الوصيين ... ضمنها من غرائب المعاني ما هو اعجب اغرب ... مشيرا الى ما ورد فی حقه من الآيات الباهرات و النصوص البينات»، پس از این بخش چند قصیده عربی غالباً در مدح امام علی (ع) از ابن ابی و دیگران »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
بالای نخستین قطعه (پس از بخش اول) نوشته: «الاموی الابی وردی (ابیوردی)»
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 3 • صفحه 660 • ردیف 137
متن فنخا:
137. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 1227/1-طباطبائی
آغاز: آغاز مقدمه قصیده: بسمله للعبد الضعيف السيد الشريف بن فلاح الكاظمى مادحا جناب سيد الوصيين ... اعلم ايها الناظر في هذه القصيده ... انك اذا نظرت اليها بعين الانصاف علمت انها وحيدة عصرها و فريدة دهرها لم يات بنظيرها المتقدمون ... ذكرت فيها ما ورد في مدحه في الكتاب العزيز و النصوص النبويه مما اتفق على حقيته الفريقان ... آغاز قصیده: نظرت فازت بالغزال الاحور ×× وسطت فاردت كل ليث قسور/ و تمايلت عجبا فنكس راسه ×× غصن النقا يبدى اعتذار مقصر؛
انجام: پایان قصیده: صلى عليك الله ما اهدى لنا ×× منك النسيم اريج مسك اذفر
قصائد و قطعات از گویندگان مختلف عرب است برخی از معاصران و برخی از متقدمان. نام گویندگان غالباً در صدر قطعه نوشته شده است، نام گویندگان اشعار و قصاید ثبت شده در صفحات 1-25 نیز نامعلوم است به دلیل افتادگی اوراق اول بیاض. نام دیگر شاعران یاد شده در جنگ: عبدالصمد، عبدالله بن دمینه، ابو فراس بن حمدان، مهیار الدیلمی، محمد بن جابر الاندلسی فی مدح النبی (ص)، فرزدق، الاموی، و قال معارض قصيدة السيد الجلیل ... السيد محمد حیدر العاملی المکی الحسینی من المعاصرین، الشیخ البهائی، ظهیر اربلی، ابوتـمام حسام الدین الحاجری، ابوالعلاء المعری، سید رضی، ابن عفیف، ابن هانی، ابن مقرب، ابن الفارض، ابوالقاسم بن الحسن الکاتبی، ابو تمام مسکین الدارمی، قصیدهای از شاعری شیعی، عبدالله بن یدین الخراهی، قصیده همزیه در مدح صاحب بن عباد، حمید بن نصار، فتح الله بن نخاس محک الادب (در کنار نام او نوشته: نزیل المدینه الملقب بمحک الادب الحائیه المشهوره یمدح الامیر امیرخان محمد بن فروخ)، المصیصی، ابن المعتز العباسی، عروة بن خزام، رابعه عدویه، الشریف الرضی الموسوی (ص107-122) الظاهر، للرضی، ابن رزیق البغدادی، ابن الفاضل المرهبی، سید حسین بن میر رشید (از او است چند مسمط بلند و نیز اشعاری با تصدیر و تعجیز ابیاتی از بحتری و نیز اشعاری با تصدیر و تعجیز. ابیاتی از علم الدین سخاوی به پیشنهاد برخی از بزرگان). در ص 134 گرد آورنده جنگ حاضر (که نام او دیده نمیشود) برخی از ابیات علم الدین سخاوی را بنا به پیشنهاد سید استاد خود (گویا همان سید حسین بن میر رشید) نیز تضمین (تصدیر و تعجیز) کرده، پس از آن ابیاتی دارد در مدح استاد و برادران او – تخمیس قصیده معروف با مطلع: «ته دلالا فانت اهل لذاکا ×× و تحکم فالحسن قد اعطاکا / و لک الامر فاقض ما انت قاض»؛ مطلع مسمط مزبور: «عبق الکون و الوجود شذاکا ×× و ملا عالم الظلام سناکا / و شذا معلنا لسان هواکا ×× ته دلالا فانت اهل لذاکا- و تحکم فالحسن قد اعطاکا (ص135-142)، ذوالرمه (قصیده بائیه ص 161-167)، ابیوردی – محمد بن اسحاق بن الحسن بن منصور بن معویه الاصغر الاموی (167-170)، یزید بن معاویه (میمیه و دالیه و لامیه ص 170-176)، ابن الازری مدح سلیمان بن عبدالله بیک (عینیه ص 176-181)، زکریا فی مدح النبی (ص) (لامیه ص 181-198)، در اواخر بخش اول بیاض (در ص 185-200)، قصیده رائیه کراریه در مدح حیدر کرار از محمد شریف بن فلاح کاظمی نجفی با یکی از تقریظهای آن که از سید نصرالله مدرس حائری است و در اصل تقریظ دیوان اوست آورده شده است، در ذیل قصده 4 بیت است در وزن و قافیه دیگر خطاب به امام (ع) از همان سراینده، مشتمل بر ماده تاریخ سرودن قصیده کراریه (=ختامه مسک =1266). در پایان قصیده نوشتهای است با همان خط قصیده و دیگر قصاید که ظاهراً از کاتب و گرد آورنده جنگ حاضر است، نوشته مزبور چنین است: «قد وقع الفراغ من هذه القصیده الفریده مع ما تقدمها من مقاطیع الغزل السامية المحل الرفيعة المنزل فی لیلة عشرین من جمادی الاخير سنة 1204 ... علی ید الاقل ... محمد بن عبدالمولا بن علی بن زامل بن هملان بن محمد بن خضير بن حسين قوام مقام علی بن موسی الرضا من شمائل جهة الشرف من بدر الرماحية و نسئل الله الرضا»، قصیده کراریه که در نسخه حاضر دارای 258 بیت است و بنا برنوشته ذریعه (126/17) 450 بیت دارد، در مدح امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (ع) است و بنا بر نوشته سراینده در مقدمه منثور قصیده، وی در این قصیده تنها به مدایحی اشارت میکند که در قرآن و حدیث نبوی آمده و مورد اتفاق فریقین است، نسخه کراریه با تقاریظ آن را صاحب الذریعه در نجف در مدرسه بخارائیان و در کتابخانه حاجی نوری دیدهاند و نسخه دیوان کاظمی را در کتابخانه سماوی در نجف (ذریعه 363/4 و 126/17 طبقات اعلام الشيعه، قرن 12: 340)، آغاز تقریظ: «بسمله: صورة ما كتبه ابوالفتح السيد نصرالله بن الحسین الحسيني الحائری علی دیوان الاديب ذی النسب الشريف السيد ... محمد بن فلاح الکاظمی». (متن تقریظ از اینجا شروع میشود): «بلبل روضة الادب الساجع بكل عجيب و نشوة سلاقة الصرافه اللاعبه بقلب کل لبیب و ريحانة الالباء التي بها ينشر الاموات ... فمن نظمه الانيق الذي يخجل الرحيق هذه الفريده المنظمه لمدح سيد الوصيين ... ضمنها من غرائب المعاني ما هو اعجب اغرب ... مشيرا الى ما ورد فی حقه من الآيات الباهرات و النصوص البينات»، پس از این بخش چند قصیده عربی غالباً در مدح امام علی (ع) از ابن ابی و دیگران؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز؛ بالای نخستین قطعه (پس از بخش اول) نوشته: «الاموی الابی وردی (ابیوردی)»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز تکلا، 101گ (1پ-101ر)، اندازه: 11×21/5سم [ف: 23 - 794]