یک کلمه

« بسمله چنین گوید بنده ... که در اواخر سنه هزار و دویست و هشتاد و سه بموجب فرمان پادشاهی ... بشارژدافری پاریس رفته از راه اسلام بول و نمستان عازم مقصد گردیده وقتی که داخل شهر پاریس شدم اقسپوزیسیون بساط عمومی هزار و دویست و شصت و هفت مسحیه را مشاهده کردم که در مدت سه سال اوقات خود را در پاریس چهار دفعه بعزم سیاحت بلندن رفتم درین مدت میدیدم که فرانسه و انگلیس انتظام لشکر و آبادی کشور و ثروت اهالی و کثرت هنر و معارف و آسایش و آزادی عامه آنقدرست که در مملکت سابق الذکر دیده بودم ... اگرچه سبب این نظم و امن و این ترقیات و این آسایش و آبادی از عدل میدانستم ... لکن پیش خود خیال کرده و بخود میگفتم با اینکه بنیان دین اسلام بر عدل و انصاف است با اینکه در چندین جای قرآن مجید خدای تعالی عدل را ستوده و سلاطین و حکام اسلام نیز هیچوقت منکر عدل نبوده پس چرا اما چنین عقب مانده و چرا اینطور از عالم ترقی خود را دورتر دانسته ایم ... »