نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 13
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 168 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- - • -
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 14×20سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • جلد نامشخص
آغاز نسخه
« بسمله، ای نام خوشت نامه اسرار وجود ×× مرقوم در آن حقیقت هر موجود
عنوانها: قباله نکاح، دیباچه خطبه، خطبه قباله آزادی، خطبه قباله بیع اراضی و مزارع، بر سنگ لوح عفیفه عزیزه دایه نوشته شده بود، خطبه تقویم، یکی از سلازین رباعی به زبان اهل تصوف مشتمل بر ذکر عدم وجود و غیبت و شهود گفته بود عزیزی که بر آنجا شرح مینوشت این فقیر را به تحریر خطبه و دیباچه امر فرموده امتثالا لامره به قلم آمده، به خط شریف خود پاره نوشته بود که خادم الفقراء و المساكین صوفی علی یکی از مریدان ایشان آن را بر سبیل تبرک بر سر کاغذ مطویلی (کذا) چسبانیده بود و میخواست که در ذیل آن سطری چند نوشته شود این سطر به قلم آمد، قطعه که یکی از تعلیق نویسان در مدح پادشاه زمان نوشته بود، در ذیل مصحف مزین که به قلم بدایع رقم خواجه محمد مومنمرقوم گشته بود مسطور گشته، مکتوب جناب مشار الیه به یکی از صدور بزرگ، مولانا شمس الدین محمد حنفی به شیخ نور الدین پسر شیخ ابو سعید نورانی، مکتوب جناب مشار الیه به یکی از سادات عراق، مکتوب به جناب مشار الیه برادر آن جناب که در عراق است، مکتوب جناب مشار الیه به امیر فخرالدین علی پسر امیر عطاءالله، رقعه جناب مشارالیه به جناب مولانا حاجی تبریزی، رقعه جناب مشارالیه به ملا زمان مولانا عظام الدین ابراهیم، مکتوب این فقیر به جناب استادی شیخ نور الدین در وقتی که خدمت مولانا حسن علی کابل کرده بودند، مکتوب این فقیر به حضرت مخدومی استادی عصاما، مکتوب این فقیر به خدمت مولانا یوسفی طبیب، مکتوب این فقیر در جواب مکتوب مولانا عبد العلی دام قدره، مکتوبی که این فقیر در ایام تواری با میرزا بیگ نوشته مشتمل بر عرض تحیت بعضی از یاران که به وی مختلط بوده اند، رقعه این فقیر به مولانا عبد العلی، مکتوب یکی از اشراف هرات به یکی از صدور بزرگ، رقعه جناب خواجه محمد مومن به یکی از صدور، رقعه یکی از ادانی به یکی از اعالی، رقعه پادشاهزاده به برادرانش (= القاس میرزا و بهرام میرزا)، رقعه اخری، رقعه اخری، رقعه جناب مولانا حسن علی به ملا زمان شیخ نورالدین محمد رقعه مولانا زلالی به جناب مشارالیه، از زبان یکی از مخلصان شیخ نورالدین محمد به آن جناب، تعزیه نامه جهت فوت شیخ نورالدین محمد - رح - از جناب مولانا محمد حنفی، به خدمت شیخ زین الدین، تعزیه نامه جناب مولانا حسن علی به خدمت شیخ زین الدین، تعزیه نامه به خدمت مولانا زلالی به جناب مشارالیه جهت نورالدین غفر الله له، مکتوب مولانا عبد الرحمن به اصحاب تعزیت قاضی دره و پسر وی که به تیغ تیز و خنجر خون ریز ارباب ظلم به ناحق کشته بودند، تعزیه نامه از جناب خواجه محمد مومن به خدمت خواجه محمد اکبر، انشاء تعزیه جهت معرف در فوت میر واعظ علیه الرحمه، این تعزیه جهت معرف نوشته شده، یکی از شاگردان جناب مولانا قاسم علیبه آن جناب و به خدمت مولانا مسعود و مولانا محمد حسین نوشته، رقعه خواجه محمد باقر بن جناب مولانا قاسم علی، مکتوب خواجه محمد باقر به فرزندی مولانا محمد حسین، رقعه جناب مولانا محمد حنفی به خدمت امیر ابو المکارم نیشابوری، امیر محمد یوسف یکی از خوش نویسان را از سفر عراق مانه گشته به ملازمت خود مقید ساخته بود بعد از چند روزی این انشاء را نوشته بود گذراند، قطعه که یکی از تعلیق نویسان به یکی از صدور بزرگ نوشته بود، مکتوب به یکی از اطباء، مکتوب خدمت خواجه سمنانی به خواجگی قانونی، رقعه گستاخانه از یاری به یاری که میان ایشان گستاخی بود، رقعه اخری، رقعه جناب مولانا حسن علی به مولانا حیدر نویبانی (کذا)، رقعه مولانا عبدالرحمن به قاضی دره، «خیر بادنامه» میرزا بیگ به یارانش، مکتوب جناب حافظ پیر محمد در جواب مکتوب درویش سالک که در ملازمت جناب شیخ حاجی محمد بود در وقتی که آن جناب به مرض ضعف دل گرفتاری داشت، در حاشیه این به جناب مولانا امانی و مولانا فضل الله نوشته شده، به مطلوبی که در سفر بود نوشته شده بود، به «نگاری» که سفر اختیار کرده بود و <!-- page: 69 --> خاطر وی به اندک غباری آزرده گشته مکتوب نوشته بود، در وقتی که از ملازمت یار لطافت آثاری دور افتاده بودم مرقوم گشته بود، عرضه داشت به یکی از ارکان دولت، عرضه داشت سایلی به یکی از اسخیاء، یکی از مخادیم بیاضی ترتیب داده بود و از ارباب سخن التماس آن مینمود که بر آنجا سخنی وجیز یا طویل از منثور و منظوم ارقام نماید اگر چه این فقیر خود را قابل این معنی نمی دانست لیکن امتثالا لامره این سطور مستور (کذا) گشت، شجره نسب جناب حقایق پناهی امیر نظام الدین محمد اکبر سلمه الله (که در آن از خواجه عبد الله انصاری و احمد نامقی جامی یاد شده)، انشاء نوروزی مشتمل بر ذکر لطایف چمن و انتقال کردن به مدح و محفل خجسته شمایل جناب احمد بیگ به وجه حسن جهت نبیره خواجه عادل شاه، خطبه دیباچه شرح رساله معمای مولانا میر حسین صدر پادشاهی فضیلت دستگاهی کامران میرزا، خطبه و دیباچه قصیده مصنوع خواجه سلمان گفته شده مشتمل بر مدح نواب بابر پادشاه، مکتوب مولانا حافظ پیر محمد، در جواب مکتوب مولانا علی مرید شیخ حاجی محمد، مکتوب این فقیر در جواب مکتوب نبیره خواجه عادلشاه نیشابوری، این فقیر شرحی بر رساله معمای مولانا شهاب الدین معمایی نوشته بود و بعد از خطبه دیباچه صورت مدح حضرت نواب کامران میرزا بر این وجه ارقام نموده، انشایی که جهت کاغذ گران واقع شده مضمونآنکه باعث بر صنعت کاغذگری حضرت شاه ولایت نهاده است، به امر مولانا شمس الدین محمد حنفی بر ظهر تصنیف مولانا شهاب معمایی نوشته، خطبه رساله شمسیه، خطبه ازادنامه، در خطبه قباله نکاح، مکتوب مرغوب در نظر اهل نظر مستحسن و محبوب، در وقتی که در کنج تواری از تیغ ستم روزگار و لو شن (کذا) بود و پشیمان از احوال و افعال گذشته بابوی (کذا) ابلاغ یافته بود، سواد رقعه که مرحوم نصیرا همدانی به میرزا عبد الحسین در دارالسلطنه اصفهان به جهت اسطرلاب نوشته، خان خاتان در جواب رقعه لو لعلی (کذا) بیگ نوشته، دیباچه لورس ظیوری (کذا)، «بسمله، منشی دارالانشاء پریشانی و محرر دفتر بیسامانی محمد امین ابن هدایت الله همدانی بعد از گوهر افشانی ... (تقاضای دوستی را که مجموعه ای از مکاتیب جمع آورده بود پذیرفته و این انشاء را که مشتمل برد و گلدسته در طلب وصال نوشته) - در آخر یک بحر طویل و انشاء دیگر ... »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 32 • صفحه 68 • ردیف 168
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
168. همدان؛ همراه، رضا؛ شماره نسخه: 45
آغاز: بسمله، ای نام خوشت نامه اسرار وجود ×× مرقوم در آن حقیقت هر موجود
عنوانها: قباله نکاح، دیباچه خطبه، خطبه قباله آزادی، خطبه قباله بیع اراضی و مزارع، بر سنگ لوح عفیفه عزیزه دایه نوشته شده بود، خطبه تقویم، یکی از سلازین رباعی به زبان اهل تصوف مشتمل بر ذکر عدم وجود و غیبت و شهود گفته بود عزیزی که بر آنجا شرح مینوشت این فقیر را به تحریر خطبه و دیباچه امر فرموده امتثالا لامره به قلم آمده، به خط شریف خود پاره نوشته بود که خادم الفقراء و المساكین صوفی علی یکی از مریدان ایشان آن را بر سبیل تبرک بر سر کاغذ مطویلی (کذا) چسبانیده بود و میخواست که در ذیل آن سطری چند نوشته شود این سطر به قلم آمد، قطعه که یکی از تعلیق نویسان در مدح پادشاه زمان نوشته بود، در ذیل مصحف مزین که به قلم بدایع رقم خواجه محمد مومنمرقوم گشته بود مسطور گشته، مکتوب جناب مشار الیه به یکی از صدور بزرگ، مولانا شمس الدین محمد حنفی به شیخ نور الدین پسر شیخ ابو سعید نورانی، مکتوب جناب مشار الیه به یکی از سادات عراق، مکتوب به جناب مشار الیه برادر آن جناب که در عراق است، مکتوب جناب مشار الیه به امیر فخرالدین علی پسر امیر عطاءالله، رقعه جناب مشارالیه به جناب مولانا حاجی تبریزی، رقعه جناب مشارالیه به ملا زمان مولانا عظام الدین ابراهیم، مکتوب این فقیر به جناب استادی شیخ نور الدین در وقتی که خدمت مولانا حسن علی کابل کرده بودند، مکتوب این فقیر به حضرت مخدومی استادی عصاما، مکتوب این فقیر به خدمت مولانا یوسفی طبیب، مکتوب این فقیر در جواب مکتوب مولانا عبد العلی دام قدره، مکتوبی که این فقیر در ایام تواری با میرزا بیگ نوشته مشتمل بر عرض تحیت بعضی از یاران که به وی مختلط بوده اند، رقعه این فقیر به مولانا عبد العلی، مکتوب یکی از اشراف هرات به یکی از صدور بزرگ، رقعه جناب خواجه محمد مومن به یکی از صدور، رقعه یکی از ادانی به یکی از اعالی، رقعه پادشاهزاده به برادرانش (= القاس میرزا و بهرام میرزا)، رقعه اخری، رقعه اخری، رقعه جناب مولانا حسن علی به ملا زمان شیخ نورالدین محمد رقعه مولانا زلالی به جناب مشارالیه، از زبان یکی از مخلصان شیخ نورالدین محمد به آن جناب، تعزیه نامه جهت فوت شیخ نورالدین محمد - رح - از جناب مولانا محمد حنفی، به خدمت شیخ زین الدین، تعزیه نامه جناب مولانا حسن علی به خدمت شیخ زین الدین، تعزیه نامه به خدمت مولانا زلالی به جناب مشارالیه جهت نورالدین غفر الله له، مکتوب مولانا عبد الرحمن به اصحاب تعزیت قاضی دره و پسر وی که به تیغ تیز و خنجر خون ریز ارباب ظلم به ناحق کشته بودند، تعزیه نامه از جناب خواجه محمد مومن به خدمت خواجه محمد اکبر، انشاء تعزیه جهت معرف در فوت میر واعظ علیه الرحمه، این تعزیه جهت معرف نوشته شده، یکی از شاگردان جناب مولانا قاسم علیبه آن جناب و به خدمت مولانا مسعود و مولانا محمد حسین نوشته، رقعه خواجه محمد باقر بن جناب مولانا قاسم علی، مکتوب خواجه محمد باقر به فرزندی مولانا محمد حسین، رقعه جناب مولانا محمد حنفی به خدمت امیر ابو المکارم نیشابوری، امیر محمد یوسف یکی از خوش نویسان را از سفر عراق مانه گشته به ملازمت خود مقید ساخته بود بعد از چند روزی این انشاء را نوشته بود گذراند، قطعه که یکی از تعلیق نویسان به یکی از صدور بزرگ نوشته بود، مکتوب به یکی از اطباء، مکتوب خدمت خواجه سمنانی به خواجگی قانونی، رقعه گستاخانه از یاری به یاری که میان ایشان گستاخی بود، رقعه اخری، رقعه جناب مولانا حسن علی به مولانا حیدر نویبانی (کذا)، رقعه مولانا عبدالرحمن به قاضی دره، «خیر بادنامه» میرزا بیگ به یارانش، مکتوب جناب حافظ پیر محمد در جواب مکتوب درویش سالک که در ملازمت جناب شیخ حاجی محمد بود در وقتی که آن جناب به مرض ضعف دل گرفتاری داشت، در حاشیه این به جناب مولانا امانی و مولانا فضل الله نوشته شده، به مطلوبی که در سفر بود نوشته شده بود، به «نگاری» که سفر اختیار کرده بود و خاطر وی به اندک غباری آزرده گشته مکتوب نوشته بود، در وقتی که از ملازمت یار لطافت آثاری دور افتاده بودم مرقوم گشته بود، عرضه داشت به یکی از ارکان دولت، عرضه داشت سایلی به یکی از اسخیاء، یکی از مخادیم بیاضی ترتیب داده بود و از ارباب سخن التماس آن مینمود که بر آنجا سخنی وجیز یا طویل از منثور و منظوم ارقام نماید اگر چه این فقیر خود را قابل این معنی نمی دانست لیکن امتثالا لامره این سطور مستور (کذا) گشت، شجره نسب جناب حقایق پناهی امیر نظام الدین محمد اکبر سلمه الله (که در آن از خواجه عبد الله انصاری و احمد نامقی جامی یاد شده)، انشاء نوروزی مشتمل بر ذکر لطایف چمن و انتقال کردن به مدح و محفل خجسته شمایل جناب احمد بیگ به وجه حسن جهت نبیره خواجه عادل شاه، خطبه دیباچه شرح رساله معمای مولانا میر حسین صدر پادشاهی فضیلت دستگاهی کامران میرزا، خطبه و دیباچه قصیده مصنوع خواجه سلمان گفته شده مشتمل بر مدح نواب بابر پادشاه، مکتوب مولانا حافظ پیر محمد، در جواب مکتوب مولانا علی مرید شیخ حاجی محمد، مکتوب این فقیر در جواب مکتوب نبیره خواجه عادلشاه نیشابوری، این فقیر شرحی بر رساله معمای مولانا شهاب الدین معمایی نوشته بود و بعد از خطبه دیباچه صورت مدح حضرت نواب کامران میرزا بر این وجه ارقام نموده، انشایی که جهت کاغذ گران واقع شده مضمونآنکه باعث بر صنعت کاغذگری حضرت شاه ولایت نهاده است، به امر مولانا شمس الدین محمد حنفی بر ظهر تصنیف مولانا شهاب معمایی نوشته، خطبه رساله شمسیه، خطبه ازادنامه، در خطبه قباله نکاح، مکتوب مرغوب در نظر اهل نظر مستحسن و محبوب، در وقتی که در کنج تواری از تیغ ستم روزگار و لو شن (کذا) بود و پشیمان از احوال و افعال گذشته بابوی (کذا) ابلاغ یافته بود، سواد رقعه که مرحوم نصیرا همدانی به میرزا عبد الحسین در دارالسلطنه اصفهان به جهت اسطرلاب نوشته، خان خاتان در جواب رقعه لو لعلی (کذا) بیگ نوشته، دیباچه لورس ظیوری (کذا)، «بسمله، منشی دارالانشاء پریشانی و محرر دفتر بیسامانی محمد امین ابن هدایت الله همدانی بعد از گوهر افشانی ... (تقاضای دوستی را که مجموعه ای از مکاتیب جمع آورده بود پذیرفته و این انشاء را که مشتمل برد و گلدسته در طلب وصال نوشته) - در آخر یک بحر طویل و انشاء دیگر ...»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 13؛ افتادگی: انجام؛ اندازه: 14×20سم [رشت و همدان: ف: - 1700]