نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
✓
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- ملا صوفی شیرازی
- تاریخ کتابت:
- قرن 11
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 43 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 172 برگ • 19 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 15×25سم
- کاغذ و جلد:
- سپاهانی • گالینگور
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
با تاریخ شوال 1082 در دیباچه سفینه محیط از ملا صوفی شیرازی تاریخ شب شنبه 13 ذیحجه 1083 در نامه ظهوری تاریخ 2 جمادی الثانی 1074 در اصفهان
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 32 • صفحه 35 • ردیف 43
متن فنخا:
43. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 5645
مکاتیب و نامههای دیوانی و درباری زمان پادشاهان صفوی و تیموری هندی و نامههای دبیران صفوی و نامههای دوستانه آن روزگار و دیباچه ها و رقعهها با یک تاریخ سالانه و یک سفرنامه خراسان، در برخی از نامههای آن تاریخ 958 ... و 1024 و 1027 و 1030 و 1038 و 1051 و 1074 و 1083 دیده میشود، نامههای دیوانی صفوی بیشتر از قاضی صفی الدین محمد (محمد صفیا) اشلقی گرم رودی پدر محمد صالح بیک و معاصر ساروتقی (میرزا تقی اعتماد الدوله) (در گذشته 1055) و شیخ بهائی است و برخی از نامهها از میرزا نصیرالدین (نصیرا) همدانی است، چنین است فهرست اجمالی آن: 1.نامه به شاه سلیمان، 2. نامه مادر خواندگار روم به زینت بیگم، 3. دیباچه میرزا محمد شفیع وزیر ایران (جواب سوال اهل هند)، 4. دیباچه شرح دیوان انوری، 5. دیباچه دیوان نصيرای همدانی از خود او، 6. دیباچه منشآت نصیرای همدانی، 7. دیباچه دیوان میرزا ابوتراب بیک کاشانی از میرزا علی میرزا عبدالکریم کاشانی، 8 دیباچه سفینه، 9. دیباچه سفینه محیط از ملا صوفی شیرازی مورخ شوال 1082ق، 10. دو دعوت به باغ بیعنوان، 11. دعوت خواجه محمود بهشتی از درویش امیر، 12. دعوت قاضی محسن از میرزا ضابطه نویس، 13. دعوت خان احمد خان از استاد زیتون خنیاگر از تولم به رشت، 14. دعوت به مجمع دوستان، 15. دعوت به مجمع دوستان در خانه خود، 16. دعوت به مجمع دوستان در خانه خود یا شب در باغی، 17. دعوت به خانه خود، 18. یادآوری در آمدن، 19. رقعه قاضی صفی به شیخ الاسلام لاهیجان، 20. رقعه نصیرای همدانی در تعریف اصفهان و دعوت شاه از فرح آباد به اصفهان، 21. رقعه میرزا قوامای مستوفی الممالک به میرزا جلال منجم در همین باره، 22. دعوت از بابا یوسف و میرزا خان، 23. خواستن اجازه حضور، 24. در شکایت از زمانه، 25. رقعه محمد میرک به یکی از ارباب قلم، 26. رقعه صائب تبریزی به دوستی هنگامی که از شراب خواری منع کرده بودند، 27. رقعه همو در همین باره و توبه از شراب و وصف غلیان و تنباکو، 28. رقعه میرزا علی اکبر به زاهد خان مطلوب خود، 29. در طلب گوسفند، 30. رقعه محمد قلی سلیم در طلب مرکب به یکی از یاران، 31. رقعه ملا اسماعیل باکوبی به میرزا رضی در طلب قلم، در آن از دیوان اثیر اخسیکتی یاد شده است، 32. در طلب عینک از خواجه بهزاد بجای عینکی که حاجی حسین آقای ایلچی روس برای او آورده بود و شکسته شده بود، 33. نامهای از نصیرای همدانی به شیخ محمد خاتون در طلب عینک مانند عینکی که شکوهی آورده بود برای یکی از مردم همدان، 34. نامه نصیرای همدانی در طلب امانت اسطرلابی که نزد عبدالرحمن بوده است، 35. نامه نصیرای همدانی در طلب آب از میر معین وزیر اصفهان، 36. نامه در طلب بازشکاری، 37. نامه در طلب اسب، 38. نامه در شکر گذاری، 39. نامه در عذرخواهی، 40. نامه ملا نبی قزوینی به میرزا عنایت نویسنده لاچین بیک، 41. پاسخ او بدو، 42. نامه ظهوری به فیضی درباره غزلی که او در آن از فیضی ستوده است مورخ شب شنبه دهه دوم ذیحجه 1083ق که برادر نویسنده ظهیر الاسلام از تبریز رسیده بود، 43. نامه به ابراهیم عادل شاه پادشاه هندوستان یا گلزار ابراهیم ظهوری، 44. خوان خلیل او، 45. دیباچه نورس او، 46. نامه ترکی میرزا تقی اعتماد الدوله (ساروتقی) هنگامی که در تبریز محاسبات سنواتی او تشخیص یافته بود و دوباره وزیر شده به دربار انشاء قاضی محمد صفیا (صفی الدین محمد)، 47. نامه ترکی به خواجه عبدالباقی شاه بندر بغداد پس از سفر حج و بغداد در قزل رباط، 48. نامه ترکی از بندگان اشرف در فرح آباد در سال 1024 به بهادر خان اوزبک، 49. نامه ترکی عبدالباقی دفتردار به سراجا محمد رضا، 50. نامه ترکی قاضی صفی به میرزا محمد تقی وزیر ممالک، 51. نامه او به میرزا ابراهیم برادر خواجه محمد رضای فدوی، 52. نامه او بدو هنگامی که از تبریز بیرون آمده بود در دامن کوه سولان، 53. نامه او به قاضی علی خلخالی متصدی رقبات عیسی قورچی باشی در یزد، 54. نامه او به یکی از معارف صاحب حال، 55. استفتاء او پس از بازگشت شاه از بغداد به سوی اصفهان درباره آقا رضای چولاق که از او جدا شده بود، 56. پاسخ آن به ترکی، 57. پاسخ خود او به فارسی، 58. نامه او در فرح آباد در پاسخ نامه دوستان رشت، 59. نامه او از پای قلعه ایروان به یکی از بزرگان، 60. نامه او در تابستان که از فرح آباد به اصفهان رفته بود، در پاسخ نامه بزرگان اردو که از کاشان فرستاده بودند، 61. نامه پندآمیز او به فرزند خود شمس الاسلام محمد صالح بیک، 62. نامه دیگر او بدو، 63. نامه او به خواجه محمد رضای فدوی که از گرجستان برگشته بود در تهنیت او، 64. نامه او از طرف همو به خان عالم ایلچی پادشاه هندوستان که به هند برگشته بود، 65. نامه او به دوستی، 66. نامه او از جانب اسفندیار بیک به میرزا بیک آقا وکیل خان تاتار، 67. نامه همان قاضی صفی به دوستی، 68. نامه همو از جانب جانب پادشاه در پاسخ نامه خلیل پاشا سردار لشکر روم در قزوین در شعبان 1027ق، 69. نامه همو از جانب پادشاه به سلطان سلیم فرمانفرمای هندوستان در فیروزکوه که دربار شاهانه از آنجا به سوی اصفهان میرفته است در سال 1024ق، 70. نامه او از جانب پادشاه به سلطان سلیم، 71. نامه او از جانب پادشاه به امیر معظم خان عالم ایلچی سلطان سلیم، 72. نامه او از جانب شاه به خوندگار روم درباره سفارش محمد پاشا حاکم وان، 73. نامه او مورخ رمضان 1030 از اصفهان از زبان پادشاه در پاسخ نامه مفتی پای تخت سلطان عثمان خوندگار روم با دیباچهای عربی که شیخ بهاء الدین محمد به دستور شاه نوشته بوده است، 74. نامه همو به پادشاه دکن، 75. نامه او به یک امیری، 76. نامه او به دربار در حال انزوا و بیشغلی درباره انحصار وراثت مرحوم میرزا ابوالقاسم در برابر ادعای گروهی از زرمخیان که خود را برادر زاده او میدانستند و او پیشتر هم در حاشیه محضر چیزی نوشته بوده است، 77. نامه او به شیخ الاسلام، 78. پاسخ شیخ حسین تنکابنی به میرزا نظام الملک وزیر بیه پس گیلان از تنکابن، 79. قباله فروش محمد حسین پسر امیر بیک و کدخدا تیمور پسر شیروان قلی و کلب علی پسر جمشید از مردم قریه ترکک قزوین آنچه که داشتهاند به بهای نود و هشت تومان تبریزی فضی به علاوه سه هزار و هشتصد دینار تبریزی (نیمه آن: چهل و نه تومان و یک هزار و نهصد و دینار) به عیسی بیکا یساول صحبت سرکار خاصه شریفه در مجلس شرع قزوین در 22 ذیحجه 1051ق، 80. عنوان فرمان منع محرمات، 81. عنوان و لقب شهرهای ایران که از آنجا نامهای نویسند، 82. نامهای به یک آصف جاهی میرزایی، 83. انشاء ضیاء الدین سرکانی به میرزای جهانیان، 84. نامه به میرزائی، 85. نامهای به میرزا محمد نصیرا درباره عایدات معادن نفت و نمک بادکوبه و مالیات دربند و قفقاز، 86. نامه همان قاضی محمد صفی درباره بنیچه قریه اشلق گرم رود، 87. نامهای درباره قریه اوشکان و مالکانه خلیفه یعقوب خلیفه اوچ کلیسا و مطالبات حاجی یعقوب بیک و تیول و همه ساله نظر بیک نایب قلعه، 88. پاسخ نامهای درباره فرستادن کسی، 89. سفارش نامه درباره حاج نظام بروجردی، 90. در طلب آب از نصیرای همدانی به میر معین وزیر اصفهان و پاسخ او، 91. از همو به میرزا هادی پسر آقا رضا دایلی (؟)، 92. از همو به محمد حسین چلبی، 93. نامه او به مظفر حسین، 94. نامه او به دوستی در طلب اسطرلاب، 95. از همو به محمد حسین چلبی (مانند ش 250 ش 8235)، 96. از همو به یکی از بزرگان شیراز، 97. از همو به یکی از بزرگان، 98. نامه او به شیخ محمد خان در طلب عینک، 99. وقایع مهم زمان صفویه، سالانه از ولادت شاه اسماعیل در روز سه شنبه 25 رجب 892 تا جلوس شاه صفی در روز دوشنبه 4 جمادی الثانی 1038ق، 100. سفرنامه خراسان یکی از وزیران صفوی، 101. نامه به یکی از سلطانهای عثمانی درباره گشودن خوارزم در شوال 1001ق، 102. نامه ترکی به عبدالله خان درباره گشودن خوارزم، 103. نامه شاه عباس به پادشاه هندوستان، 104. نامه به عبدالله خان اوزبک، 105. نامه به سلطان مراد خان پسر سلطان سلیم عثمانی، 106. نامه به همو درباره خان احمد خان گیلانی، 107. نامه به یکی از دانشمندان درباره همو، 108. نامه به همان سلطان مراد خان درباره همو، 109. نامه به همو، 110. نامه شاه اسماعیل به سعدالدین محمد درباره همان خان احمد خان گیلانی، 111. نامه به میرزا عباس درباره پادشاهان ارگنج، 112. پاسخ نامه عبدالمومن سلطان، 113. نیز پاسخ نامه همو، 114. نامه به شاه عباس گویا از عبدالمومن خان، 115. نامه شاه عباس به همو، 116. نامه به شاه عباس گویا از همو، 117. نامه به همو گویا از شاه عباس، 118. نامه سعد الدین محمد به شاه عباس درباره خان احمد خان، 119. نامه به امیر علی شیر درباره سفر حجاز، 120. نامه به او که توسط یادگار سلطان سلیم بن سلیمان خان عثمانی، 121. نامه به سلطان سلیم بن سلیمان خان عثمانی، 122. پاسخ نامه همو، 123. نامه خان احمد خان گیلانی حاکم بیه پیش به شاه عباس، 124. پاسخ شاه عباس به او، 125. ترجمه نامههای معاویه به علی (ع) و پاسخ او بدو، 126. نامه شاه تهماسب به سلطان سلیمان خان قانونی عثمانی گویا مورخ 958 اگر چه در نسخه مورخ ماه سوم 988 است (آقای همایی آن را در هامش نسخه از شاه عباس دانسته و آقای فلسفی در همانجا نوشته است که از شاه تهماسب است) نسخه دیگری از همین نامه با عنوان «کتابت عتاب آمیز اعلی حضرت شاه جم جاه جنت مکان علیین آشیان به جانب سلیمان پادشاه روم» در منشات ش 1، 1290 مجلس شورای ملی گویا گردآوری محمد صالح منشی در ص 82 تا 119 هست (فهرست فیلمها ص 236، ش 2229 ص86-123 عکس)، چنین است آغاز آن: «بسمله. ابوالمظفر طهماسب بن اسماعیل الصفوی سیوزمیز ...»، نسخه ما 22 سطر آغاز آن نسخه را ندارد و ناقص است، در نسخه مجلس هم چهار سطر آخر نسخه ما را که تاریخ باشد ندارد، 127. نامه خواجه نظام الملک به سلطان محمد بابر بهادر و تهنیت گشودن دهلی، 128. نامه او به همایون پادشاه، 129. نامه به مولانا شمس الدین محمد خویی، 130. نامه به مولانا شمس الدین محمد خویی، 131. پاسخ نامه شاه قوام الدین محمد حسینی اصفهانی، 132. نامه به قاضی جهان پسر نورالهدی وکیل السلطنه پادشاه عراق پس از عزل از هندوستان، 133. نامه به خواجه معین الدین محمد صاعدی، 134. پاسخ بیکی از پزشکان، 135. نامه به محب الدین حبیب الله شریفی، 136. پاسخ نامه فاضلی از دیلمان در تعریف پسرش، 137. نامه به شاه عمادالدین سمنانی در تعریف پسرش، 138. نامهای درباره رسیدن فتح نامه با چندین نامه بی عنوان دیگر، 139. نامه به خداوند گجرات، 140. نامه به میران محمد خان پادشاه برهان پور و نویسنده آن در روز دوشنبه 26 به محمد آباد رسیده بود با چند نامه بی عنوان دیگر، 141. نامه به ملا محمد پرغری وزیر همایون با چندین نامه بی عنوان دیگر، 142. نامه پادشاه به «نواب فدوی القابی» در ییلاق سید انجوق در روز پنجشنبه 15 رجب 1006 به خط اسفندیار بیک که کمال خواجه اوزبک بر سر راه خیمه زده و ما میخواهیم کوچ کنیم و او مانع است او را که میهمان ماست کوچانیده به پهلوی خود بیاورید، 143. پاسخ «نواب قدوی القابی» به آن که من این روزها به نوشتن نسخه قرااولوس و آذربایجان میپرداختم و امروز به دستور ایلچی هند را مهمانی کرده بودم و کس فرستادم تا کمال خواجه را پیش من بیاورند، 144. نوشته پادشاه در حاشیه که رفتن میرولی ضروری است و فردا آنان اینجا میمانند کاغذ و کتابت و نیازمندیهای آنان را بسازند و سازمان دهند، 145. نامه پادشاه در اصفهان به خط همان اسفندیار بیک به «فدوی القاب» سپس چند بند دیگر در انشاء و نامه؛ خط: نستعلیق، کا: ملا صوفی شیرازی، تا: قرن 11؛ افتادگی: آغاز؛ با تاریخ شوال 1082 در دیباچه سفینه محیط از ملا صوفی شیرازی و تاریخ شب شنبه 13 ذیحجه 1083 در نامه ظهوری و تاریخ 2 جمادی الثانی 1074 در اصفهان؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: گالینگور، 172گ، 19سطر (18×8)، اندازه: 15×25سم [ف: 16-53]