منشآت

26. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2/126 آغاز: بسملة. حمد و سپاس بی قیاس مبدعی را جل جلاله ... اما بعد این رساله ایست مشتمل بر مکاتباتی؛ انجام: چون ظاهر گردد از آنچه معهود است ... تحریراً فی سلخ شهر ربیع الاول سنة احدى و ستین و ثمانمائة. تم الكتاب علی يد العبد حسین بن عارف الحسنی فی سنة ست و ستین و تسعمائة نام نویسنده در متن کتاب نیامده است لیکن در گ 74 نوشته است: «منشآت شروانی»، و به علت اینکه نسخه‌ای از آن در دسترس نبود امکان مطابقت وجود نداشت، تاریخ تألیف آن ربیع الاول 861 ذکر شده است (گ 97)، در فهرست مشترک آقای احمد منزوی (ج 5 ص 61) ترسل منسوب به محمد کریم شیروانی آمده و آدرس فهرست نسخه‌های خطی همدان و رشت برای آن داده شده است، در فهرست نسخه‌های خطی همدان، ترسل به همین نام وجود داشت اما آغاز آن با نسخه ما مطابقت نمی کرد، در الذریعه (ج 2 ص 107) نیز از منشآت آقا محمد کریم نام برده شده است اما مشخصات دیگری از آن ذکر نشده است، در فهرست نسخه های خطی مجلس سنا (ج 1 ص 156) نیز منشآت شیروانی وجود دارد و در آن نیز چون مشخصات کاملی ذکر نشده قابل تطبیق نبود، کتاب مذکور شامل چهار فصل است: فصل اول: در مکاتباتی که ادنی به ادنی نویسد، فصل دوم: در مکاتباتی که ادنی به ادنی نویسد، فصل سوم: در مکاتباتی که اقران و همپایگان به یکدیگر نویسد، فصل چهارم: در احکام که برای رجوع مناصب و بروات و ادارات نویسد، شیه همین ترتیب در فصل بندی کتابهایی چون «نامه نامی» تألیف خواند میر (-) 937 یا 941 یا 942 و «بدایع الانشاء» تألیف یوسفی هروی (-) 950 وجود دارد هر چند این کتابها حدود یک قرن پس از نسخه ما نگاشته شده اند شاید پیوندی میانشان وجود داشته باشد (ن.ک: فهرست مشترک 2850)؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن عارف حسینی، تا: 966ق؛ 12 سطر (7×12)، اندازه: 17/5×12سم [ف: 11-351]