منشآت

12. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 9647 آغاز: بهدایت مشحون و لو لم یکن ذنب لما عرف العفو را منظور داشته عثرات او را نابوده انگاشتیم؛ انجام: عجب نبود ز عیسی دم طیبی ×× که پرسد حال مسکینی غریبی مؤلف آن شناخته نشد، نسخه ای است از باب اشتمال بر آداب انشاء و نامه نگاری حائز اهمیت، با سبکی شیوا و اسلوبی منشیانه از دوره صفویه، مؤلف کوشیده است ابتدا شیوه نامه نگاری را برای طبقات مختلف اجتماعی بیان کند و سپس به آوردن نمونه هایی از مکاتیب می پردازد، نثر او مصنوع و آمیخته به شعر می باشد، برای مزید فایده بعضی از عناوین کلی آن که جنبه تعلیمی دارد به عنوان نمونه از وسط کتاب ذیلاً آورده می شود: باب پنجم: در شکایت سعایت دو نان بدکار و زبونان شرارت شعار، باب ششم: در ارسال تحف و هدایا و تحقیر آن و التماس نمودن کاتب از مکتوب الیه این را که وفا نماید بوعده لطف و عطا، باب هشتم: در مناشیر و امثله و مایناسیها و هو المولی، باب نهم: در متفرقات مثل تهنیه عید رمضان وعید اضحی و نوروز و شب برات و عیادت مریض و تهنیه زفاف و عروسی و استدعای فاتحه و دعا و اعلام موت کسی و تعزیه نامه ...، همچنین آوردن فهرست بعضی از نامه های او را که به دوستان خود نوشته است خالی از فایده ندانستم: «جواب خطاب معالی نصاب و کتاب مشکین نقاب مخدوم عالیشان آقا خضر وزیر کاشان دام فی حفظ الملک المنان»، «نسخه مکتوبیست که نوشته شده بود نزد منشی صحیف لطایف منشاء عواطف و عوارف رفیق جانی شفیق روحانی منظور انظار رحمت ملک رفیع میرزا محمد شفیع»، «این نسخه مکتوبیست که نوشته شده بود نزد فاضل جمیل میر عبدالجلیل»، «نسخه مکتوبیست که نوشته بودم نزد سالک مسالک شلتاق حکیم عبدالرزاق»، «این نسخه مکتوبیست که نوشته بودم نزد مالدار عالیمقدار جامع خیرات و حسنات انسانی خواجه عبدالقادر کرمانی در وقتی که از ملتجاء اهل گیلان یعنی از آستانه رفیعه منیعه سلطان ارباب عرفان و برهان اصحاب ایقان الولی الذی جعله الله تعالی بکمال لطفه و کرمه بین اولیاء جیلان اعرف سید جلال الدین اشرف خصه الله تعالی من التحیات و التسلیمات ماهی اعلی و الطف بیرون آمده قرار داده بود بفراق و رفتن بجانب عراق»، «این نسخه مکتوبیست که نوشته بودم آنرا از روی تألف و مهربانی و بمکه معظمه فرستاده نزد ضیاءالدین یوسف گیلانی»؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: احتمالاً قرن 10؛ افتادگی: آغاز و وسط وانجام؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت 1346؛ جلد: پارچه ای، 160 گ، 21 سطر، اندازه: 19×11 سم [ف: 9-351]