شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/278144
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 13-14
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ
- تعداد برگ و سطر:
- 273 برگ • 17 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 15×23سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • تیماج
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله. الحمد لله رب العالمين ... مرآة الملوک ممالک عدل و انصاف ... ستایش و سپاس ملک الملوکی است که سلطنت عامه و قدرت تامه اش بر عامه ما سوی از شائبه ... منزه و مبراست ... خادم خدام شریعت. ابن السيد مهدی محمد اسماعيل الحسنی الحسینی ... مینگارد که این ملخصی است کافی ... در آداب سلطنت و رسول امارت ... متبرک به کلام ... امیر المومنین (ص) ... و مندرج ساختم در آن بعضی از اخبار ائمه (ع) ... و کلمات حکما. »
انجام نسخه
« پس فرمود نه نیستم که بترسم بر تو فراموشی و جهل را »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 28 • صفحه 980 • ردیف 1
ی
فهرستنگار مأخذ چاپی:
یوسف اعتصام الملک
مأخذ تفصیلی و جلد فهرست:
فهرست کتابخانه مجلس شورای ملی - 21
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 162-فیروز
آغاز: برابر؛ انجام: پس فرمود نه نیستم که بترسم بر تو فراموشی و جهل را
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن 13-14؛ افتادگی: انجام؛ در آغاز کتاب (نسخه حاضر) دو بخش دیگر هست که بهوسیله سید ابوالحسن مدرس یزدی شاگرد و خویشاوند مؤلف - بر آن افزوده شده: نخست (ص 2-26) دیباچهای است در سه «عنوان»: عنوان 1. شرح حال ظل السلطان است که نویسنده دیباچه کتاب را به او هدیه کرده است) و نیز تاریخچه شهر یزد است در روزگار حکومت ظل السلطان)، عنوان 2. در بیان موضوع و پارهای از «محسنات» کتاب مرآة الملوک، عنوان 3. ترجمه اجمالی و شرح تحصیلات و تألیفات مؤلف کتاب (میرزا محمد اسماعیل مدرس) و تاریخچه تألیف این کتاب میگوید: «مؤلف نخست بر آن بود که کتاب را در تهران به ناصر الدین شاه تقدیم دارد و چون یزد در قلمرو حکومت ظل السلطان درآمد بر آن نیت شد که نسخه تألیف خویش را به او هدیه کند اما چند سال پیش از سفر نخستین ظل السلطان به یزد در گذشت و من به هنگامی که سر من رای در محضر حجة الاسلام میرزای شیرازی استفاضه میکردم ... در دل گذرانیدم که اگر در یزد میبودم این کتاب را به نام مبارک بندگان حضرت والا مزین مینمودم ... و در این ایام ... باز موکب همایون به یزد نزول اجلال فرمود و این داعی به عزم سابق ... این کتاب را به نام ... حضرت والا مزین نمود ...». درباره مؤلف میگوید: «سن ایشان مابین شصت و هفتاد رسید و کتب ایشان مختصری در رجال بسیار با فائده و شرح طهارت و سائل شیخ حر عاملی و شرح منهاج مرحوم کلباسی و شواهد سیوطی و غیر آنها لکن از حوادث روزگار ... تمام آنها مفقود است و کتاب موجود ایشان همین کتاب مرآة الملوک است ...»؛ جلد: تیماج، 273گ، 17-19 سطر، اندازه: 15×23سم [ف: 21-318]