کلیات شمس

71. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 254 آغاز: آغاز مقدمه دیوان: بسمله. دیباچه دیوان موسوم به شمس الحقایق مولوی معنوی قدس سره لمولفهاین نامه که گنج پر دقایق خوانند×× باغی است که پر گل و شقایق دانند / خورشید حقایق است و زیبـد کاصحاب ×× هم نام بران شمس حقایق راندبینش وران دیده اند و دانشوران فهمیده اند که برتر از ادراک حقایق و اکتساب دقایق و وقوف بر مناهج قویم و سلوک بر مسالک مستقیم نفس را به جهتی و عقل را لذتی متصور نیفتد و ارباب ذوق و اصحاب شوق دانند که سخن منظوم را بر منثور فزونی است ...؛ آغاز دیوان: در مدح و منقبت حضرت شاه اولیا و سلطان اولیا و آدم اصفیا امیرالمومنین علی مرتضی علیه السلام.آفتاب وجود اهل صفا ×× آن امام مبین ولی خدا؛ انجام: کی باشد و کی باشد و کی باشد و کی×× می باشد و می باشد و می باشد و می /من باشم و من باشم و من باشم و من ×× دی باشد و دی باشد و دی باشد و دی دارای مقدمه منثوری است از رضاقلی متخلص به هدایت که ضمن شرح مختصری از احوال مولانا جلال الدین منتخبی از غزلیات را به نام شمس الحقایق نامیده و به حضور محمد شاه غازی تقدیم و در پایان مقدمه نیز شرحی در مدح شهزاده عباس میرزا ولیعهد نوشته است، و در مورد چگونگی انتخاب غزلیات این نسخه در مقدمه چنین رقم رفته است: «دیوان غزلیات است که قرب پنجاه هزار بیت به نظر آمده و خود مقصود ما همین است اگر چه این دیوان را چندین هزار بیت دلجو و نظم نیکوست ولی چون همگی آنها بر وفق مشرب مستمعان اتفاق نیفتاده است و جمعی از اصحاب صفا و ارباب وفا را به مطالعه آن میل تمام دیدم به ترتیب تهجی از تغزلات قصیده مانند و ترجیعات شیرین تر از قند و غزلیات دلپسند و رباعیات ارجمند آن دیوان حقایق بنیان انتخابی رفت...»؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: 1262ق، جا: تهران؛ در آن ناصرالدین شاه قاجار چنین یادداشت کرده است: «دیشب که شب یک شنبه و 13 محرم الحرام بود در عالم رویا دیدم که شخصی آمد و به من گفت که الکسندر میخائیل یا اسم دیگر که الکسندر در بیانش بوده ولیعهد امپراطور روس را کشته اهل مملکت خودشان این خواب دلیل بر این است که اغتشاش بزرگی درمملکت روس خواهد بروز کرد من بعلت یادداشت خواب این چند کلمه را قلمی کردم تا بعد از این خدا چه خواهد العلم عندالله 1265»، در کنار یادداشت فوق ناصرالدین شاه قاجار چنین توضیح داده است: «بسم الله الرحمن الرحیم این خط ن است که در اوایل دولت خودمان نوشته ام تفصیل این خواب غریب و در آن اوقات امپراطور روس نیکولا و الکسندر پسرش ولیعهد روس بوده است تعبیر این خاب عجیب در سنه 1298 به وقوع رسید که از تاریخ این خاب تا وقوع تعبیر 33 سال به طول انجامید که امپراطور نیکولا فوت شد و الکسندر 2 ولیعهد امپراطور عظیمی شد و چندین سال سلطنت و جنگها کرد و من در دو دفعه مسافرت فرنگستان هر دو دفعه اورا ملاقات کرده در پطربورغ و چندین شب با کمال احترام مهمان او بودم تا اینکه در همان سنه 1298 از طایفه نهلیست که در روسیه بروز کرده بود در روز روشن در میان کوچه هنگام عبور امپراطور که در کالسکه بود گلوله‌های نارنجک بزیر پای او انداخته و او را به زور باروط به هوا پرانده کشته و تعبیر خاب اول دولت این طور به وقوع رسید و این کتاب و خاب در کتابخانه بود و فراموش من شده بود تا اینکه در سنه 1300 که کتابخانه را حمل به کتابخانه جدید عمارت موزه می کردند آقا محمد سرایدار این خاب و خط ما را دیده به حضور آورد که تذکار نماید و این از امور بسیار عجیبه و غریبه است و امروز که این خطوط را می‌نویسم در تالار بزرگ زمستانی جنب عاج در باغ شهر طهران در حالتی که برف شدید می بارد والله باشی گوشه کتاب را نگاه داشته امین الدوله تلگرافی مفصل به وزیر فوائد خودش می نویسد. امین حضرت آب در دست دارد که خورده شود و امین السلطنة پشت صندلی را نشسته نگاه داشته است من هم روی زمین نشته ام نصرالله خان تلگرافچی ایستاده است حاجی غلامعلی آجودان مخصوص حکیم الممالک ملیجک جعفر قلی خان ایستاده اند. 16 شهر ربیع الاول 8 دلو ماهم در سن 52 سالگی هستیم الحمدلله تعالی علی کل حال»، و با دو یادداشت دیگر به خط ناصرالدین شاه قاجار که اولی مورخ 1265 و دومی مورخ 1267 شرحی در مورد چگونگی انقلاب وا و سردی زمستان داده و یادداشت خود را بدین جمله ختم کرده است: «خداوند را هزاران بار شکر که سلامت و صحت بدین محرم هم رسیدیم» و در کنار همین یادداشت ها نقاشی سیاه قلم دورنمائی از کوه و باغ و نقش یک زن و مرد را که به قلم ناصرالدین شاه قاجار است مشاهده می‌شود؛ مهر: حسین بن هدایت الله، محمد رضا حسینی، علی اکبر بن حسین الحسینی، اعتماد حضور؛ مجدول؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوای روغنی بوم مذهب، 447ص، 22 سطر، اندازه: 20×31سم [ف: 3-280]