شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
پیوند کوتاه:
/m/255100
نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیح‌شده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدول‌بندی)
—
دارای رکابه (پای‌صفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت:
- 1228ق (1228 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 134 برگ • 25 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
- 17×27سم
- کاغذ و جلد:
- سمرقندی • مقوایی
آغاز نسخه
آغاز 1
« غیر نفی غیرت یکتای بی همتاستی ×× نقش لا در چشم وحدت بین من الاستی»، 2. مثنوی در وصف حضرت پیغمبر (ص) در 56بیت »
آغاز 2
« این ابر تری که خامه انگیخت×× در جیب جهان در عدن ریخت»، 3. مقطعات شامل ماده تاریخ‌ها و مواعظ و مراثی و مکاتیب نظمی شاعر در حدود 1100 بیت »
آغاز 3
« یا خاتم النبیین غمخوار عالمی تو ×× پیش تو چون بنالم از جور آسمانی»، 4. صفیر دل، این مثنوی به مقدمه نثری مختصری شروع شد و در حدود 670 بیت می‌باشد »
آغاز 4
« بسمله الحمد فی الاخرة و الاولی. خدایا دلی ده حقیقت شناس ×× زبانی سزاوار حمد و سپاس»، و انجام مثنوی این بیت است: «نی سوده تاریخ اتمام یافت ×× قلم باصفیر دل انجام یافت» و مصراع اخیر که مؤید نام مثنوی نیز می‌باشد تاریخ انشاء آنرا به سال 1172 معین می‌کند و گذشته از این 12 بیت بیش از این شاعر هفتاد سالگی خود را تصریح نموده: «سرآمد ز عمر تو هفتاد سال×× نیاسود کلک و زبانت ز قال»، 5. حدیقه ثانی این مثنوی را حزین برابر حدیقه سنائی انشا نموده و تا آنجا که نگارنده جستجو کرد نامی برای آن یافت جز اینکه در اوائل کتاب (ص145نسخه) می‌گوید: «عندلیب قلم ز طبع حزین×× طلبیدی حدیقه دومین»، 6. مطمح الانظار، این مثنوی برابر مخزن الاسرار نظامی ساخته شده و نسخه این کتابخانه ناتمام است و بیش از 112 بیت ندارد، در هفت آسمان نیز تذکر داده شده که نسخه‌ای از مثنویات حزین که در کتابخانه دهلی و کلکته وجود دارد از هر یکی ورقی بیش نیست چنانچه از این نسخه همین دو ورق دیباچه است که در حمد ونعت می‌باشد »
آغاز 5
« ای دل افسرده خروشت کجاست ×× خامشی از زمزمه جوشت کجاست»، 7. فرهنگ نامه این مثنوی در حدود 350 بیت می‌باشد »
آغاز 6
« بنام نگارنده هست و بود ×× فرازنده این رواق کبود»، 8 تذکارات العاشقین این مثنوی بر وزن لیلی مجنون است و ریو آنرا بدین نام ثبت نموده در این مثنوی اشعار عربی گذارده شده و در حدود 1400 بیت می‌باشد »
آغاز 7
« کل مافی الوجود ليس سواه×× وحده لا اله الا الله»، 9. خرابات، این مثنوی (نسخه این کتابخانه) در حدود 470 بیت می‌باشد »
آغاز 8
« ثناهاست پیر خرابات را×× که شست از دلم لوث طامات را »
آغاز 9
« بنام آنکه آذر را چمن ساخت×× دل دوزخ شرر را انجمن ساخت» و چنانکه در اواخر آن تصریح گردیده شاعر در هنگام انشاء آن چهل سال بود (ص254نسخه): «چهل سال ز عمر بیوفا رفت×× تن ماند ز جنبش و قوی رفت»، بنابراین به سال 1143 یا سی و هفت سال پیش از مرگ شاعر انشا شده »
آغاز 10
« ساقی زمی موحدانه×× ظلمت بر شرک از میانه»، سراج الدین علی خان آرزو بسیاری از اشعار غلط حزین را در کتابی به نام تنبیه الغافلین گرد آورده است »
انجام نسخه
« خرابات مافیض بنیاد باد×× خراباتیانرا روان شاد باد»، 10. چمن و انجمن ریو این مثنوی را بدین نام معرفی کرده و نسخه این کتابخانه در حدود 300 بیت می‌باشد و ظاهراً این نام از بیت نخستین نسخه به دست آمده است »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 26 • صفحه 679 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 971
شامل قصائد و مقطعات و مثنویات، مندرجات نسخه: 1. قصائد مشتمل بر توحید و نعت و مدائح در 2150 بیت تقریباً، آغاز: «غیر نفی غیرت یکتای بی همتاستی ×× نقش لا در چشم وحدت بین من الاستی»، 2. مثنوی در وصف حضرت پیغمبر (ص) در 56بیت، آغاز: «این ابر تری که خامه انگیخت×× در جیب جهان در عدن ریخت»، 3. مقطعات شامل ماده تاریخ‌ها و مواعظ و مراثی و مکاتیب نظمی شاعر در حدود 1100 بیت، آغاز: «یا خاتم النبیین غمخوار عالمی تو ×× پیش تو چون بنالم از جور آسمانی»، 4. صفیر دل، این مثنوی به مقدمه نثری مختصری شروع شد و در حدود 670 بیت می‌باشد، آغاز: «بسمله الحمد فی الاخرة و الاولی. خدایا دلی ده حقیقت شناس ×× زبانی سزاوار حمد و سپاس»، و انجام مثنوی این بیت است: «نی سوده تاریخ اتمام یافت ×× قلم باصفیر دل انجام یافت» و مصراع اخیر که مؤید نام مثنوی نیز می‌باشد تاریخ انشاء آنرا به سال 1172 معین می‌کند و گذشته از این 12 بیت بیش از این شاعر هفتاد سالگی خود را تصریح نموده: «سرآمد ز عمر تو هفتاد سال×× نیاسود کلک و زبانت ز قال»، 5. حدیقه ثانی این مثنوی را حزین برابر حدیقه سنائی انشا نموده و تا آنجا که نگارنده جستجو کرد نامی برای آن یافت جز اینکه در اوائل کتاب (ص145نسخه) می‌گوید: «عندلیب قلم ز طبع حزین×× طلبیدی حدیقه دومین»، 6. مطمح الانظار، این مثنوی برابر مخزن الاسرار نظامی ساخته شده و نسخه این کتابخانه ناتمام است و بیش از 112 بیت ندارد، در هفت آسمان نیز تذکر داده شده که نسخه‌ای از مثنویات حزین که در کتابخانه دهلی و کلکته وجود دارد از هر یکی ورقی بیش نیست چنانچه از این نسخه همین دو ورق دیباچه است که در حمد ونعت می‌باشد، آغاز: «ای دل افسرده خروشت کجاست ×× خامشی از زمزمه جوشت کجاست»، 7. فرهنگ نامه این مثنوی در حدود 350 بیت می‌باشد، آغاز: «بنام نگارنده هست و بود ×× فرازنده این رواق کبود»، 8 تذکارات العاشقین این مثنوی بر وزن لیلی مجنون است و ریو آنرا بدین نام ثبت نموده در این مثنوی اشعار عربی گذارده شده و در حدود 1400 بیت می‌باشد آغاز: «کل مافی الوجود ليس سواه×× وحده لا اله الا الله»، 9. خرابات، این مثنوی (نسخه این کتابخانه) در حدود 470 بیت می‌باشد، آغاز: «ثناهاست پیر خرابات را×× که شست از دلم لوث طامات را، انجام: خرابات مافیض بنیاد باد×× خراباتیانرا روان شاد باد»، 10. چمن و انجمن ریو این مثنوی را بدین نام معرفی کرده و نسخه این کتابخانه در حدود 300 بیت می‌باشد و ظاهراً این نام از بیت نخستین نسخه به دست آمده است، آغاز: «بنام آنکه آذر را چمن ساخت×× دل دوزخ شرر را انجمن ساخت» و چنانکه در اواخر آن تصریح گردیده شاعر در هنگام انشاء آن چهل سال بود (ص254نسخه): «چهل سال ز عمر بیوفا رفت×× تن ماند ز جنبش و قوی رفت»، بنابراین به سال 1143 یا سی و هفت سال پیش از مرگ شاعر انشا شده، آغاز: «ساقی زمی موحدانه×× ظلمت بر شرک از میانه»، سراج الدین علی خان آرزو بسیاری از اشعار غلط حزین را در کتابی به نام تنبیه الغافلین گرد آورده است؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: 1228ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی، 134گ، 25 سطر، اندازه: 17×27سم [ف: 3-216]