کلیات عبید زاکانی

5. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 16412 آغاز: بسمله، ای ز آفتاب صنع تو یکذره کاینات×× فیض تو عقل را ممد و روح را حیات؛ انجام: مولانا گفت نیم خورده شیخ از دیگری بطلبید که من تمام خورده شیخ دارم. و این مختصر برین لفظ تمام شد و استغفرالله و تعالی. شامل قصاید، غزلیات، ترکیب بند، رباعیات، مثنوی «عشاق نامه» (در بحر هزج که وصف حال خود شاعر و عشقی جانسوز که در روزگار جوانی داشته است)، کتاب هزلیات، ترجیع بند، مثنویات و رباعیات می باشد. و رساله‌های منثور شامل: 1. اخلاق الاشراف: که بیان مفاسد و مقابح اخلاق و اوصاف رجال روزگارش می باشد، 2. رساله ده فصل: هر فصل، معانی لغات و اصطلاحات را به طریق مطایبه توضیح داده است، 3. رساله صد پند: متضمن صد پند است که به همان شیوه معروف خود، انتقادات خویش را در پرده طعنه‌ها بیان می کند و معایب و مفاسد هم عصران خود را به کنایه و اشاره مورد عیبجویی قرار می دهد، 4. رساله ریش: رساله بسیار لطیف و خوش مضمونی است به نظم و نثر درباره ریش و منافع و مضار آن و در حقیقت ذمی است از غلامبارگی و عوامل این مفسده نفرت‌انگیز که در عهد نویسنده رواج بسیار داشت، 5. رساله دلگشا: که در اصل دارای دو قسمت بوده به عربی و فارسی، که قسمت عربی آن حذف گردیده و شامل حکایات کوتاهی است که عبید در آنها شوخ طبعی و بذله گویی ادیبانه خود را با بعضی نکات انتقادی همراه کرده است؛ خط: نستعلیق، کا: حسین بن قاسم تفرشی، تا: از جمادی الاول تا ذیحجه 1313ق؛ جلد: تیماج عنابی، 123گ، اندازه: 16/5×21/2سم [ف: 17-352]