شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
قصيدة انا المطلوب (ترجمه منظوم)
پیوند کوتاه:
/m/239971
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- علی رضا بن ابوالحسن
- تاریخ کتابت:
- قرن 13
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 2 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (معرب)
- تعداد برگ و سطر:
- 16 برگ • 9 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 7×11سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • تیماج
آغاز نسخه
« آغاز مقدمه: سپاس بی قیاس آن پادشا را ×× که پیدا کرد از نابود ما را / یکایک عضو ما را بر هم آورد ×× چنین طرفه طلسمی در هم آورد ... / شنو این داستان پر غرایب ×× اگر هستی طلبکار عجایب / چنین فرمود ما را پیر استاد ×× به روح پاک ایشان نور حق باد / که بود اندر زبور حی سبحان ×× مبارک سوره ای مانند رحمن / پیمبر کز خدا بادا درودش ×× به این صورت همی کردی ستودش / ز الفاظ زبوری داد تغییر ×× به الفاظ عرب پس کرد تفسیر ... / پس آن را کرد تعلیم ابن عباس ×× که او در علم دین بود افضل ناس ... / نه این از آدمی منظوم گشته ×× نه از جن و ملک مرقوم گشته / پدید آمد نقوش از کلک تقدیر ×× به غیر از رحمت تحریر و تقریر ... / هر آن مؤمن که این منظوم خواند ×× برای هیچ حاجت در نماند ... / به هر نیت که خواند این دعا را ×× بر آرد حق تعالی مدعا را؛ آغاز ابیات و ترجمه: انا الموجود فاطلبنی تجدنی ×× فان تطلب سوائی لم تجدنی / منم موجود ای طالب کجایی ×× کنی با غیر من چون آشنایی / و گر شایسته درگاه مایی ×× اگر جویی مرا فی الحال یابی؛ خواص بیت اول هر کس هر روز چهل و یک بار بخواند توانگر گردد »
انجام نسخه
« انا الفرد المدبر فوق عرشی ×× بلا التکلیف فاطلبنی تجدنی / کنم دایم همه تدبیرها را ×× کنم عفو همه تقصیرها را ... / کسی گر دایم این سوره بخواند ×× همیشه در امان حق بماند / اگر خواند کسی این را چهل روز ×× شود از بخت خود در دهر فیروز / دعایش ره نگردد نزد باری ×× به دست آرد امور شهریاری / همیشه مقبل و منصور باشد ×× بلا و محنت از وی دور باشد
ترجمه منظوم و خواص قصیده چهل بیتی انا الموجود فاطلبنی است با دو مقدمه: یکی به نظم و دیگری به نثر و کوتاه که در آن مینویسد: «حضرت داود علی نبینا و علیه السلام فرموده که هر <!-- page: 235 --> وقت مکروهی و بلایی به من رسیدی این سوره خواندمی و سر از سجده برنداشتمی تا باری تعالی او را از من نگذرانید و این سوره را در زبور مانند الرحمن در قرآن خوانده اند و خواص این از شیخ شهاب الدین زکریا و او از شیخ شهاب الدین سهروردی نقل فرموده»، این ترجمه با افزودگیها و کاستیها و اختلافات فراوان، نسخههای متعددی دارد اما نام مترجم آن به درستی مشخص نیست، آن چه به صحت مقرون مینماید گفته احمد منزوی است که شرح و ترجمه این قصیده را از ضیاءالدین نخشبی دهلوی (751ق) میداند، شرح وی به نظم و نثر نوشته شده اما در بسیاری از نسخهها ـ از جمله نسخه حاضر و نسخههای شماره 7330 و 7974 دانشگاه تهران ـ فقط گزارش منظوم آن با افزودن دیباچهای نقل شده است، گفتنی است برخی دیگر از جمله خود او در فهرست نسخههای خطی فارسی مترجم را زبوری دانستهاند، در نسخه مرکز احیاء میراث اسلامی قم مصراعی آمده که ناظم تخلص خود را «تقی» ذکر کرده است: «بخوان تو ای تقی دایم دعا را» ولی من این مصراع را در سه نسخه موجود در دانشگاه که ذکرشان رفت ندیدم (رک: فهرست مرکز احیاء میراث اسلامی، ج3، ص 68-69)، این قصیده را به نامهای سریانی و زبور به هم خواندهاند »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
در پایان دو صفحه دعای قبول قرائت قصیده اختتام آن که این گونه آغاز میشود: «بسمله. اللهم انی اتوسل الیک بهذه القصیدة المبارکه بحرمة من صنف فیه ان ثبتنی علی الایمان ... برحمتک یا ارحم الراحمین» (15پ-16ر)
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 25 • صفحه 234 • ردیف 2
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10722
آغاز: آغاز مقدمه: سپاس بی قیاس آن پادشا را ×× که پیدا کرد از نابود ما را / یکایک عضو ما را بر هم آورد ×× چنین طرفه طلسمی در هم آورد ... / شنو این داستان پر غرایب ×× اگر هستی طلبکار عجایب / چنین فرمود ما را پیر استاد ×× به روح پاک ایشان نور حق باد / که بود اندر زبور حی سبحان ×× مبارک سوره ای مانند رحمن / پیمبر کز خدا بادا درودش ×× به این صورت همی کردی ستودش / ز الفاظ زبوری داد تغییر ×× به الفاظ عرب پس کرد تفسیر ... / پس آن را کرد تعلیم ابن عباس ×× که او در علم دین بود افضل ناس ... / نه این از آدمی منظوم گشته ×× نه از جن و ملک مرقوم گشته / پدید آمد نقوش از کلک تقدیر ×× به غیر از رحمت تحریر و تقریر ... / هر آن مؤمن که این منظوم خواند ×× برای هیچ حاجت در نماند ... / به هر نیت که خواند این دعا را ×× بر آرد حق تعالی مدعا را؛ آغاز ابیات و ترجمه: انا الموجود فاطلبنی تجدنی ×× فان تطلب سوائی لم تجدنی / منم موجود ای طالب کجایی ×× کنی با غیر من چون آشنایی / و گر شایسته درگاه مایی ×× اگر جویی مرا فی الحال یابی؛ خواص بیت اول هر کس هر روز چهل و یک بار بخواند توانگر گردد؛ انجام: انا الفرد المدبر فوق عرشی ×× بلا التکلیف فاطلبنی تجدنی / کنم دایم همه تدبیرها را ×× کنم عفو همه تقصیرها را ... / کسی گر دایم این سوره بخواند ×× همیشه در امان حق بماند / اگر خواند کسی این را چهل روز ×× شود از بخت خود در دهر فیروز / دعایش ره نگردد نزد باری ×× به دست آرد امور شهریاری / همیشه مقبل و منصور باشد ×× بلا و محنت از وی دور باشد
ترجمه منظوم و خواص قصیده چهل بیتی انا الموجود فاطلبنی است با دو مقدمه: یکی به نظم و دیگری به نثر و کوتاه که در آن مینویسد: «حضرت داود علی نبینا و علیه السلام فرموده که هر وقت مکروهی و بلایی به من رسیدی این سوره خواندمی و سر از سجده برنداشتمی تا باری تعالی او را از من نگذرانید و این سوره را در زبور مانند الرحمن در قرآن خوانده اند و خواص این از شیخ شهاب الدین زکریا و او از شیخ شهاب الدین سهروردی نقل فرموده»، این ترجمه با افزودگیها و کاستیها و اختلافات فراوان، نسخههای متعددی دارد اما نام مترجم آن به درستی مشخص نیست، آن چه به صحت مقرون مینماید گفته احمد منزوی است که شرح و ترجمه این قصیده را از ضیاءالدین نخشبی دهلوی (751ق) میداند، شرح وی به نظم و نثر نوشته شده اما در بسیاری از نسخهها ـ از جمله نسخه حاضر و نسخههای شماره 7330 و 7974 دانشگاه تهران ـ فقط گزارش منظوم آن با افزودن دیباچهای نقل شده است، گفتنی است برخی دیگر از جمله خود او در فهرست نسخههای خطی فارسی مترجم را زبوری دانستهاند، در نسخه مرکز احیاء میراث اسلامی قم مصراعی آمده که ناظم تخلص خود را «تقی» ذکر کرده است: «بخوان تو ای تقی دایم دعا را» ولی من این مصراع را در سه نسخه موجود در دانشگاه که ذکرشان رفت ندیدم (رک: فهرست مرکز احیاء میراث اسلامی، ج3، ص 68-69)، این قصیده را به نامهای سریانی و زبور به هم خواندهاند؛ خط: عبارات عربی نسخ معرب، کا: علی رضا بن ابوالحسن، تا: قرن 13؛ با سرلوح مزدوج مذهب و مرصع نفیس، مجدول، در پایان دو صفحه دعای قبول قرائت قصیده و اختتام آن که این گونه آغاز میشود: «بسمله. اللهم انی اتوسل الیک بهذه القصیدة المبارکه و بحرمة من صنف فیه ان ثبتنی علی الایمان ... برحمتک یا ارحم الراحمین» (15پ-16ر)؛ جلد: تیماج، 16گ، 9سطر (4/5×8)، اندازه: 7×11سم [ف: 20-237]