قصص الانبياء

6. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: 14743 آغاز: ... خروشیدنی سخت جبرئیل گفت: ترا چه شد ... قصه قابیل و هابیل و کشتن قابیل هابیل را قوله تعالی: واتل علیهم نبا بنی آدم بالحق اذ قربا قربانا ... علما رضی الله عنهم گفته اند که: اصل قصه ایشان آن بود که چون آدم و حوا قرار گرفتند بعد از آنکه از بهشت بیرون آمدند و بعد از قرار ایشان؛ انجام: مجلس در قصه ذوال قرنین (ع) قوله تعالى: و یسئلونک عن ذی ال قرنین، الآیة، خدای عزوجل فرمود محمد را علیه الصلاة و السلام که ای مهتر و بهتر عامل، زود باشد که بخوانم بر شما خبر ذوال قرنین، علما گفته اند که: آن اسکندر بود بسر فلیقوس ... (سی سطر بعد) و مسخر گردانم ترا لشکرها و تاریکی و روشنائی را مسخر گرداند ... داستان پیامبران است از حضرت آدم ابوالبشر ( وهب بن منبه کلبی، عمر بن شعیب، محمد بن اسحاق، خواجه شبلی، عکرمه، عبدالرحمن بن سابط، ابن یسار، عبدالله بن عمر مصنف، مؤلف کتاب، ابوالقاسم جیهانی، عبدالله بن زبیر، قاضی حسن مروزی، عبدالسلام، مقاتل، قتاده، کعب الاحبار، قاضی محسن مروزی، ابن زید، محمد بن یحیی، حسین بن عبدالله قرشی و ابوسعید خدری. به علت افتادگی برگ‌های آغاز و انجام نسخه، مؤلف ناشناخته ماند، لیکن با گزارشاتی که از نسخه‌های گوناگون، قصص انبیاء، در برخی فهارس آمده، مشخص گردید، همان‌گونه که کتاب تاج القصص، تحریری است از کتاب مصنفی ناشناخته که در متن نیز از وی با عبارت «مصنف رحمة الله علیه و مؤلف کتاب» یاد شده است، ولی مشترکاتی در برخی عناوین و ترتیب آنها با تاج القصص جیهانی، وجود دارد و با توجه به گزارش مفصلی که در نسخه‌های خطی کتابخانه گنج بخش (صفحات 8-10) آمده، ناهمخوانی‌های بسیاری، بین دو کتاب وجود دارد و با کتاب عرائس المجالس از احمد بن محمد ثعلبی (- 427ق) که به عربی است، در ترتیب عناوین و آیات به کار رفته، همخوانی اندکی دارد. جهت روشن شدن برخی عناوین، بخشی از آنها را به عنوان نمونه برمی‌گزینیم: (برگ 4پ) «مجلس در قصه اصحاب کهف رضی الله عنهم، قوله تعالی ام حسبت ان اصحاب الکهف و الرقیم کانوا من آیاتنا عجبا، خدای عزوجل فرمود که کمان مبر یا محمد که اصحاب کهف و رقیم بودند از آیاتهای ما عجبی و عجبتر از این آنست که من آن خداوندم که بیافریدم آسمانها و زمینها و آنچه در میان اینهاست و اینها در صنع ما عجب و بدیع نیست ...»، (برگ 58ر): «مجلس اول در قصه یوسف (ع)، قوله تعالی، نحن نقص علیک احسن القصص، الآیة، یعنی ما قصه می‌کنیم بر تو ای محمد نیکوتر ین قصه ها را و آن قصه یوسف (ع) است و یعقوب را دوازده پسر بود همچنانکه یاد کردیم ... (پنج سطر بعد) ابن عباس رضی الله عنهما گفت، شنیدم من در مجلسی رفیع محمد علیه الصلوة و السلام که در مدینه اعرابی در آمد و گفت محمد کدام است، پیغمبر علیه الصلوة و السلام فرمود که منم، گفت اکنون مرا خبر کن که جمال یوسف تا بچه حد بود ...»؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: اوایل قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه‌ای است کهن و ارزشمند، محشی؛ کاغذ: شرقی، جلد: تیماج مذهب، 179گ، 23سطر (12×17/5)، اندازه: 17/5×24/5سم [ف: 37-326]