فوائد نظامیه

5. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3590-ف آغاز: مهدیین که نجوم آسمان هری و رقوم دیوان شرع و تقوی و مبارزان مضمار بلاغت و مجاهدان صف براعت بودند ملاح البدر و فاح الورد و الاس اما بعد بر رای ارباب بصیرت پوشیده نماند که ایراد نفایس معانی در کسوت الفاظ فصیح ... نتیجه صفاء طبیعت و زکاء قریحت است ... به تخصیص مدیح حضرت رسالت ... که موجب فضل و شرف قایل و سبب زیب و زینت قصاید و رسایل است ... و این فقیر حقیر محمد بن نصیر الخبیصی المدعو بشمس امام از ریعان صبا و عنفوان شباب باز از این حال دمی می‌زد و در این کوی قدمی می‌نهاد و به مدایح حضرت نبوی مشعوف می‌بود و به انشاد و انشاء آن تزکیة الایام می‌کرد ... و چون قصیده برده ... در آن تاملی می‌نمود ... و چون خاطبی راغب نبود عروس این معنی در شبستان سواد پای بسته خمول ماند تا بدین وقت که عرصه مملکت به فر ... نظام الحق و الدنیا و الدین خواجه مخدوم زاده اعظم سلیل اعاظم الوزراء ... کمال الدولة والدین سلیمان ... اوقات و ساعات همایونش ... به تحصیل علم مصروف بود و به قصاید عربی مایل و مشعوف بنابراین معنی توجه و اقبال باین امر زیاده افتاده ... تا در تحقیق قصیده برده ... این فواید جمع کرده شد و آن را تحفه مجلس عالی ساخت و به فواید نظامیه موسوم گشت و در تحت هر بیتی از ابیات قصیده هفت گونه فائده ایراد کرد. 1- بیان مفردات لغت به عربی، 2- بیان آن به فارسی، 3- ترجمه و تحت اللفظی، 4- حاصل معنی، 5- ترجمه منظوم، 6- مطاوحه و وجوه اعراب، 7- تخمیس و در تمام قصیده این طریقه مسلوک داشت ... بدانکه این قصیده مشتمل است بر صد و شصت بیت از آن جمله: 28 در نسیب است و، 39- در مدیح و، 29 در معجزات و، 16 در اوصاف قرآن که اعظم معجزات است و، 13 در معراج که از غرایب و عجایب معجزات است و، 22 در جهاد و غزوات و، 29 در سبب نظم قصیده و مصدوقه حال [جمع این ارقام می‌شود: 176]؛ انجام: و این قول اختیار بصریان است و مذهب مختار این است و التابعین و من کانوا اولی قربی ... حادى العيس بالنغم خط: نستعلیق، کا: محمد علی بن ملاحسن گاو افشاری، تا: جمادی الاول 1249ق؛ افتادگی: آغاز؛ 204گ، 14 سطر (5/5×14/5)، اندازه: 17/5×21/5سم [فیلمها ف: 2 - 193]