فوائد

10. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 3013 آغاز: نص و ظاهر و هما معاً دلیلان و یحتاج فی ذلک الى معرفة دلالات الالفاظ؛ انجام: ما کجا و کمال و دعوی آن تو ز تقصیرهای ما بگذر. مؤلف از فضلاء امامیه و فارسی‌زبان در نیمه اول قرن 13 و از شاگردان وحید بهبهانی و سید بحرالعلوم و در شعر فارسی دارای طبع بوده. گمان می‌رود در شعر «ساقی» تخلص می‌داشته و قصیده که در آخر نسخه است از اوست. بخشی از کتاب مانند رساله «الاجتهاد و الاخبار» وحید بهبهانی در بیان کیفیت و شرایط و مقدمات اجتهاد و رد روش اخباریان است و قسمتی دیگر شامل فوائد متفرقه رجالی و حدیثی و اصولی و فقهی است. از جمله فوائد دو فائده را به زبان فارسی نوشته. بیشتر مطالب را در عنوان «فائدة» آورده و برخی دیگر را با عنوان: «تذنیب. اعلام. تفریع. تتمیم» بیان داشته و چون جنگ و سفینه در فنون مبانی اجتهاد ماند. تاریخ ختم تألیف را در ضمن قطعه شامل ده بیت آورده: «خبر اجتهاد گفت خرد ×× سال تاریخ این خجسته سیر»، ماده تاریخ کلمه: «خبر اجتهاد» است که مطابق است با 1216 مطالب کتاب به اینجا ختم می‌شود. پس از این شش سطر عبارتی است به نثر متکلف در توصیف و هم آرزوی صله معنوی از قصیده که در نعت حضرت بقیة الله عجل الله تعالی فرجه سروده. سراینده این قصیده «ساقی» تخلص دارد. ترجمه‌اش به نظر نرسید. وضع نسخه اشعار می‌دارد که این قصیده از مؤلف این مجموعه است قصیده شامل 23 بیت به بحر مجتث است و تمام آن از حروف بی نقطه ترکیب شده. این قصیده هر چند فارسی شمرده شده لیک بیشتر کلمات و ابیاتش عربی است است و روابط برخی از آنها فارسی است. مطلع قصیده: «هو الامام هو العدل حاکم و حکم×× علا سماء علو لعلمه الاحکم»، آخر نسخه که بیت آخر قصیده مذکور است: «مدام ساقی واله در آورد در مدح ×× مراد درد مرا هم دوا دهد دردم»؛ خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز (صفحات اول آن افتاده)؛ محشی از مؤلف به رمز «منه. منه ره» هر چند دعاء «رحمه الله» را که رمز آن «ره» است معمولا کاتب نسخه می‌نویسد نه مؤلف و گواه است که مؤلف در تاریخ تحریر زنده نبوده لیک از وضع تحریر نسخه و رباعی که در حاشیه صفحه 11 به امضاء «لمحررها» آمده واقف نسخه گمان برده که نسخه به خط مؤلف است و جمله «رحمه الله» مذکور در ذیل برخی از حواشی دعائی است که مؤلف برای خود کرده؛ واقف: فهرستی؛ 65گ، 19 سطر، اندازه: 16×24سم [ف: 6 - 70]