فلسفية (رسالة)

23. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: 2617-14/67 آغاز: صورة تعرض للانسان لقصوره عن معرفة سبب ... او عن معرفة ايثره فيه [ ] ان الانسان اذا ... يكن شاهده قيل ... و من اين لها هذا الشمع الذي اتخذت منها بيوتها؛ انجام: يقال له بالفارسية الا لا و العرب تسميه خد العذارى قيل انه اول ما ظهر بالكوفة نبات الشقايق ... و شقایق النعمان تدور مع الشمس. رساله مفصلی است در فلسفه قدیم شامل طبیعیات (نبات و حیوان) و هیئت، مؤلف کتابش را در چند «مقاله» و هر مقاله را در چند «نظر» و هر نظر را در «فصل» قرار داده است. در آن از ابن سینا و ارسطو و خواجه نظام الملک، خواجه نصیر طوسی و صاحب الفلاحه مطالبی نقل شده است. فهرست مطالب این رساله چنین است: مقدمه اولی و ثانیه را ندارد، المقدمه الثالثة فى معنى الغريب، مقاله 1. العلويات: نظر 1) حقيقه الافلاک و اشکالها، 2) فلک القمر و فيه فصول، 3) فلک العطارد و فيه فصلان، 4) فلک الزهرة، 5) فلک الشمس و فيه فصول، 6) فلک المریخ و فيه فصلان، 7) فلک المشترى و فيه فصلان، 8) فلک زحل و فيه فصلان، 9) فلک الثواب و فيه فصول، 10) فلک اسبروح، 11) فلک الافلاک، 12) مکان الشمول، 13) الزمان و فيه فصول، مقاله 2. السفلیات: نظر 1) العناصر و فيه فصول، 2) كرة النار، 3) كرة الهواء، 4) اسماء، 5) الارض ثم يتصدى للنظر في الكاينات امور: النظر الاول فی ترکیب الجسام، الثانى فى النبات الثالث فى الحيوان، النوع الثالث القوى العقلية و مراتبها، بعد از آن نسخه ما افتادگی دارد؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 13؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ 158گ، 15 سطر، اندازه: 16×23سم [ف: 6 - 3090]