فقه الشافعی

3. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 8625 آغاز: در نماز در ص 24 افتاده؛ انجام: و اگر بر بیع فاسد برظن صحت با کنیزک وطی کند و آن کنیزک ولد آورد مستولده ای وطی کننده نشود و الله اعلم بالصواب و اليه المرجع و المآب و صلى على خير خلقه محمد و آله اجمعين. فقه شافعی، عنوان‌های اصلی آن «کتاب» است که در کتاب‌ها، عنوان‌های «باب، فصل» هم دیده می‌شود. در آن از این دانشمندان یاد می‌شود: امام الحرمین ابوحامد جوینی، ابوحامد غزالی، امام مروزی، ابوالحسن رویانی، استاد قاضی حسین، ابوالنصر قیشری، ابوالقاسم رافعی، محمد بن اسماعیل بخاری، اسماعیل بن محمد حضرمی، ابوشکیل، و از این کتاب‌ها: ادب القضاء، از ابوالعباس احمد بن القاص طبری (- 335ق) و از ابوعاصم محمد عبادی هروی (- 458ق) الاشراف علی غوامض الحکومات و النجاة قاضی ابوسعید هروی، البيان [فی الفروع] گویا از ابواسحاق اسماعیل طبری، تتمة الابانة امام ابوالقاسم عبدالرحمن فورانی مروزی (-461ق) از ابوسعید عبدالرحمن متولی نیشابوری (- 478ق)، التذکرة بیضاوی، التعلیق گویا از امام ابوحامد احمد اسفراینی (-406ق) یا از امام ابوحامد محمد غزالی (- 505ق)، التعليق محيى السنة ابومحمد حسين فراء بغوی مرورودی (- 516ق)، التعليقة قاضی ابوالطیب طاهر طبری (- 450ق)، التهذيب همان بغوی، الروضة امام محيى الدين ابوزکریا یحیی نووی (- 676ق)، الزيادات ابوعاصم محمد عبادی (- 458ق)، سراج العقول فی شرح منهاج الوصول الى علم علم الاصول از بیضاوی (- 675ق) از امام محمد بن طاهر قزوینی، الشامل فی اصول الدین امام الحرمین جوینی شرح التبصرة، شرح كبير امام ابوالقاسم مروزی، شرح الكفاية بيضاوى از ضمیری، فتاوى امام محيى السنة قفال مروزی، الملخص ابوالمحامد طبری، المنهاج سهروردی، الموضح في شرح التنبيه للشيخ ابى اسحاق ابراهيم الشيرازی (- 476ق) از صاین الدین عبدالعزیز معید جیلی (- 641ق)، الموضح فی الفروع ابونصر قشیری شافعی (- 514ق)، النهاية امام الحرمین. پس این کتاب بایستی پس از 676 و پیش از 878 ساخته شده باشد. بسیاری از حاشیه‌ها با عبارت «به مذهب حنفی» آغاز می‌شود و اینها به روش حنفی است. برخی از آنها عنوان «تصحیح» دارد و عبارت «تصحیح كذا فى النسخ، در بعضی نسخ چنین است» هم در آنها دیده شده. پس گویا چند نسخه از این فارسی در دسترس محشی بوده است. در برخی از آنها «قال اصحابنا، فی کتبنا، عندنا» هم آمده است و اینها به عربی است، دسته بیشتر به روش شافعی است، در این حاشیه ها یاد می‌شود، از: الشامل و نهایت امام الحرمین، احیاء غزالی، شیخ ابن نحوی نقل از حاوی کبیر، قاضی حسین در فتاوی، امام رافعی در کبیر، امام نووی در فتاوی و کبیر و روضه و منهاج و شرح مهذب، ابن صباغ در شامل، قاضی در تعلیقه، صاحب مفتاح الحاوى، قواعد عزالدین عبدالسلام، شیخ کمال الدین دمیری شاگرد شیخ جمال الدین در شرح منهاج در انوار چنین فرموده، همچنین از: بغوی، قفال، قاضی ماوردی، ابوشکیل، شیخ اذرعی، فقیه اسماعیل بن محمد حضرمی، اسنوی، بلقینی، نیز: الوقاية، شرح المختار، صاحب تتمة، خلاصة الفتاوى، منظومة فی الخلاف که شعرهای از آن آورده شده و گویا همان خلافیات نسفی باشد. در آن از «مصنف» یاد شده و پیداست که حاشیه‌ها از خود او نخواهد بود. نیز «در آن حواشی ذکر کردیم» و مانند آن، شهاب الدین احمد اذرعی یاد شده در 783 و جمال الدین ابومحمد عبدالرحیم اسنوی در 773 درگذشته اند. پس محشی بایستی میان 773 و 878 زیسته باشد، از طهارت که در نسخه نیست و صلوة که آغازش افتاده (س 31-2) سپس زکوة، صیام، اعتکاف حج، بیع، رهن، تفلیس، حجر، صلح حواله، شركة، وکالة، اقرار، عارية، غصب، شفعه، قراضل، مساقاة، اجارة جعالة، احیاء موات، وقف، هبة، لقیط، فرایض، وصایا، نکاح، دیات، قسامه و دعوى الدم، قتال اهل البغی، حد زنا، حد قذف، حد سرقة، قاطع الطريق، حد خمر، الصائل و ضمان الولاة، سیر و جهاد، قسم الفیء و الغنيمة، مهادنة صید و ذبایح، ضحایا، اطعمة، سبق و رماية، ايمان، نذر، ادب قضاء، شهادات دعوی و بینات، الحاق القائف، عتق، تدبیر، کتابة، عتق امهات اولاد؛ خط: نستعلیق، کا: فتح الله بن محمود بن اسماعیل حافظ [حنفی]، تا: 20 رمضان 885ق، جا: شیراز؛ مجدول، در پایان آمده که علی بن عمر بن القاضى علاءالدین مسعود بن قاضی القضاة برهان الدین حمود حنفی آن را خوانده و شرحی درباره تعلیقات خویش در پایان آورده است، با آراء امام اعظم در حواشی که همین علی بن عمر از کتاب‌های مختصر قدوری و هدایة و فتاوی قاضی خان و خلاصه و کنز و وافی و کافی و وقایه و مختصر آن و مختار به دستور قاضی علاء الدین علی در روز جمعه 27 ذیقعده 878 آورده است از فتاوی شمس الائمة سرخسی و فخرالاسلام بزودی و امام ابواللیث سمرقندی و قاضی امام فخرالدین اورجندی گ 24-212. این متن چنان‌که دیده‌ایم حواشی دارد از علی بن عمر گویا حنفی که در 878 نوشته و نسخه ما هم در 885 نوشته شده است پس این حاشیه‌ها خط خود او نیست بلکه در این تاریخ از روی نوشته او در این نسخه آمده؛ جلد: تیماج، 189ص (24-212)، 25 سطر (17×10/5)، اندازه: 28×25/5سم [ف: 17 - 179]