الفقه الشافعی

3. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: 916 آغاز: قال القاضى الامام رحمه الله ان باعه بلفظ قام فراش ... (دربرگ سوم) فصل لو اشترى شيئا و وجده معيبا ثبت له؛ انجام: يرتفع العقد من حينه، و قلنا جناية كافة سماوية لم يرجع. ناشناخته. متنی است کهن که در آن از مزنی، اسماعيل بن يحيى بن عمر و مصری مزنی شافعی (- 264ق). نخستین کسی که فتاوی شافعی را جمع و تدوین نمود و ابن سریج ابوالعباس احمد بن عمر بن سریج (- 306ق). فقیه بزرگ شافعی و قاضی شیراز، و از اصطخری، ابوسعید حسن بن احمد بن زید بن عیسی (- 328ق). قاضی قم و از اعاظم فقهای شافعی، و نیز از ابن حداد مصری شافعی، محمد بن احمد (- 344ق) که از اکابر محققین فقهای شافعیه بوده است یاد می‌کند و همچنین در مواردی به کتاب «تلخیص» که گویا همان «التلخيص في الفروع» تألیف ابوالعباس احمد بن محمد طبری شافعی (- 335ق) باشد و کتاب «المجموع» که شاید «المجموع في فروع الشافعيه» تألیف ابی علی حسین بن شعیب معروف به ابن سنجی (- 430ق) است استشهاد جسته و فتاوی و اقوالی از این دو کتاب نقل می‌کند. مطالب تحت عنوان‌های «باب، کتاب، فصل» آمده، شیوه مؤلف این است که در هر بابی، ابتدا، مسائل منصوصه و تخریج شده را ذکر می‌کند و سپس مواردی را که ابوحنیفه برخلاف قواعد شافعی فتوی داده است متذکر می‌گردد و گهگاه رأی مالک را نیز اضافه می‌نماید. ظاهراً مؤلف از فقهای مصر باشد. چه در مواضع متعددی می‌گوید: «قال العراقيون من اصحابنا»، که نظر فقهای عراقی را با فقهای مثلاً مصر مقایسه می‌نماید. ابواب و فصول کتاب از این قرار است: سه فصل از باب بیع معیب ؟، باب بيع المصراة، در این باب فصلی نیست، باب الخراج بالضمان، این باب شامل 12 فصل است، باب البيع شرط البراءة من العيوب، باب الاستبراء فی العيب، باب بيع المرابحه، یک فصل دارد، باب تفريق الصفقه من جمعها، باب اختلاف المتبايعين، در این باب یک فرع و سه فصل است، باب الشروط في العقد شامل چهار فصل، باب النهى عن بيع الغرر و عشب الفجل، شامل دو فصل، باب بيع حبل الحبله و الملامسه والمنابذه و شرى الاعمى یک فصل، باب النهى عن بيعتين في بيعة، باب لايبيع حاضر لباد والنهى عن تلقى الركبان، باب النهى عن بيع و سلف در یک فصل، باب تجارت الوصى بمال الصبى، دارای یک فصل، باب مداينة العبد، دارای یک فصل، باب بيع الكلاب، دارای یک فصل، كتاب السلم شامل ده فصل، باب مالا يجوز السلم فيه، باب السعير والاحتكار در یک فصل، باب امتناع ذى الحق من حقه و مالا يلزمه قبوله، كتاب الرهن شامل بیست و هفت فصل و یک فرع، باب الرهن و الجميل و اختلاف المتراهنين در سه فصل، باب الزيادة فى الرهن و ما يحدث فيه در دوفصل، باب الرهن جمع بين شيئين مختلفين من نبات الارض و بنا و غيره، باب الشروط فی الرهن در سه فصل، باب الرهن غير مضمون دردو فصل، كتاب التفليس شامل شش فصل، باب العهد في مال المفلس، باب جس المفلس در یک فصل، كتاب الحجر یک فصل، كتاب الصلح دارای پنج فصل، کتاب الحواله شامل نه فصل، كتاب الشركة در دو فصل، باب الرجل يبيع الشيئ الى اجل ثم يشتريه قبل حلول الاجل باقل منه در یک فصل و یک فرع، كتاب الضمان در یک فصل؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن 9؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مهر: حاج سید سعید؛ کاغذ: دولت آبادی، 156گ، 16سطر (12/5×15)، اندازه: 15/5×19/5سم [ف: 3-1247]