فرهنگ فارسی به فارسی

31. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 336 آغاز: ... کوه ... غوغا، با اول مفتوح دو معنی دارد، اول معروف است، دوم جمعیت باشد؛ انجام: در آب خیسانیدن چیزی و نرم کردن ... ناشناخته. به ترتیب الفبایی. حرف آغاز واژه ها در باب و حرف انجام در فصل جای داده شده است. دارنده نسخه آن را لسان الشعراء شناسایی کرده است، ولی این درست نیست. از نام مؤلف و سال تألیف و چگونگی تنظیم لسان الشعراء آگاهی در دست نیست، جز آنکه در ادات الفضلاء (نوشته در 822ق) و فرهنگ جهانگیری (نوشته در 1005-1017ق) از آن نام برده شده است. پس آن کتاب پیش از 822ق نوشته شده و تا آغاز قرن 11ق در دسترس بوده است، ولی در واژه «سومنات» از نسخه در دست ما از اکبر شاه (963-1014ق) به گونه درگذشته یاد می کند. به دستور زبان نپرداخته، گواه از سروده‌های متقدمانی چون امیر خسرو، نظامی، اوحدی و انوری آورده است. فرهنگ‌نامه‌ای کهن است، ولی ویژگیهایی که بتوان آن را لسان الشعراء نامید، ندارد. برای نشانی: باب السين، فصل الالف، سیمیا، علمی و طلسمی که از آن انتقال روح در بدن دیگری شود و به معنی مطلق طلسم نیز آمده، امیر خسرو راست: آن چه نیرنگ و سیمیا کاری است / یا رب این خواب یا به بیداری است. سقا، بالكسر مشک و بالفتح آب دادن، سودا، میانه دل و به معنی سیاه و پارسیان او را در محل تجارت و خیال مایه خلل دماغ استعمال کرده اند و به معنی اندیشه و حرارت و شورندگی و خلط سیاه از اخلاط اربعه ... (برگ 79پ)؛ خط: نستعلیق تحریری مخلوط به شکسته، بی‌کا، تا: قرن‌های 11-12ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: چرم ، 201گ، 11-17 سطر (11/5×15/5)، اندازه: 21×17/5سم [ف: 1 - 187]