شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
فرهنگ عربی به فارسی
پیوند کوتاه:
/m/226465
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 7
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (خوش)
- تعداد برگ و سطر:
- 40 برگ • 16 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 13×16/5سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • جلد نامشخص
آغاز نسخه
« الحصون انک یک کده ستایش از دیگر ... «فصل» شاه اقطاء کوسبندی سیاه سپید و تن سیاه و مطرفه کناره کوش سیاه و خصوصاً یک چشم سفید و دیگر سیاه »
انجام نسخه
« فصل الصهيل. بانک اسب، الضبح بانک نفس اسب ... الخوار، بانک کا و الثغاء بانک گوسفند.
واژهنامهای است. با سربندهای «باب» و هر باب در یک و یا چند «فصل». بسیار نزدیک است به «البلغه» که با آن سنجیده شد آن نبود. گویا هیچ یک از واژه نامههای عربی به فارسی که در «فرهنگنامه»های خود شناساندهاند نیست. بخشبندی نسخه، چنین است: فصل، شاه رقطاء، فصل، القرن ... فصل، القبیله: گروه مردم از یک پدر؛ فصل، جیل و کبه و زجلة: گروهی از مردم؛ فصل، فی القطع: قطعه باره از هر چه باشد. الباب العاشر: فی الاطعمه و الاشربه، القوت و الزاد و البتات، توشه؛ فصل، الباجات و اها الواحد باجة ...؛ فصل، فی الحلاوی، الحلواء: شیرینی.؛ فصل الصبغ و ادام: نان خورش ... الباب الحادی عشر: فی الامتعة (فصلی ندارد). الباب الثانی عشر: فی الدواء و الامراض، الداء و الوصب و الوجع و الالم: درد ...؛ فصل، الصداع: درد سر؛ فصل الحمی و ام ملدم، تب الرس و الرسیس.؛ فصل، السلعة: شکستگی سر. الباب الثالث عشر فی ذکر الخیل و الاسلحة ...؛ فصل، الجحفلة: لب اسب.؛ فصل فی نعتها الیعبوب و الجموم؛ فصل، فی شیاتها الشیة؛ فصل، فی الوان، اللون: رنگ، فصل، فی تأکید هذه الالوان؛ فصل، فی السرج، و اللجام.؛ فصل، الحلبة: اسبانی که برای مسابقه فراهم آرند؛ فصل، فی الاسلحة.؛ فصل، المشرقی و القیاسی.؛ فصل، فی الرمح.؛ فصل، فی القوس و.؛ فصل، فی السهم؛ فصل، فی الترس و.؛ الباب الرابع عشر: فی ذکر الابل، الابل، نامی است جمله <!-- page: 944 --> اشتران را، فصل، الفالج و الدهامج ... فصل، المشفر لفج؛ فصل، الملقوحة: بچه اندر شکم؛ فصل، ناقة؛ فصل ... ناقة جرون بسیار خوب ...؛ فصل ... فی الوانها؛ فصل؛ الباب الخامس عشر: فی ذکر البقر الوحشية و الاهلية ... فصل، المهاة و النعجة و العينا ماده گاو دشتی.؛ فصل، الظبی: آهو. الباب السادس عشر. الحماد الوحشی ... 7 «فصل»؛ الباب (باب 18 جابجا است). الباب الثامن عشر: فی ذکر السباع، السبع، ده «فصل»، الذئب و.؛ الباب التاسع عشر: فی ذکر الحشرات و الهوائم. فصل الحية ...؛ فصل، الفار و.؛ فصل النمل: مور. الباب العشرون: فی ذکر الطیر. الطیر: پرنده؛ فصل، الغرنیق: مرغی است از مرغان آبی؛ فصل، النعام: اشترمرغ، الباب الحادی و العشرون: فی ذکر الاصوات؛ فصل، الصهیل بانگ اسب. برای نشانی: الباب العاشر فی الاطعمة و الاشربة. القوت و الزاد و البتات: توشه. المزود و المزادة: توشه دان. القوتة و القيتة: قوت یک شبه. الرزق و النزل و النزل: روزی، الفيرة و الميرة خواربار. و الطعام و الطعم خورش. الفداء انج پرورش بدان بود (گ 3پ) »
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
با املایی به شیوه فارسی کهن، از آن میان (کی: که؛ ک: گ؛ ب: پ؛ ج: چ ... )
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 23 • صفحه 943 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: 1843
آغاز: الحصون انک یک کده ستایش از دیگر ... «فصل» شاه اقطاء کوسبندی سیاه سپید و تن سیاه و مطرفه کناره کوش سیاه و خصوصاً یک چشم سفید و دیگر سیاه؛ انجام: فصل الصهيل. بانک اسب، الضبح بانک نفس اسب ... الخوار، بانک کا و الثغاء بانک گوسفند.
واژهنامهای است. با سربندهای «باب» و هر باب در یک و یا چند «فصل». بسیار نزدیک است به «البلغه» که با آن سنجیده شد آن نبود. گویا هیچ یک از واژه نامههای عربی به فارسی که در «فرهنگنامه»های خود شناساندهاند نیست. بخشبندی نسخه، چنین است: فصل، شاه رقطاء، فصل، القرن ... فصل، القبیله: گروه مردم از یک پدر؛ فصل، جیل و کبه و زجلة: گروهی از مردم؛ فصل، فی القطع: قطعه باره از هر چه باشد. الباب العاشر: فی الاطعمه و الاشربه، القوت و الزاد و البتات، توشه؛ فصل، الباجات و اها الواحد باجة ...؛ فصل، فی الحلاوی، الحلواء: شیرینی.؛ فصل الصبغ و ادام: نان خورش ... الباب الحادی عشر: فی الامتعة (فصلی ندارد). الباب الثانی عشر: فی الدواء و الامراض، الداء و الوصب و الوجع و الالم: درد ...؛ فصل، الصداع: درد سر؛ فصل الحمی و ام ملدم، تب الرس و الرسیس.؛ فصل، السلعة: شکستگی سر. الباب الثالث عشر فی ذکر الخیل و الاسلحة ...؛ فصل، الجحفلة: لب اسب.؛ فصل فی نعتها الیعبوب و الجموم؛ فصل، فی شیاتها الشیة؛ فصل، فی الوان، اللون: رنگ، فصل، فی تأکید هذه الالوان؛ فصل، فی السرج، و اللجام.؛ فصل، الحلبة: اسبانی که برای مسابقه فراهم آرند؛ فصل، فی الاسلحة.؛ فصل، المشرقی و القیاسی.؛ فصل، فی الرمح.؛ فصل، فی القوس و.؛ فصل، فی السهم؛ فصل، فی الترس و.؛ الباب الرابع عشر: فی ذکر الابل، الابل، نامی است جمله اشتران را، فصل، الفالج و الدهامج ... فصل، المشفر لفج؛ فصل، الملقوحة: بچه اندر شکم؛ فصل، ناقة؛ فصل ... ناقة جرون بسیار خوب ...؛ فصل ... فی الوانها؛ فصل؛ الباب الخامس عشر: فی ذکر البقر الوحشية و الاهلية ... فصل، المهاة و النعجة و العينا ماده گاو دشتی.؛ فصل، الظبی: آهو. الباب السادس عشر. الحماد الوحشی ... 7 «فصل»؛ الباب (باب 18 جابجا است). الباب الثامن عشر: فی ذکر السباع، السبع، ده «فصل»، الذئب و.؛ الباب التاسع عشر: فی ذکر الحشرات و الهوائم. فصل الحية ...؛ فصل، الفار و.؛ فصل النمل: مور. الباب العشرون: فی ذکر الطیر. الطیر: پرنده؛ فصل، الغرنیق: مرغی است از مرغان آبی؛ فصل، النعام: اشترمرغ، الباب الحادی و العشرون: فی ذکر الاصوات؛ فصل، الصهیل بانگ اسب. برای نشانی: الباب العاشر فی الاطعمة و الاشربة. القوت و الزاد و البتات: توشه. المزود و المزادة: توشه دان. القوتة و القيتة: قوت یک شبه. الرزق و النزل و النزل: روزی، الفيرة و الميرة خواربار. و الطعام و الطعم خورش. الفداء انج پرورش بدان بود (گ 3پ)؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 7؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ با املایی به شیوه فارسی کهن، از آن میان (کی: که؛ ک: گ؛ ب: پ؛ ج: چ ... )؛ اهدایی: دکتر صادق کیا؛ 40گ، 16 سطر (9×12/5)، اندازه: 13×16/5سم [ف: 3 - 242]