شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
عين المصادر
پیوند کوتاه:
/m/218986
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- محمد فرید خان کاتب نواب حسام الملک
- تاریخ کتابت:
- 1229ق (1229 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 528 برگ • 9 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 16×22سم
- کاغذ و جلد:
- هندی زرد چهره • تیماج سبز
آغاز نسخه
آغاز 1
« از جلد 1: درگاه باید که کلمه امر و نهی به سبیل توالی مرکب آید و معنی حاصل مصدر باشد چون کشمکش دار مدار و کن و مکن و بعضی از مصادر است که کلمه امر ... قاعده چهارم در بیان صیغههای سالم و غیر سالم. آغاز مصادر (جلد اول): و چون از تحریر بعضی مقاصد ضروریه فارغ شدیم. اکنون شروع کنیم در تنمیق جداول مصادر به ترتیب حروف تهجی با معان و صروف صغیره آن ... جدول اول در حرف الف ممدوده و آن مشتمل بر هفتاد و شش مصدر باشد و تقدیم ممدوده بر مقصوره به سبب زیادت بناء انسب افتاد. آماداندن بمعنی آفرین گفتن و ستودن و ستوده آمدن یعنی وصف نمودن و ستایش کردن باشد. تعریف: آبادانید. آبادانیده. خواهد آبادانید. میآبادانیده بود. صیغههای سالم از این یافت نشد. آباد به معنی درود و ثنا آمده و در مقام تحسین هم گویند همچو آفرین و بارک الله دیگر به معنی خوب و نیک و خوش. و دیگر به معنی معمور ضد ویران. و نام کعبه هم باشد. »
جلد 2
« تصریف: درید. دریده. خواهد درید. میدرید »
انجام نسخه
« پایان جلد 1: دریدن به فسخ اول بر وزن پریدن به معنی چاک کردن و پاره نمودن باشد. پایان جلد 2: یاوه بر وزن ساده به معنی یافه است که ناپدید گشته و گم شده و سخنان سر درگم و هذیان و فحش و دشنام باشد. یوزیدن به ضم اول و واو مجهول ... بمعنی باد وزیدن بود اما تصریفش به نظر نیامد. تمام شد تسوید عین المصادر ... و ختم این نسخه بر بیتی چند نموده آمد: بحمد الله که از تایید یزدان ×× رسید این نسخه ناسخ به پایان / زهی در فن استخراج نادر ×× کتاب جامع عین المصادر / ... در این وادی پلنگان اند خفته ×× به قصد صید نخجیران نهفته / کسی از مرغزارش گیرد آهو ×× که بتواند زدن با شیر پهلو / که هر حرفش بود مسند ز فرهنگ ×× زند این نغمه از قانونش اهنگ / ... سخن کن ختم شایان بر مناجات ×× به درگاه خدا از عرض حاجات / خداوندا منم آن بنده زار ×× که یک جو طاعتم نه جرم بسیار / ... به حال من ببخشا چون کریمی ×× کرم فرما کرم آخر کریمی. تمت کتاب ترکیب القواعد بتاریخ سوم رجب المرجب سنه یک هزار و دو صد و بیست و نه هجری از دست محمد فریدخان کاتب ملازم حضرت نواب حسام الملک بهادر امیر <!-- page: 195 --> الهند و الاجاه مد ظله العالی.
در نسخه از سطور آخر قاعده سوم موجود است. مجلد اول است »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 23 • صفحه 194 • ردیف 1
متن فنخا:
1. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 165-فیروز
آغاز: از جلد 1: درگاه باید که کلمه امر و نهی به سبیل توالی مرکب آید و معنی حاصل مصدر باشد چون کشمکش دار مدار و کن و مکن و بعضی از مصادر است که کلمه امر ... قاعده چهارم در بیان صیغههای سالم و غیر سالم. آغاز مصادر (جلد اول): و چون از تحریر بعضی مقاصد ضروریه فارغ شدیم. اکنون شروع کنیم در تنمیق جداول مصادر به ترتیب حروف تهجی با معان و صروف صغیره آن ... جدول اول در حرف الف ممدوده و آن مشتمل بر هفتاد و شش مصدر باشد و تقدیم ممدوده بر مقصوره به سبب زیادت بناء انسب افتاد. آماداندن بمعنی آفرین گفتن و ستودن و ستوده آمدن یعنی وصف نمودن و ستایش کردن باشد. تعریف: آبادانید. آبادانیده. خواهد آبادانید. میآبادانیده بود. صیغههای سالم از این یافت نشد. آباد به معنی درود و ثنا آمده و در مقام تحسین هم گویند همچو آفرین و بارک الله دیگر به معنی خوب و نیک و خوش. و دیگر به معنی معمور ضد ویران. و نام کعبه هم باشد. آغاز جلد 2: تصریف: درید. دریده. خواهد درید. میدرید؛ انجام: پایان جلد 1: دریدن به فسخ اول بر وزن پریدن به معنی چاک کردن و پاره نمودن باشد. پایان جلد 2: یاوه بر وزن ساده به معنی یافه است که ناپدید گشته و گم شده و سخنان سر درگم و هذیان و فحش و دشنام باشد. یوزیدن به ضم اول و واو مجهول ... بمعنی باد وزیدن بود اما تصریفش به نظر نیامد. تمام شد تسوید عین المصادر ... و ختم این نسخه بر بیتی چند نموده آمد: بحمد الله که از تایید یزدان ×× رسید این نسخه ناسخ به پایان / زهی در فن استخراج نادر ×× کتاب جامع عین المصادر / ... در این وادی پلنگان اند خفته ×× به قصد صید نخجیران نهفته / کسی از مرغزارش گیرد آهو ×× که بتواند زدن با شیر پهلو / که هر حرفش بود مسند ز فرهنگ ×× زند این نغمه از قانونش اهنگ / ... سخن کن ختم شایان بر مناجات ×× به درگاه خدا از عرض حاجات / خداوندا منم آن بنده زار ×× که یک جو طاعتم نه جرم بسیار / ... به حال من ببخشا چون کریمی ×× کرم فرما کرم آخر کریمی. تمت کتاب ترکیب القواعد بتاریخ سوم رجب المرجب سنه یک هزار و دو صد و بیست و نه هجری از دست محمد فریدخان کاتب ملازم حضرت نواب حسام الملک بهادر امیر الهند و الاجاه مد ظله العالی.
در نسخه از سطور آخر قاعده سوم موجود است. مجلد اول است؛ خط: نستعلیق هندی، کا: محمد فرید خان کاتب نواب حسام الملک، تا: 1229ق؛ کاغذ: هندی زرد چهره، جلد: تیماج سبز، 528ص، 9 سطر، اندازه: 16×22سم [ف: 21 - 142]