نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

احوال خطاطین

پدیدآور اثر: لاهیجی، یوسف بن حسن
/m/21530
کتابخانه و مخزن نگهداری: ملی
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 6302

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح ✓
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) ✓
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) ✓
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

تاریخ کتابت:
بی‌تاریخ
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 15 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق (عالی)
تعداد برگ و سطر:
52 برگ • 9 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
14/5×21/8سم
کاغذ و جلد:
فرنگی آهار مهره آبی زرافشان • تیماج قهوه‌ای مقوایی مجدول

آغاز نسخه

منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله و به نستعین تذكرة الخطاطین. این یک جزویست از اجزای تاریخ کلام الملوک در پدید آمدن خط از تألیفات مخدوم امجد میرزا محمد یوسف لاهیجی که بعنوان مسوده و تذکره خاطر تحریر شد تا بروزگار بماند اما بعد بدانکه اصل خط نقطه است هرگاه دو نقطه یا سه نقطه را بهم پیوستی خط باشد یافعی در تاریخ خود اسم علی بن هلال مشهور بابن بواب ذکر کرده که جمیع کتاب امم از شرق تا غرب دوازده خط است: عربی، حمیری، یونانی، سریانی، فارسی، رومی، عبری، اندلسی، هندی، چینی اما در نسخهای دیگر هفت نوشته اند عمودی حجری رومی مغلوب کوفی کرجی و این خطوط سته اول بوده اند و با یکدیگر مینوشته اند پیش از آنکه خط فارسی متداول شود خط معقلی بود که آن مجموع سطح است و در وی هیچ دوری نباشد و بهتر از شاه ولایت کسی این خط را ننوشت و در خط کوفی دانکی دور است و باقی سطح و آنچه خط مبارک شاه ولایتست سرهای الف دو شاخه است و بیاضی از الف در نهایت نزاکت پیدا است و در زمان تغلب و خلفا آنحضرت اکثر اوقات مشغول کتابت قرآن بودند و بعد امام حسن علیه السلام خوش مینوشتند بعد از ایشان امام رضای علیه السلام خوب مینوشتند در مشهد مقدس که اکنون بقدمگاه شهرت دارد کتابت قرآن میفرمودند از وجه آن اراضی مشهور بقتلگاه که در حوالی روضه متبرکه واقع است خریداری فرموده وقف کرده اند و آن اراضی در موضع مبارک هست که آنحضرت را غسل داده اند و اکنون مسجدیست که مردم در آنجا زیارت و عبادت مینمایند و در شهور سنه 1010 شاه جنت مکان شاه عباس صفوی بزرگ مبلغ یکصد تومان تبریزی نزد سرمنشی که در آنوقت وزیر شاهزاده سلطان ابراهیم میرزا بوده فرستادند تا آنجا را دیوار کشیده درگاه و دری بنا نمایند و اکثری از افاضل و علما و درویشان در آنجا مدفونند از جمله آنها شیخ طبرسی علیه الرحمة میباشد. »

انجام نسخه

« و در آخر از مشهد به قزوین آمده از مولانا علیرضای تبریزی مشق و تعلیم می‌گرفت پس از آنکه شاه عباس بزرگ مشهد را تسخیر کرد به مشهد که وطن اصلی او بود عود نموده »
یادداشت‌های انتقادی و تصحیحی فهرست‌نگار:
• ء
• رایانه
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 2 • صفحه 295 • ردیف 15
متن فنخا:
15. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 6302 آغاز: برابر؛ انجام: و در آخر از مشهد به قزوین آمده از مولانا علیرضای تبریزی مشق و تعلیم می‌گرفت پس از آنکه شاه عباس بزرگ مشهد را تسخیر کرد به مشهد که وطن اصلی او بود عود نموده. انجامه: آنچه مخدومم ضبط و جز [ء] تالیفات خود ثبت داشته اند همین است که مرقوم قلم حقیر آمد انشاء الله پس از این احوالات سایر کتاب از متقدم و متاخر به دست آورده ملحق خواهم کرد که نامی ... و به نقطه عدم پیوسته باید بنویسم خدا توفیق کرامت فرماید ... منتخب کلام الملوک. نسخه حاضر تنها شامل شرح احوال خوشنویسان این کتاب است؛ خط: نستعلیق عالی، کا: شفیع حسینی فراهانی، بی‌تا؛ بعضی اوراق زرافشان، قبل از کتاب در برگ 9 دست‌خطی ظاهراً از پدر کاتب درباره کتابت وی از این قرار آمده است: «این رساله خوشنویس‌ها را فرزندم سید؟ شفیعخان نوشته اول کتابت اوست انشاء الله من بعد بهتر خواهد نوشت اگر اختلاف قلم نمی‌داشت باز عیب آن ظاهر نمی‌شد 1313.» در پایان نسخه کاتب وعده داده است که احوال کاتبان متقدم و متاخر پس از آن تاریخ به دست آورده به نسخه الحاق کند. چنین الحاقی در نسخه نیامده است و نیز آرزو کرده سرگذشت نویسندگان نستعلیق و نسخ و شکسته بعد از عماد را در تذکره جداگانه بنویسد که چنین تذکره‌ای نیز به دست نیامده است، مصحح؛ کاغذ: فرنگی آهار مهره آبی زرافشان، جلد: تیماج قهوه‌ای مقوایی مجدول، 52گ (9پ-60پ)، 9 سطر (6/3×11/3)، اندازه: 14/5×21/8سم [رایانه]