شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
احکام نجوم
پیوند کوتاه:
/m/21252
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- بیتاریخ
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 49 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 39 برگ • 16 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 12×21سم
- کاغذ و جلد:
- کاغذ نامشخص • مقوا عطف پارچهای
آغاز نسخه
« جنوب باشد دیگر باره راجع گردد و بعد از آفتاب بر آید پس مادام چون به درج آفتاب »
انجام نسخه
« چون این ستارگان را در درج طالع مولود یا در درج خانه دهم طالع بیاید بدان که خداوند طالع.
صفحات پراکندهای از کتابی است در احکام نجوم که برای آموزش مبتدیان نوشته شده و چندین بار به این مطلب اشاره شده است، یک بار مطلبی را از حکمای هند نقل میکند و بعد از آن مینویسد: «اندرین اقوال اعتقاد یقینی نیست جز در راه شریعت و آن چه در قرآن و اخبار رسول است اما مقصود از یاد کردن این آن بود که تا کتاب از اقوال ایشان خالی نبود» (24پ). این عناوین در نسخه مانده است: فصل اندر صاعد و هابط ستارگان، فصل اندر دانستن عرض ستارگان، فصل اندر شناختن طول رباط ستارگان، فصل اندر معرفت احوال تقویم ستارگان، اندر دانستن فسد و صلاح ستارگان، فصل اندر دوستی و دشمنی ستارگان، فصل اندر حالات ستارگان، فصل اندر پیدا کردن عدد قبول، فصل اندر دانستن خداوند ساعتهای روز و شب، اندر احوال ستارگان و دلیلهای ایشان و او سی فصل است، فصل اول اندر صفات ستارگان، فصل اندر طبایع ستارگان، فصل اندر سعد و نحس ستارگان، فصل اندر نری و مادگی ستارگان، فصل اندر الوان ستارگان، فصل م د: اندر احوال نیک و بد ستارگان، فصل مر: اندر قوت ستارگان، اندر شناختن علامتهای مردم از ستارگان، فصل اندر استیلاء ستارگان بر مردمها، فصل عح: اندر نظر کردن در احوال دلیلهای طالع، فصل اندر معرفت شرقی و غربی ستارگان، فصل اندر روشنی و تاریکی نمودن ستارگان، فصل مح: اندر ضعف ستارگان، فصل مط: اندر سوختن ستارگان و دلیلهای ایشان، فصل در رجوع ستارگان، فصل اندر ضرر ستارگان، فصل اندر قران ستارگان و دلیلهای ایشان، اندر قران جمله ستارگان، فصل اندر دانستن استخراج، فصل 6. اندر هیات فلکها، فصل 7. اندر هیات فلکهای ستارگان متحیره، فصل 8 اندر استخراج جمع مشکلات تمامی علوم هیات فلکها و غیرش، فصل 6. اندر دانستن ستارگان ثابته، فصل اندر دانستن ستارگان ثابته که از خط استوار زایلاند و معرفت مزاجشان، فصل کو: در دانستن طالع شهرها، باب 4. چهارده فصل است در احوال بروج و ستارگان و دلیلهای ایشان، فصل اندر خانههای ستارگان، فصل اندر معرفت ستارگان ثابته که دیدنشان نور چشم را زیان دارد، فصل اندر دانستن موضع و مزاج و عظم و قفل ستارگان ثابته، فصل اندر معرفت دلیل نیک و بد مولودها از ستارگان ثابته. این فصول را نباید در اصل کتاب پشت سر هم دانست، زیرا از وسط نسخه برگهای زیادی افتاده است »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر 1370
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
جدولها ی نجومی شنگرف، صفحات جابهجا قرار گرفتهاند؛ اهدایی حسینعلی محفوظ در
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 2 • صفحه 256 • ردیف 49
متن فنخا:
49. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 10641
آغاز: جنوب باشد دیگر باره راجع گردد و بعد از آفتاب بر آید پس مادام چون به درج آفتاب؛ انجام: چون این ستارگان را در درج طالع مولود یا در درج خانه دهم طالع بیاید بدان که خداوند طالع.
صفحات پراکندهای از کتابی است در احکام نجوم که برای آموزش مبتدیان نوشته شده و چندین بار به این مطلب اشاره شده است، یک بار مطلبی را از حکمای هند نقل میکند و بعد از آن مینویسد: «اندرین اقوال اعتقاد یقینی نیست جز در راه شریعت و آن چه در قرآن و اخبار رسول است اما مقصود از یاد کردن این آن بود که تا کتاب از اقوال ایشان خالی نبود» (24پ). این عناوین در نسخه مانده است: فصل اندر صاعد و هابط ستارگان، فصل اندر دانستن عرض ستارگان، فصل اندر شناختن طول رباط ستارگان، فصل اندر معرفت احوال تقویم ستارگان، اندر دانستن فسد و صلاح ستارگان، فصل اندر دوستی و دشمنی ستارگان، فصل اندر حالات ستارگان، فصل اندر پیدا کردن عدد قبول، فصل اندر دانستن خداوند ساعتهای روز و شب، اندر احوال ستارگان و دلیلهای ایشان و او سی فصل است، فصل اول اندر صفات ستارگان، فصل اندر طبایع ستارگان، فصل اندر سعد و نحس ستارگان، فصل اندر نری و مادگی ستارگان، فصل اندر الوان ستارگان، فصل م د: اندر احوال نیک و بد ستارگان، فصل مر: اندر قوت ستارگان، اندر شناختن علامتهای مردم از ستارگان، فصل اندر استیلاء ستارگان بر مردمها، فصل عح: اندر نظر کردن در احوال دلیلهای طالع، فصل اندر معرفت شرقی و غربی ستارگان، فصل اندر روشنی و تاریکی نمودن ستارگان، فصل مح: اندر ضعف ستارگان، فصل مط: اندر سوختن ستارگان و دلیلهای ایشان، فصل در رجوع ستارگان، فصل اندر ضرر ستارگان، فصل اندر قران ستارگان و دلیلهای ایشان، اندر قران جمله ستارگان، فصل اندر دانستن استخراج، فصل 6. اندر هیات فلکها، فصل 7. اندر هیات فلکهای ستارگان متحیره، فصل 8 اندر استخراج جمع مشکلات تمامی علوم هیات فلکها و غیرش، فصل 6. اندر دانستن ستارگان ثابته، فصل اندر دانستن ستارگان ثابته که از خط استوار زایلاند و معرفت مزاجشان، فصل کو: در دانستن طالع شهرها، باب 4. چهارده فصل است در احوال بروج و ستارگان و دلیلهای ایشان، فصل اندر خانههای ستارگان، فصل اندر معرفت ستارگان ثابته که دیدنشان نور چشم را زیان دارد، فصل اندر دانستن موضع و مزاج و عظم و قفل ستارگان ثابته، فصل اندر معرفت دلیل نیک و بد مولودها از ستارگان ثابته. این فصول را نباید در اصل کتاب پشت سر هم دانست، زیرا از وسط نسخه برگهای زیادی افتاده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز، میانه، انجام؛ جدولها ی نجومی شنگرف، صفحات جابهجا قرار گرفتهاند؛ اهدایی حسینعلی محفوظ در مهر 1370؛ جلد: مقوا عطف پارچهای، 39گ، 16 سطر (8×16)، اندازه: 12×21سم [ف: 20 - 117]