شرح فصوص الحکم

2. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 3350 آغاز: بسمله. الحمد الله رب العالمين و الصلوة على خير خلقه محمد و آله اجمعين فص حكمة فاتحية في كلمة صالحية و فتوحيه نيز آمده است چون فتوح عبارت است از حاصل گشتن چیزی از آن چیز که توقع حاصل شدن این ازان چیز نبوده باشد؛ انجام: فهذا حكمة قوله ففررت منكم ... یعنی چون حکمت در آنکه چون از موسی پرسیدند که ... باین عبارت گفت (فص حكمة احسانية في كل موسوية) در این شرح بندی از فصوص پس از عنوان «قوله» آمده و سپس شرح آن به فارسی و در آن یاد شده از شرح موید الدین جندی و شیخ کمال الدین عبدالرزاق کاشی شیخ او و پاسخ به نامه او و تاویلات او و شرح قیصری استاد شارح و حاشیه عفیف الدین تلمسانی بر فصوص، شعر فارسی در آن فراوان آمده و از عقیده علمای علم حروف و نوابغ الکلم زمخشری و خلع النعلين ابوالقاسم قشیری و قوت القلوب ابو طالب مکی و کشف الاسرار روزبهان بقلی و انشاء الدوائر شیخ یاد گشته است. شارح به دست نیامده که کیست همین اندازه می‌دانیم که او این شرح را 774 سال پس از تولد پیامبر (721ق) ساخته (ص 71 نسخه ما) و او شاگرد عبدالرزاق کاشی و داود قیصری بوده است. گویا چون در این شرح از پاره‌ای از آراء محی الدین عربی خرده گیری شده است در صفحه عنوان نسخه ما آمده است که شارح علاء الدوله سمنانی (659-736) است ولی در سرگذشت او از شرح فصوص یاد نکرده‌اند و باید به شعرهای فارسی این شرح نگریست و دید که در دیوان سمنانی هست یا نه. به هرحال شرحی است بسیار سودمند و شیوا و نسخه هم گرانبها است. چنین است فهرست فصوص و مطلب‌های آن: 1. فص حكمة فاتحية في كلمة صالحية، 2. فص حكمة قلبية في كلمة شعيبية، 3. فيه ما قال روزبهان فی التجلی، 4. فيه اشارة الى ان الصوفية لايكفرون احدا من العالمين، 5. فيه تاويل من عرف نفسه بمذاقهم، 6. فص حكمة ملكية في كلمة لوطية، 7. فيه ان اضداد الانبياء كانوا في حال عدمهم اضدادا، 8. فص حكمة قدوسية في كلمة عزيزية، 9. فص حكمة نبوية في كلمة عيسوية، 10. فيه ادعاوه احياء الاموات للبسطامي، 11. من فسر القرآن برايه فقد كفر، 12. فص حكمة رحمانية في كلمة سليمانية، 13. فيه ما قال المصنف الزنديق انه تعالى هو الراحم و هو المرحوم؟، 14. فيه انه قال بالحديث الموضوع الذي قالوا به النواصب، 15. فص حكمة وجودية في كلمة داودية، 16. فيه انه مات رسول الله و ما نص بخلافة عنه على احد و لا عينه، 17. فيه ان المصنف و الشارح كلاهما قالا بالجبر، 18. فيه ما يحتاج اليه، 19. فص حكمة نفسية في كلمة يونسية، 20. فيه ان الله تعالى خلق آدم على صورته، 21. فيلزم على قول المصنف ان داود في سفك الدماء عامل بالامرين: امر بالواسطة، و الامر التكويني، فما تقصيره فی ذلك، 22. فيه و جزاء سيئة سيئة مثلها، 23. فيه ان النار بعد انتهاء مدة العقاب يكون بردا و سلاما على من فيها، 24. فيه فقرة صريحة على ما يقول المتصوفه، 25. فص حكمة جلالية في كلمة يحيوية، 26. فيه اشارة الى ان المصنف وصف ابا القاسم القشيرى في كتابه الفتوحات، 27. فيه ان المصنف قال بالتناسخ، 28. فيه كفر عظيم، 29. فص حكمة احسانية في كلمة سليمانية، 30. حكمة مسكوت عنها، 31. قال المصنف بوحدة الوجود فقوله و قول الاشاعرة مختلف في العبارة و متفق في المقصود كما صرح به، 32. فص حكمة امامية في كلمة هارونية، 33. فيه كفر صريح و بهتان عظيم، 34. فيه ان المصنف قال بحقيقة عبدة الاصنام باعتبار و ببطلانهم باعتبار آخر، 35. فص حكمة احسانيه علوية في كلمة موسوية، 36. فيه ان المصنف قال بالتناسخ، 37. في خبر «من عرف نفسه عرف ربه» و العجز عن الوصول فانه سائغ فيه و ان شئت قلت بثبوت المعرفة؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 8 و 9؛ افتادگی: انجام؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سبز، 136گ، 29 سطر (12×19/5)، اندازه: 18×25/5سم [ف: 11 - 2350]