شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
شرح خطبة البيان
پیوند کوتاه:
/m/183532
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 12
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 8 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (خوش)
- تعداد برگ و سطر:
- 48 برگ • 10 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 9×15/8سم
- کاغذ و جلد:
- نخودی • جلد نامشخص
آغاز نسخه
« بسمله، الحمدلله رب العالمین ... اما بعد این ذکریست در شرح خطبةالبيان ... انا الذى عند مفاتيح الغيب »
انجام نسخه
« اما از برای عزت و ادب حضرت خدای خویش جل جلاله و عم نواله در آخر خطبة.
مشتمل است بر منتخبی از خطبه مفصل و منسوب به حضرت امام علی (ع) که آن را در کوفه، یا بصره در اوصاف و فضایل و علوم و معجزات خود و همچنین برخی از علایم آخرالزمان ایراد فرموده اند. مترجم پس از آوردن هر فقره از خطبه به ترجمه و توضیح و بیان آن پرداخته و با آوردن دلایل قرآنی و روایی و اقوال علما به تأویل و توجیه و اثبات گفتار آن حضرت می پردازد. مترجم شناخته نشد لکن کلماتی چون امیرالمؤمنین عثمان و مصطفی صلی الله علیه و سلم به ظاهر چنین می نماید که وی اهل سنت باشد. ولی مطالب او و تجزیه و تحلیل هایش حکایت از تشیع او دارد. اینک توجه شما را به برخی از بیانات و تفسیرات او جلب می کنیم «علی علیه السلام فرموده انا اعلم بتأویل القرآن و الكتب السالفة ... دلیل بر صحت قول وی آنست که خدای تعالی فرموده است لايعلم الا الله والراسخون فی العلم ... و اجماع علماء <!-- page: 576 --> اهل البيت آن است که راسخون علم بعد از پیغمبر صلی الله علیه و سلم ائمه معصومین اند سؤال اگر گویند بغیر از ایشان نیز راسخ علم بوده اند چگونه تو استثنا بائمه صادقین علیهم السلام کردی جواب از بهرانک ایشان اهل بیت رسولند و ایزد تعالی علم بخاندان رسول فرستاد و غیر ایشان راسخان مجازی باشند ... انا متكلم بكل لغة في الدنيا دلیل برصحت این قول آنست که اجماع امتست که امیرالمؤمنین علی علیه السلام بهفتاد و دو زبان که در عالم مشهور ست با همه زبان ایشان سخن گفته است و این یک علامت بود از علامت امامت ... انا معصوم من عندالله ... دلیل بر صحت این قول آنست که اگر امیرالمؤمنین علی علیه السلام بنور امامت معصوم نبودی ایزد تعالی روز غدیر خم بحکم آیة یا ایها الرسول بلغ ما انزل اليك او را وصی محمد نکردی زیرا وصی محمد بحق کسی باشد که همچون پیغمبر علیه الصلوة و السلم معصوم بود و از واجب العصمة على عليه السلم در یازده فرزندان عليهم السلم عصمت اثر کرده زیرا که عصمت در امام شرطست ...»، این گفتارها و دیگر بیانات او نشانه تشیع اوست. نسخه ذیلاً ناقص و موجودی تا انا موصوف بتسعمائة و تسع و تسعون صفات ... می باشد »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 19 • صفحه 575 • ردیف 8
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
8. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: 13572
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین ... اما بعد این ذکریست در شرح خطبةالبيان ... انا الذى عند مفاتيح الغيب؛ انجام: اما از برای عزت و ادب حضرت خدای خویش جل جلاله و عم نواله در آخر خطبة.
مشتمل است بر منتخبی از خطبه مفصل و منسوب به حضرت امام علی (ع) که آن را در کوفه، یا بصره در اوصاف و فضایل و علوم و معجزات خود و همچنین برخی از علایم آخرالزمان ایراد فرموده اند. مترجم پس از آوردن هر فقره از خطبه به ترجمه و توضیح و بیان آن پرداخته و با آوردن دلایل قرآنی و روایی و اقوال علما به تأویل و توجیه و اثبات گفتار آن حضرت می پردازد. مترجم شناخته نشد لکن کلماتی چون امیرالمؤمنین عثمان و مصطفی صلی الله علیه و سلم به ظاهر چنین می نماید که وی اهل سنت باشد. ولی مطالب او و تجزیه و تحلیل هایش حکایت از تشیع او دارد. اینک توجه شما را به برخی از بیانات و تفسیرات او جلب می کنیم «علی علیه السلام فرموده انا اعلم بتأویل القرآن و الكتب السالفة ... دلیل بر صحت قول وی آنست که خدای تعالی فرموده است لايعلم الا الله والراسخون فی العلم ... و اجماع علماء اهل البيت آن است که راسخون علم بعد از پیغمبر صلی الله علیه و سلم ائمه معصومین اند سؤال اگر گویند بغیر از ایشان نیز راسخ علم بوده اند چگونه تو استثنا بائمه صادقین علیهم السلام کردی جواب از بهرانک ایشان اهل بیت رسولند و ایزد تعالی علم بخاندان رسول فرستاد و غیر ایشان راسخان مجازی باشند ... انا متكلم بكل لغة في الدنيا دلیل برصحت این قول آنست که اجماع امتست که امیرالمؤمنین علی علیه السلام بهفتاد و دو زبان که در عالم مشهور ست با همه زبان ایشان سخن گفته است و این یک علامت بود از علامت امامت ... انا معصوم من عندالله ... دلیل بر صحت این قول آنست که اگر امیرالمؤمنین علی علیه السلام بنور امامت معصوم نبودی ایزد تعالی روز غدیر خم بحکم آیة یا ایها الرسول بلغ ما انزل اليك او را وصی محمد نکردی زیرا وصی محمد بحق کسی باشد که همچون پیغمبر علیه الصلوة و السلم معصوم بود و از واجب العصمة على عليه السلم در یازده فرزندان عليهم السلم عصمت اثر کرده زیرا که عصمت در امام شرطست ...»، این گفتارها و دیگر بیانات او نشانه تشیع اوست. نسخه ذیلاً ناقص و موجودی تا انا موصوف بتسعمائة و تسع و تسعون صفات ... می باشد؛ خط: نسخ خوش، بیکا، تا: قرن 12؛ دارای سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: نخودی، 48گ، 10 سطر (11/1×3/5)، اندازه: 9×15/8سم [ف: 14 - 136]