نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:

شرح حال خطاطان

/m/181913
کتابخانه و مخزن نگهداری: سلطنتی
شهر و کشور: تهران
شماره نسخه: 2276

نشان‌های نسخه‌شناسی و کالبدشناسی

اصل نسخه (دستخط مؤلف) —
حواشی به خط مؤلف —
تذهیب و سرلوح —
نگاره و نقاشی —
تصحیح‌شده (مصحح) —
دارای حواشی (محشی) —
سطور مجدول (جدول‌بندی) —
دارای رکابه (پای‌صفحه) —
مقابله و بلاغ —
چاپ عکسی / فاکسیمیله —

مشخصات کاتب و تاریخ کتابت

نام کاتب:
بی‌کاتب
تاریخ کتابت:
بی‌تاریخ
محل کتابت:
نامشخص
ردیف ثبت در مأخذ:
ردیف 1 (در فنخا)

ویژگی‌های مادی و ظاهری نسخه

نوع و اقلام خط:
نستعلیق (عالی)
تعداد برگ و سطر:
159 برگ • 7 سطر
ابعاد و اندازه (سانتی‌متر):
14/8×21سم
کاغذ و جلد:
خطائی نخودی • مقوای روکش کاغذ کبود

آغاز نسخه

« ... به بخارا فرستاد چون مولانا میر علی همراه بود خواجه محمود را بمناسبت همشهری بودن بشاگردی برداشت و در مقام تربیت او شد خواجه در خدمت میر خط را بجائی رسانید که بعضی خط او را بخط میر ترجیح می‌دادند و میر میگفته شاگردی پیدا کرده ام که بهتر از من می‌نویسد و این قطعه را مولانا میر علی جهت خواجه گفته قطعه خواجه محمود آنکه یک چندی بود <!-- page: 397 --> شاگرد این فقیر حقیر: یاد دارم باور قلت عقل ×× آنچه دانستم از قلیل و کثیر / بهر تعلیم او دلم خون شد ×× تا خطش یافت صورت تحریر / در حق او نرفت تقصیری ×× لیک او هم نمی‌کند تقصیر / هر چه او می‌نویسد از بدو نیک ×× جمله را می‌کند بنام حقیر / خواجه بعد از چند مدت که در آنجا بسر برد دلگیر شده بام البلاد بلخ آمد و در آنجا ساکن شده جمعیت بسیار بهم رسانید احتیاج بکتابت و قطعه نویسی نداشت از این سبب خط وی کمیاب است لیکن مصاحب سلاطین بود و ساز ارغنون را نیکو می‌نواخت و بیشت از لهو و لعب می‌لافید هر کس بدیدن او می‌رفت قطعه از خط بدو تکلف می‌کرد این بیت ازوست که در آخر قطعها بسیار نوشته بیت: بود این مشق محمود شهابی ×× که مثلش در جهان هرگز نیابی »

انجام نسخه

« قبله الکتاب مولانا سلطان علی المشهدی سرآمد کتاب روزگار است در زمان سلطان حسین میرزای بایقرا در کتابخانه خاصه بکتابت اشتغال داشت و در نسخها اسم خود را کاتب السلطانی قید می‌کرد و کتابهای عمارت و منازل باغ جهان آرا مشهور بباغ مراد تمامی بخط ایشان است و اوراق مجالس النفایس که از تألیفات ترکی امیر کبیر میر علی شیر است و در خانه امیر بسنگ مرمر نوشته خط آنجناب است مشهور است هنگامیکه شاهی بیک خان اوزبک هرات را بگرفت مولانا قطعه نوشته بدیدن او رفت آن ترک جاهل قلم بدست گرفته ملانا را پیش .. »
فنخا مشخصات مأخذ و استناد فهرست‌نگاری:

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

جلد 19 • صفحه 396 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: 2276 آغاز: ... به بخارا فرستاد چون مولانا میر علی همراه بود خواجه محمود را بمناسبت همشهری بودن بشاگردی برداشت و در مقام تربیت او شد خواجه در خدمت میر خط را بجائی رسانید که بعضی خط او را بخط میر ترجیح می‌دادند و میر میگفته شاگردی پیدا کرده ام که بهتر از من می‌نویسد و این قطعه را مولانا میر علی جهت خواجه گفته قطعه خواجه محمود آنکه یک چندی بود شاگرد این فقیر حقیر: یاد دارم باور قلت عقل ×× آنچه دانستم از قلیل و کثیر / بهر تعلیم او دلم خون شد ×× تا خطش یافت صورت تحریر / در حق او نرفت تقصیری ×× لیک او هم نمی‌کند تقصیر / هر چه او می‌نویسد از بدو نیک ×× جمله را می‌کند بنام حقیر / خواجه بعد از چند مدت که در آنجا بسر برد دلگیر شده بام البلاد بلخ آمد و در آنجا ساکن شده جمعیت بسیار بهم رسانید احتیاج بکتابت و قطعه نویسی نداشت از این سبب خط وی کمیاب است لیکن مصاحب سلاطین بود و ساز ارغنون را نیکو می‌نواخت و بیشت از لهو و لعب می‌لافید هر کس بدیدن او می‌رفت قطعه از خط بدو تکلف می‌کرد این بیت ازوست که در آخر قطعها بسیار نوشته بیت: بود این مشق محمود شهابی ×× که مثلش در جهان هرگز نیابی؛ انجام: قبله الکتاب مولانا سلطان علی المشهدی سرآمد کتاب روزگار است در زمان سلطان حسین میرزای بایقرا در کتابخانه خاصه بکتابت اشتغال داشت و در نسخها اسم خود را کاتب السلطانی قید می‌کرد و کتابهای عمارت و منازل باغ جهان آرا مشهور بباغ مراد تمامی بخط ایشان است و اوراق مجالس النفایس که از تألیفات ترکی امیر کبیر میر علی شیر است و در خانه امیر بسنگ مرمر نوشته خط آنجناب است مشهور است هنگامیکه شاهی بیک خان اوزبک هرات را بگرفت مولانا قطعه نوشته بدیدن او رفت آن ترک جاهل قلم بدست گرفته ملانا را پیش ... خط: نستعلیق عالی، بی‌کا، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: خطائی نخودی، جلد: مقوای روکش کاغذ کبود، 159ص، 7 سطر، اندازه: 14/8×21سم [ف: 7 - 483]