السيرة النبوية

تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 2013 نسخه سیره جای گفتگو: نسخه ما از روی نسخه ای نوشته شده است که بنا بر تقسیم وزیر مغربی حسین بن علی (370-418)به سی بخش تقسیم شده بود. نویسنده نسخه ما در پایان نخستین بخشی که در میان داستان «اصحاب فیل» است چنین می‌نویسد: «عن عائشه، قالت: لقد رایت قائد الفیل و سائسه بمکة اعمیین مقعدین یستطعمان الناس [تم الجزء الاول من سیرة رسول الله (ص) من قسمة ثلاثین جزء و هی قسمة الوزیر المغربی ابی القاسم ابن المغربی ادام الله تأییده. و یتلوه انشاء الله فی الذی بعده ... فی صفة الفیل فی الشعر]» پس از این به صفحه پایان می‌دهد و در آغاز صفحه بعد چنین می‌نویسد: «بسمله، ما قیل فی صفة الفیل من الشعر؛ قال ابن اسحاق: فلما رد الله الحبشة من مكة ...»، عبارت میان [دو کروشه] که نشان‌دهنده بخش‌بندی سیره ابن هشام به دست وزیر مغربی است، از چاپ مصر تحقیق سه استاد: سقا، ابیاری و شلبی ج1ص59، سطر دوم حذف شده است و عبارت ادام الله تاییده نشان می‌دهد که این قسمت نسخه در حال حیات وزیر مغربی و پیش از مرگ او سال 418 نوشته شده است، نویسنده این نسخه، در برگ 73پ پس از چند سطر زیر عنوان «استبداد قوم من خزاعه بولایة البیت» چنین می‌نویسد: «تم الجزء الثانی من سیرة رسول الله (ص) من اجزاء الوزیر ابی القاسم ابن المغربی من قسمة ثلاثین جزءً بعون ... و تلوه فی الثالث منها تزویج قصی ابن کلاب بحبی بنت خلیل» و این عبارت در چاپ یاد شده مصر (ج1ص123) حذف شده است. گویا نویسنده نسخه ما، این عبارت را در پایان هر یک از بابهای سی‌گانه یاد کرده باشد، که اکنون در نسخه ما در برگ‌های زیرین دیده می‌شود: برگ 76ر پایان جزء سوم از سی جزء برابر ج1ص178 چاپ مصر، برگ 92ر پایان جزء چهارم از سی جزء برابر ج1ص228 چاپ مصر، برگ 112ر پایان جزء پنجم از سی جزء. در نسخه ما پایان نامه پنج جزء از سی جزء بخش‌بندی وزیر مغربی در بخش‌های کهن این نسخه باقی مانده است و در بخش‌های نونویس آن حذف شده است. بخش‌هایی که بخشبندی وزیر مغربی را معین کرده است بی تاریخ است لیکن عبارت «ادام الله تأییده» که پس از نام وزیر مغربی آمده نشان می‌دهد که بخش کهن نویس در زمان حیات وزیر و پیش از مرگ وی نوشته شده است. خط بخشهای نونویس گوناگون است و در برگ 272ر تاریخ وقت العصر یوم الخميس 28 صفر 1078 ثمان و سبعین و الف دارد. در برگ 272ر عبارت زیرین دیده می‌شود: «لرسم الشيخ المقام جمال الدين على بن صلاح الرصاص عامله الله بألطافه الخفية و وفقنا و اياه لصالح الاعمال و حرس من جميع الاهوال مهجته بحق محمد و آله و لاحول و لاقوة الا بالله العلى العظيم. كتبه الفقير الى رحمته و عفوه السائل من ربه المغفرة و الرضوان على بن محمد المرتضى وفقه الله تعالى»، پنج جزء از سی جزء بخش‌بندی وزیر مغربی در نسخه ما چنین دیده می‌شود: جزء یکم: که در نسخه ما برگ‌های 10 تا 51ر را دربر دارد. در نسخه چاپ مصر تصحیح سه استاد؛ در ج 1ص1تا 59 سطر 2 دیده می‌شود، که در داستان اصحاب فیل پایان می‌یابد. جزء دوم: که در نسخه ما از بقیه داستان اصحاب فیل در برگ 51 تا عنوان «استبداد قوم من خزاعة بولاية البيت» در برگ 73ب را در بر دارد در نسخه چاپی یاد شده بالا در ج1ص59 تا 123 دیده می‌شود. جزء سوم: که از عنوان تزویج قصی بن کلاب حبی بنت خلیل تا عنوان «وفاة عبدالمطلب و مارثی به من الشعر» در چاپ یاد شده ج1ص23 تا 178 است، در نسخه ما که افتادگی دارد، تنها در برگ‌های 74 و 75 و 76ر دیده می‌شود، پایان دارد، لیکن آغازش افتاده است. جزء چهارم: که از عنوان وفات عبدالمطلب آغاز می‌شود و به پایان عنوان اخبار اليهود انجام می‌گیرد، در نسخه ما، در برگ‌های 76پ تا 92ر است و در نسخه چاپی یاد شده بالا در ج 1ص178 تا س 7ص 228 ج 1 دیده می‌شود. جزء پنجم: که از عنوان حدیث اسلام سلمان الفارسی آغاز شده است در نسخه ما از برگ 92پ آغاز شده و پایانش افتاده است؛ کا: علی بن محمد المرتضی، تا: قرن 4 و 5، این نسخه بی تاریخ است، لیکن در سده‌های چهارم و پنجم از آغاز نسخه تا برگ 119 نوشته شده است، باقی نسخه گوناگون و در برگ 272 تاریخ تحریر 28 صفر 1078 آمده است، و در همین جا نام کاتب علی بن محمد المرتضی دیده می‌شود؛ دو مهر بیضی متمایل به دایره کلمات الله، المهدی دیده می‌شود؛ جلد: مقوایی، 279گ، 18 و 20 سطر (13×21)، اندازه: 21×30/5سم [ف: 11 - 80]