سؤال و جواب

72. قم؛ معصومیه؛ شماره نسخه: 553/9 آغاز: سؤال: حقیر کنیز آزادی را به جهت ضروریات گزارشات خانه جهت بنده صغیر غیر بالغ، نود ساله صیغه خواندم و حال مدتیست بنا را به ناسازگاری گذاشته جای به جای میرود و ما متوجه او می‌باشیم و صرفه هم بجهت ما ندارد و دلش می‌خواهد که مدتش بخشیده شود بلکه شوهر رود. فی الجمله مشتری پسند هم هست، آیا حقیر که ولی صغیر هستم می‌توانم مدتش را ببخشم، یا راه صرفه جهت صغیر ملاحظه نموده باشم مثل مصالحه بمالی، یا نمی‌توانم؟ علامة العلماء مجتهد الزمانی حاجی آقا شیخ جعفر در حضور حقیر برای من فرمودند که تو می‌توانی مدتش را ببخشی و ضرری ندارد و این معنی را قیاس بطلاق نمودن چنانکه جمهور فقهای ما رضوان الله علیهم کرده اند صورت ندارد چون نقل فروج است احتیاط باید کرد، و با عالیجناب علامی فهامی مطاعی میرزا محمد مهدی مشهدی سلمه الله تعالی در این مسئله گفتگو کردم ایشان هم فرمودند این معنی ربط به طلاق ندارد ... و عالیجناب ... حاجی محمد ابراهیم کلباسی می‌فرماید که می‌تواند شد. و هر که فقیه است مظنه هست که غیر این نگوید. چون واجب بود مراتب را بعرض رسانیدم. همه گوشیم تا چه فرمانی ؟ جواب: آنچه از ادله شرعیه و قواعد فقهاء امامیه بر می‌آید این است که چون صغیر ناقص العقل و قاصر التدبیر است؛ انجام: چنانکه در کتب اصولیه بیان کرده ایم و بر فرض ضرر رسانیدن در صورتی که منجر بشهرت محققه یا محکیه نباشد و در ما نحن فیه منجر بشهرتین است. سؤالی است که مرحوم ملا علی نوری (1246) از میرزا ابوالقاسم قمی (1231) نموده و او هم به آن پاسخ داده است. بعد ملا احمد بن مهدی نراقی (1245) جواب میرزای قمی را نقد کرده و مفصلاً استدلال نموده است که در نهایت این سؤال و جواب به صورت رساله فقهی مهمی در آمده است. موضوع سؤال آن است که مرحوم نوری کنیزی را جهت پسر نابالغ خود به مدت نود سال صیغه می‌کند و بعداً کنیز بنای ناسازگاری می‌گذارد، مرحوم نوری از میرزای قمی سؤال می‌کند که آیا می‌تواند از طرف پسر خود که صغیر است مدت را بخشیده و زن را آزاد کند یا نه و در اثنای سؤال، جواب شیخ جعفر کاشف الغطاء (1227) و میرزا محمد مهدی مشهدی و محمد ابراهیم کلباسی (1262) را که به مسئله فوق پاسخ داده اند می‌آورد؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ جلد: تیماج سرخ، 10گ (96پ-105ر)، 22 سطر (17×9)، اندازه: 13×21سم [ف: 2 - 181]