نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
✓
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
✓
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- بیکاتب
- تاریخ کتابت:
- قرن 12
- محل کتابت:
- نامشخص
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نستعلیق
- تعداد برگ و سطر:
- 240 برگ • 21 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 14×24سم
- کاغذ و جلد:
- سفید • تیماج آلبالویی
آغاز نسخه
« ... بسم الله الرحمن الرحیم حمد موفور و شکرنا محصور پادشاهی را که وجود خلایق نتیجه فیض جود اوست وجود او خلایق را مقدمه معرفت وجود او و درود وافر و تحیات متواتر بر روان خواجه ای که سبب نجات اهل عالمست و مشایعت او موجب رفع درجات بنی آدم و با اصحاب و اشیاع و احباب و اتباع اوخیار ملت و کبار ملت. اما بعد چون آدمی درین ذات مستعار و عمر ناپایدار در کشاکش نزاع نفسانی و منازع دعاوی حیوانی بماندست و هر یک ازین قوتهای متضاد و حوادث مخالف او را به غایت مطلوب و نهایت مرغوب خویش است میکند و تراکم حوادث فلک و تصادم وقایع روزگار در انجاز مقاصدش مانع میآیند و در انزاع و عزائم دافع میشود خاتمت جد و جهد ان به کلالی ادا کند و عاقبت تدبر و تفکر به ملالی انجامد و ازالت ان فترت و ازاحت ان ضجرت جز بسخنی دل آویز و نکته لطف آمیز که از خاطر فضلا ... و از ضمیر ظرفا گشاده دست ندهد بیت: سخن نزد سخن دان سلاله ... حدیث چون گل عقلست و لاله جانست. به حکم این فصل و بنابراین اصل از ... خرده اصحاب فطنت برای تنقیح قرایح و تفریح جوارح و دفع بلیت و جمع جمعیت »
انجام نسخه
« رضی الدین نیشابوری: گر در عمری شبی بما پیوندد ×× ننشسته هنوز رخت بر میبندد / برخیزم و در فراق او میگریم ×× بنشیند و بر گریه من میخندد - وله: مه پیش گرفته کین رخ فرخ ماست ×× بر لب شکر آمیخته کین پاسخ ماست / خون دل عاشقان به انگشت حیل ×× بر چهره پراکنده که رنگ رخ ماست - وله: عمریست که در زمانه گشتم به هوس ×× تا هم نفسی به دستم آید دو نفس / نامد به کف و کوشش من سود نداشت ×× خواهم نفس خودم درین عالم و بس - قطعه: بماند سالها این نظم و ترتیب ×× ز ما هر ذره خاک افتاده جایی / غرض نقشیست کز ما باز ماند ×× که دنیا را نمی بینم بقایی / مگر صاحب دلی روزی به رحمت ×× کند در کار این مسکین دعایی. تمام شد به فرخی و پیروزی کتابت این سفینه که به حقیقت دریای حکمت و کان بلاغت و دستور فصاحت و مونس شبهای فراق و تعویذ بازوی جان عشاق و مطلوب ارباب الباب و مقصود اصحاب اساست در دهم شهر رجب المرجب سنه »
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 18 • صفحه 239 • ردیف 1
متن فنخا:
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 651
آغاز: ... بسم الله الرحمن الرحیم حمد موفور و شکرنا محصور پادشاهی را که وجود خلایق نتیجه فیض جود اوست وجود او خلایق را مقدمه معرفت وجود او و درود وافر و تحیات متواتر بر روان خواجه ای که سبب نجات اهل عالمست و مشایعت او موجب رفع درجات بنی آدم و با اصحاب و اشیاع و احباب و اتباع اوخیار ملت و کبار ملت. اما بعد چون آدمی درین ذات مستعار و عمر ناپایدار در کشاکش نزاع نفسانی و منازع دعاوی حیوانی بماندست و هر یک ازین قوتهای متضاد و حوادث مخالف او را به غایت مطلوب و نهایت مرغوب خویش است میکند و تراکم حوادث فلک و تصادم وقایع روزگار در انجاز مقاصدش مانع میآیند و در انزاع و عزائم دافع میشود خاتمت جد و جهد ان به کلالی ادا کند و عاقبت تدبر و تفکر به ملالی انجامد و ازالت ان فترت و ازاحت ان ضجرت جز بسخنی دل آویز و نکته لطف آمیز که از خاطر فضلا ... و از ضمیر ظرفا گشاده دست ندهد بیت: سخن نزد سخن دان سلاله ... حدیث چون گل عقلست و لاله جانست. به حکم این فصل و بنابراین اصل از ... خرده اصحاب فطنت برای تنقیح قرایح و تفریح جوارح و دفع بلیت و جمع جمعیت؛ انجام: رضی الدین نیشابوری: گر در عمری شبی بما پیوندد ×× ننشسته هنوز رخت بر میبندد / برخیزم و در فراق او میگریم ×× بنشیند و بر گریه من میخندد - وله: مه پیش گرفته کین رخ فرخ ماست ×× بر لب شکر آمیخته کین پاسخ ماست / خون دل عاشقان به انگشت حیل ×× بر چهره پراکنده که رنگ رخ ماست - وله: عمریست که در زمانه گشتم به هوس ×× تا هم نفسی به دستم آید دو نفس / نامد به کف و کوشش من سود نداشت ×× خواهم نفس خودم درین عالم و بس - قطعه: بماند سالها این نظم و ترتیب ×× ز ما هر ذره خاک افتاده جایی / غرض نقشیست کز ما باز ماند ×× که دنیا را نمی بینم بقایی / مگر صاحب دلی روزی به رحمت ×× کند در کار این مسکین دعایی. تمام شد به فرخی و پیروزی کتابت این سفینه که به حقیقت دریای حکمت و کان بلاغت و دستور فصاحت و مونس شبهای فراق و تعویذ بازوی جان عشاق و مطلوب ارباب الباب و مقصود اصحاب اساست در دهم شهر رجب المرجب سنه.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن 12؛ مجدول، با سرلوح مذهب؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج آلبالویی، 240گ، 21 سطر (7×16)، اندازه: 14×24سم [سنا: ف: 2 - 2]