زينة التواريخ

24. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8139 آغاز: بیان احوال شاه اسمعیل بن سلطان حیدر صفوی. عندلیب خامه در بیان این داستان بدینگونه طرانه سنج [کذا] و نغمه سرا می‌گردد که شاه اسمعیل بعد از واقعه برادر والانژاد با صوفیان صافی اعتقاد بطریق اختفاء وارد دار الارشاد اردبیل و چندی در آن ولایه روزی بشب و شبی بسحر میرساند؛ انجام: چون تسخیر چنان قلعه نعلیه از قوة بشر دور و یورش بجانب چنین حصاری استوار از رویه سپهداری مهجور بود، آن حضرت مصلحت در مقاعدت دیده، اشهب گردون [کذا؟]. [رقم:] بر حسب فرمایش مهر آرایش، نسخه تاریخ ابهت و جلال و ناسخ التواریخ عظمت و اجلال فهرست فرسنگ عزت و بختیاری و شیرازه برهان شوکت و کامکاری سر فرد دفتر فتوت و فرزانگی و سرلوح صحیفه مروت و مردانگی، ترتیب دیوان عدالت پروری و معنی قانون سخاگستری، مخزن الاسرار گوهر بزرگی و حسب، تاج المآثر [کذا] تارک سترگی و نسب و صاف کنوز حقایق و کشاف رموز دقایق، میزان عدل و داد، معیار دانش و ارشاد، کنز وفا، گنجینه سخا، قاموس هنر، قبضه شمشیر شهادت و دلیری، و شیر بیشه شجاعت و امیری، امیرزاده اکرم افخم اعظم خدایگان معظم مفخم، شرف خاندان خانی و سلیل [کذا] دودمان سلطانی، افتخار الدولة العلية العالیة، مقرب آنحضرت الخاقان، مؤتمن السلطان علاء الملک ابدالله دولته و شوکته. بخش تاریخ صفویان (از شاه اسماعیل به بعد) کتاب زینة التواریخ است که اصل آن در تاریخ ایران باستان تا عصر فتحعلی شاه و به نام همان شاه تألیف شده است. نسخه حاضر را با نسخه 258 مجلس که شامل جلد (پیرایه) دوم کتاب است، مقایسه کردم که مشخص شد آغاز نسخه ما مطابق است با ص 769 نسخه مزبور. مطالب این نسخه ناقص – که افتادگی ندارد ولی تنها قسمتی از کتاب را شامل است – به وقایع عصر محمد شاه قاجار خاتمه می‌یابد؛ خط: شکسته نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: 1284ق، برای علاء الملک عبدالله ابن محمد نبی قزوینی؛ کتابت شده با مسطری هامش دار که خطوط آن نیز با زعفران ترسیم شده ولی جدول‌کشی‌ها تکمیل نشده، دارای رکابه، با یادداشتی که نشانگر تعلق نسخه به کتابخانه سردار معظم خراسانی بوده؛ جلد: مقوایی با روکش تیماج سرخ مذهب، 198گ، 13 سطر، اندازه: 14/1×21/6سم [ف: 27/1 - 261]