زبدة الآثار

3. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 8171 آغاز: برابر؛ انجام: و جامه ای که ملاصق روح و تارو پود آن از تسلیم و رضاست طراز و نگار آن دوستی و تولای بخاندان رسالت و دودمان پاک ولایت باد. آمین یا رب العالمین. فرغنی من النظم و التألیف [كذا] هذا الكتاب في شهر ذیحجة الحرام من سنه احدى و ثلث مائة بعد الف 1301 و در همین تاریخ بحکم مطاع اعلیحضرت خسرو صاحبقران ملک الملوک ایران خلدالله ملکه، بدست کفایت و اهتمام خواجه فرزانه، وزیر دربار میرزا علی اصغر خان امین سلطان ادام الله عمره زیور طبع یافت و مطبوع طبایع افتاد. در نسخه ما که نام کتاب در آغاز آن ذکر شده، دو بخش کلی وجود دارد: الف) از برگ 2پ تا 32ر: چکامه‌هایی که برای ناصرالدین و در وصف منزل ها و مقامهای سفرهای وی سروده شده شامل این مناطق: دامنه البرز، منزل شهرستانک، گچ سر و گریوه کندوان هزار چم، راه هزار چم، لب رود چالوس، کلاردشت (چندین قصیده)، در ترغیب سلطان بر هموار کردن راه طالقان از دریا بطهران که از کلاردشت می‌گذرد، نواحی طالقان (چندین قصیده)، دامنه شمالی البرز و جنوب قصر ملوکانه شهرستانک. (مطابق با برگ 2پ تا 40پ از نسخه 538- سنا)، ب) از برگ 32پ تا 46ر (پایان نسخه): قصیده‌ای در وصف بنای آستانه مقدسه قم (صحن جدید) به دست امین السلطان، قصیده‌ای در مدح امین السلطان و سلطان قاجار، چکامه‌ای که شاعر در شب بیماری و تب دار بودن در ناامیدی از ادامه حیات و در مدح شاه و امین السلطان سروده است. اما هر دوی این بخشها، در واقع مقاله نخست کتاب است و مقاله دوم که بسیار مفصل تر و پر مطلب تر است در این نسخه وجود ندارد؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: اوایل قرن قرن 14 (دلیلی نداریم که نسخه را به خط مؤلف بدانیم، اگر چه از نسخه‌های بخط وی نمونه‌هایی در دست است)؛ دارای رکابه، مجدول، با سرلوحی مرصع و مذهب؛ جلد: مقوایی با روکش پارچه‌ای، 46گ، 15 سطر، اندازه: 13/4×21سم [ف: 27/1 - 313]