شناسنامه کالبدشناسی نسخه خطی
عنوان اثر:
الرد علی المتعصب العنید فی الرد علی من لم یجوز اللعن علی یزید
پدیدآور اثر: ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی
پیوند کوتاه:
/m/153666
نشانهای نسخهشناسی و کالبدشناسی
اصل نسخه (دستخط مؤلف)
—
حواشی به خط مؤلف
—
تذهیب و سرلوح
—
نگاره و نقاشی
—
تصحیحشده (مصحح)
—
دارای حواشی (محشی)
—
سطور مجدول (جدولبندی)
—
دارای رکابه (پایصفحه)
—
مقابله و بلاغ
—
چاپ عکسی / فاکسیمیله
—
مشخصات کاتب و تاریخ کتابت
- نام کاتب:
- مهدی نوری
- تاریخ کتابت:
- 1 محرم 1304ق (1304 هـ.ق)
- محل کتابت:
- نجف اشرف
- ردیف ثبت در مأخذ:
- ردیف 1 (در فنخا)
ویژگیهای مادی و ظاهری نسخه
- نوع و اقلام خط:
- نسخ (درشت)
- تعداد برگ و سطر:
- 31 برگ • 12 سطر
- ابعاد و اندازه (سانتیمتر):
- 11/5×17/5سم
- کاغذ و جلد:
- فرنگی • تیماج سرخ
آغاز نسخه
منطبق بر آغاز اثر (در مأخذ: «برابر»)
« بسمله. الحمدلله الذى نجينا بالعلم من موافقة الضلال و الاهواء و سلمنابه من موافقة الجهال الغوغاء و اشهد ان لا اله الا الله ... و ان محمدا عبده و رسوله ... و على اهل بيته الطاهرين الفضلاء و على اصحابه و اتباعه الى يوم الحشر و الجزاء و سلم. سألنى سائل فى بعض مجالس الوعظ عن يزيد بن معاوية و ما فعل فى حق الحسين ص و ما امر به من نهب المدينة فقال لى: ايجوز ان يلعن؟ فقلت يكفيه ما به و السكوت اصلح. فقال: قد علمت ان السكوت اصلح ولكن هل تجوز لعنته؟ فقلت: قد اجازها العلماء الورعون منهم احمد بن حنبل. فبلغ كلامى الى شيخ قد قرأ الاحاديث مروية و لم يخرج عن العصبية العامية فانكر ذلك و صنف جزأ ينتصر فيه ليزيد فحمله الى بعض اصحابى و سألنى الرد عليه. فقلت: ما ازال اعرف هذا الشيخ بقلة العلم و الفهم و انما يحدث من يفهم ... قال الخليل بن احمد: الناس اربعة رجل يدرى و يدرى انه يدرى فذاك عالم فخذوا عنه و رجل يدرى و لايدرى انه يدرى فذاك ناس فذكروه و رجل لايدرى و يدرى انه لايدرى فذاك مسترشد فعلموه و رجل لايدرى و لايدرى انه لايدرى فذاك جاهل فارفضوه و هذا الشيخ لايعرف المنقولات و لايفهم المقولات لكنه يقرء الحديث و لايدرى صحيحه من سقيمه و لا مقطوعه من موصوله و لا تابعيا من صحابى؛ »
انجام نسخه
منطبق بر انجام اثر (در مأخذ: «برابر»)
« قال هذا الشيخ ان قوما دخلوا على يزيد و هو يقرأ المصحف. قلنا على هذا نقطع (باندازه دو سه کلمه سفید است) جواب هذه الحجة نسئل الله عزوجل ان يمتعنا بعقولنا و يحفظنا من موافقة اهوائنا انه قريب مجيب. و الحمدلله وحده و صلى الله على من لانبى بعده و على اخيه المؤكد له عهده و على بنيه الذين باهل بهم وفده صلوة يفوت حصر (ه) و عده و تتجاوز وصفه وحده. علقت هذه الرسالة قربا الى الله تعالى و اكراما لنبيه و برابو صيه صلى الله عليهما و على ذريتهما المعصومين الائمة الطاهرين الكرام المنتجبين. »
مهرها، یادداشتهای تملک و وقفیات نسخه
مهر: «جزو کتابخانه ضیاءالدین نوری»
فوائد و رسائل مندرج در نسخه:
عنوان آن در گ 1ر چنین است: «هو. هذا الكتاب الموسوم بالرد على من يجوز اللعن على يزيد لامام المحدثين عبدالرحمن بن الجوزی»؛ ، 57گ
یادداشتهای انتقادی و تصحیحی فهرستنگار:
•
از ترقیمه این نسخه معلوم میشود که ابن جوزی نگارش آن را در روز سهشنبه 9 ذیقعده 580 در هفتاد سالگی خود در مدرسه شاطبیه به پایان رساند و نسخه اصل 839 سطر و 31 برگ بوده است و نجیب الدین عبدالمحمود بن المبارک المحاور از روی آن نسخهای نوشت سپس عبدالرحمن بن محمد العتائقی از روی آن نسخه برداشت و در 13 ذیقعده 762 نوشتن آن را به انجام رساند و آن را با نسخه اصل برابر نمود. چنانکه ابن جوزی خود مینویسد پسر و دختر او و چند تن از شاگردانش آن را از زبان او شنیدهاند. نسخه ما هم گویا بیواسطه از روی نسخه ابن العتائقی نوشته شده است
فنخا
مشخصات مأخذ و استناد فهرستنگاری:
فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا)، به کوشش مصطفی درایتی، تهران، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
جلد 16 • صفحه 390 • ردیف 1
متن فنخا (مأخذ نسخه خطی):
1. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 853 و 4528-ف
آغاز و انجام: برابر
از ترقیمه این نسخه معلوم میشود که ابن جوزی نگارش آن را در روز سهشنبه 9 ذیقعده 580 در هفتاد سالگی خود در مدرسه شاطبیه به پایان رساند و نسخه اصل 839 سطر و 31 برگ بوده است و نجیب الدین عبدالمحمود بن المبارک المحاور از روی آن نسخهای نوشت سپس عبدالرحمن بن محمد العتائقی از روی آن نسخه برداشت و در 13 ذیقعده 762 نوشتن آن را به انجام رساند و آن را با نسخه اصل برابر نمود. چنانکه ابن جوزی خود مینویسد پسر و دختر او و چند تن از شاگردانش آن را از زبان او شنیدهاند. نسخه ما هم گویا بیواسطه از روی نسخه ابن العتائقی نوشته شده است؛ خط: نسخ درشت، کا: مهدی نوری، تا: 1 محرم 1304ق، جا: نجف اشرف؛ عنوان آن در گ 1ر چنین است: «هو. هذا الكتاب الموسوم بالرد على من يجوز اللعن على يزيد لامام المحدثين عبدالرحمن بن الجوزی»؛ مهر: «جزو کتابخانه ضیاءالدین نوری»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، 57گ، 12 سطر (6/5×12)، اندازه: 11/5×17/5سم [ف: 5 - 1319] و [فیلمها ف: 3 - 68]