دیوان نقیب

14. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 587/2-طباطبائی شامل هفت بند و مثنوی ده دفتر (یازده باب) است. بند اول: اصولیه: ساقیا فصل زمستان آمد و ماه صیام ×× باده در این فصل واجب گشت و در این مه حرام، بند دوم: شبستانی: تافت شعرا از یمن فکر زمستان کرده ای ×× باغ شد ویرانه تزیین شبستان کرده‌ای، بند سوم: شیخیّه: اندک اندک شیخنا با میکشان محرم شدی ×× در فضای بوستا با دوستان خرم شدی، بند چهارم: مطربیه: مطرب امشب راههای صعب هائل میزنی ×× میزنی بیهوده اما چنگ بر دل می‌زنی، بند پنجم: قماریه: شب دراز است ایها العاصی بیا بازی کنیم ×× بی دغل در بازی امشب با تو انبازی کنیم، بند ششم: خماریه: ترک من در ده قدح کامشب نقیب آمد ندیم ×× مطلع شادی است بسم الله الرحمان الرحیم، بند هفتم: شکاریه: جان قاضی روز بیکاریست کار و بار چه نیست روزدار گیر امروز گیر و دار چه، در آغاز مثنوی ده دفتر در نسخه شماره 1082 این کتابخانه مجلس شورای اسلامی (که به دست شاعر تصحیح شده) این عنوان نوشته: «مثنوی در آداب معاصرین و صفت و سیرت هر طایفه». دفتر اول: در آداب وزارت: بشنو آداب حکومت از رهی ×× گر حکومت خواهی و فرماندهی، دفتر دوم: وزارت: دفتر دوم وزارت کردن است ×× ور ازین دفتر وبال گردن است، دفتر سوم: امامت: دفتر رابع در اوصاف قضاة ×× مهملات مهملات مهملات، دفتر پنجم: صوفیان: باب پنجم ذکر ارشاد ولی ×× هو کشام جمعند یا هو یا علی، باب ششم: اطبا: باب ششم شرح گلزار طبیب ×× فاستمع ماذا يقول العندليب، باب هفتم: تجارت: باب هفتم نمره تجار شد ×× نمره تجار كالفجار شد، دفتر هشتم: شحنه: هشتمین دفتر به توفیق خدا ×× شرح حال شحنه است و کدخدا / شحنه دیگر کدخدایان دیگرند ×× لیک این هر دو بیک کار اندرند، دفتر نهم: ذاکران منبریان: شد نهم دفتر از الذاکرین ×× ناقلان ظلمهای ظالمین، دفتر دهم: تنبلان: باب عاشر مردمان تیره بخت ×× تنبلان منبل بیعار سخت، این دفتر 10 در نسخه حاضر ناتمام است و در نسخه کامل بیت پایان این است: «در معنی را نقیب الملک سفت ×× تعرف الاشیاء بالاضداد گفت / در نیابد حال پخته هیچ خام ×× پس سخن کوتاه باید و السلام»، به دنبال دفتر دهم (که در نسخه‌ها ناقص است) در صفحه 112 و 113 بقیه ابیاتی است در مدح پیامبر که پایان آن (در نسخه موجود) این است: «بلغ العلی بکماله کشف الدجی بجماله ×× حسنت جمیع خصاله صلوا علیه و آله». نکته‌ای که باید افزود آن است که این هفت بند و ده دفتر در فهرست آستان قدس (گلچین معانی 214/7 و فهرست الفبایی 86) با نام «باده بی خمار» معرفی شده ظاهراً با همین نام در مصر و شیراز به چاپ رسیده است. (فهرست مشار و گلچین معانی همان مرجع 9. اما این نگارنده دلیلی برای استناد این نامگذاری به شاعر بدست نیاورد جز این که دریافت باده بی‌خمار نام یک اثر ادبی است از محمود میرزا قاجار (فهرست دانشگاه 1896/10) شاید احتمال اشتباه در این مورد بی‌راه نباشد؛ خط: شکسته نستعلیق ریز، بی‌کا، تا: 1315ق؛ کاغذ: فرنگی، 24گ (33پ-57پ)، 10 سطر، اندازه: 7×16سم [ف: 22 - 282]