دیوان ناطق بروجردی

تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: 7389 آغاز: در معراج حضرت نبوی عرض شد: شبی بد روح پرور نکهتش همچون دم عیسی ×× شبی بد نور افشان اخترش همچون کف موسی؛ انجام: آتش عیان شقایق از رخ براغ ×× ز آتش چهره گل فکنده آتش بباغ / ... افروخته دو چشم نرگس چراغ ×× نموده لاله جبین ز آتش حجر داغ / ... درخت باغ زاغ ×× چو گشت آتش فشان ز گل ... عبقری کلیات اشعار شاعر با تخلص «ناطق» است. این نسخه شامل قصاید و غزلیات وی می‌باشد. در آغاز نسخه در معرفی شاعر چنین نوشته: نسخه حاضر که به وسیله آن به شناسایی و آشنایی با شاعر نائل می‌شویم 190 برگ، و قریب 5700 بیت و غزلیات به حروف تهجی از الف تا یاء مرتب شده‌اند. شرح حال شاعر در تذکره‌های عصری مانند مجمع الفصحاء نیامده و فقط به وسیله همین اوراق و محتویات آن روشن می‌شود که زمان تقریبی حیاتش از اواسط عصر ناصرالدین شاه تا اوایل سلطنت محمد علی شاه بوده است. به طوری که از اشعار دیوان حاضر به دست می‌آید مولانا ناطق صاحب طبع و قریحه شیوا و در انسجام لفظ و معنی بسیار توانا بوده و علاوه بر مراثی و مدایحی که درباره حضرت رسول و ائمه طاهرین به مناسبت تولد و اعیاد مذهبی سروده و در نهایت فصاحت و بلاغت می‌باشند. قصایدی در مدح صدور و وزرا و امرا گفته که حکایت از بعضی وقایع تاریخی و اتفاقات روزمره دارد. همچنین چندین نفر از علما و مجتهدین بزرگ تهران و بروجرد را مدح کرده که به شناسایی آنان کمک می‌کند و در واقع تذکره مستند و مفیدی است. در این دیوان 156 قصیده است که چند مسمط و مستزاد و ترجیع بند و ترکیب بند جزو آنهاست؛ خط: تحریری، کاتب = مؤلف، بی‌تا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: تیماج قهوه‌ای، 190گ، 20 سطر، اندازه: 18×22سم [ف: 25 - 373]